کرماشان

 

 

نزیکەی هەفتەیەک دوای سەرهەڵدانی ناڕەزایەتییەکان لە کرماشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، کە بە مانگرتنی بازرگانان و فرۆشیاران دەستیپێکرد پێش ئەوەی فراوانتر بێت بۆ خۆپیشاندانی گەل، دانیشتووانان بەردەوامن لە خۆڕاگری خۆیان لە دژی دەسەڵاتداران، هەروەها شەقامەکانی شارەکە بوونەتە گۆڕەپانی شەڕی دانیشتووانان و هێزەکانی  ئاسایش، کە لە دووهەمین ڕۆژی ناڕەزایەتییەکانەوە، لەگەڵ بڵاوبوونەوەی خۆپیشاندانەکان بۆ ناوچەکانی دیکە و پەیوەستبوونی بازرگانانی زیاتر لە ناڕەزایەتیەکەدا، کرماشان بەتەواوەتی داخستنی ئینتەرنێت یان دابەزینی بەرچاوی خێرایی ئینتەرنێت لە سەرانسەری بەشێکی زۆری ئەو شارەدا بەخۆیەوە بینیوە.

 

سەرەتا ناڕەزایەتییەکان تەنها لە ناوەندی شاری کرماشان قەتیس بوو، بەڵام لە ڕۆژی دووهەمەوە شارەکانی وەک ئیسلام ئاباد، سەرپل زەهاب، هەرسین، تشهارزبر و ماهیدشت، ئەوانی دیکە پەیوەست بوون بە ڕیزەکانی ناڕازییانەوە، بەهۆی پچڕانی ئینتەرنێت، ڕاپۆرتەکان لەسەر ژمارەی بریندار و کوژراوان سنووردارە، بەڵام سەرچاوەی گشتی و مافەکانی مرۆڤ ئاماژە بە دەستگیرکردنی بەربڵاوی خۆپیشاندەران و چالاکوانانی میدیایی کە پشتیوانی لە خەڵک دەکەن، کە دۆخێکی نیگەرانکەرە بۆ بریندارەکان.

 

بە پێی هەندێک لە سەرچاوەکانی ئاژانسەکەمان، زیاتر لە هەشت کەس کوژراون لە کرماشان، شایەتحاڵان دووپاتی دەکەنەوە، کە هێزەکانی ئێران نەک هەر بۆ بڵاوەپێکردنی خۆپیشاندەران باتون و تۆپی ئاویان بەکارهێناوە، بەڵکو تەقەمەنیان ئاراستەی خۆپیشاندەران کردووە، لە نوبەهار، هەواڵەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە دوای تەقاندنی گازی فرمێسکڕێژ، هێزەکانی  ئاسایش ڕاستەوخۆ تەقەیان لە خۆپیشاندەران کردووە.

 

بەگوێرەی بەشێک لە شایەتحاڵانی خۆپیشاندانەکان، دوای تەقەکردن لە خۆپیشاندەران، هێزەکانی ئاسایش بە باتۆن و چەک هێرشیان کردووەتە سەریان، پێش ئەوەی بیانبەنە شوێنی نادیار، خامنەیی لە بەرامبەر ئەم بزووتنەوەیانەی گەل بەرگێکی سیاسی بۆ پەرەسەندنی سەرکوت دابین کرد، هەروەها دەرگای بۆ هێزەکانی حکومەت کردەوە کە توندوتیژی زیاتر بەکاربهێنن، سەرەڕای سەرکوتی ئاسایش و زیادبوونی فشارەکان، ڕۆژانە ژمارەی خۆپیشاندەران لە بەرزبوونەوەدایە و ناڕەزایەتییەکان لە ناوەندی شارەوە بۆ شار و ناوچەکانی دیکە بڵاوبووەتەوە.

 

شاری هەرسین لە دیارترین ئەو شارانەیە کە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا ژمارەیەکی زۆر لە دانیشتووانی  ڕژاونەتە سەر شەقامەکان و دروشمی ناڕەزایەتییان دەوتەوە، کە ئەمەش ئاماژەیەکی ڕوونە بۆ فراوانبوونی بازنەی ڕەتکردنەوەی گەل بەرامبەر حکومەت، سەرەڕای ئەو سنووردارکردنە توندانەی کە بەسەر ڕۆیشتنی زانیارییەکاندا سەپێنراوە، ناڕەزایەتییەکان ڕۆژ بە ڕۆژ بەردەوامن لە فراوانبوون، لە کاتێکدا پەرەسەندنی بەرخۆدانی گەل بەرامبەر بە دەسەڵاتی دیسپۆتەکان دڵەڕاوکێی ناو کۆریدۆرەکانی دەسەڵات گەورەتر دەکات.

 

ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن، کە حکومەت هەوڵی داوە خوێندکارانی ئامادەیی پیاو ناچار بکات هاوکاری هێزەکانی ئاسایشیە بکەن بە ڕاکێشانیان بە بەڵێنەکانی وەک کەمکردنەوەی خزمەتی سەربازی یان باشترکردنی نمرەکان، بەڵام زۆرێک لە خێزانەکان بە توندی ئەم ڕێوشوێنەیان ڕەتکردەوە، ئەم ڕێبازە ڕەنگدانەوەی خواستی دەسەڵاتە بۆ بەکارهێنانی خوێندکاران وەک قەڵغانی مرۆیی بۆ پاراستنی هێزەکانیان.

  

بەڵگەکان ئەوە دەردەخەن کە هێزی تایبەت تەنها لە ئۆتۆمبێلە تایبەتمەندەکاندا جێگیر دەکرێن کە بە درێژایی ڕێگا سەرەکییەکان و لە گۆڕەپانەکانی ناوەڕاستدا دەڕۆن، ئەمەش ڕێگە بە کشانەوەی خێرا و ئاسایشی خۆیان دەدات لەکاتی پێویستدا، لە بەرامبەردا هێزەکانی کۆکردنەوەی خوێندکاران ناچارن ئامادەیی بەردەوامیان لە ناوچە جیاوازەکاندا بپارێزن، جل و بەرگی مەدەنییان لەبەردایە، ئەمەش وایان لێدەکات زیاتر تووشی کێشە بن.

 

پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە ئەم ڕێبازە گشتگیر نییە، بەو پێیەی ئەو هێزانەی بەرپرسن لە هێرشکردنە سەر خۆپیشاندەران و ڕاستەوخۆ تەقەکردنیان سەر بە یەکە ئاساییەکانی هێزە چەکدارەکانن، وەک پێشتر ئاماژەمان پێدا، بوونی هێزی کۆکردنەوەی خوێندکاران بە پلەی یەکەم مەبەست لێی بەکارهێنانیانە وەک قەڵغانی مرۆیی، بەو پێیەی هیچ چەکێکی ڕاستەقینەی تێدا نییە، بەڵکو لەبری باتۆن بۆری پلاستیکی درێژی یەک مەتریان پێدەدرێت، سەرەڕای سەرکوتی بەربڵاوی کرماشان و توندتربوونی ڕێوشوێنە ئاسایشییەکان، ژمارەی خۆپیشاندەران بەردەوام لە هەڵکشاندایە و ڕۆژانە ژمارەی شارەکانی پەیوەست بە ناڕەزایەتییەکان لە زیادبووندایە.