یاسا

09:15

لە ناوچە جێناکۆکەکاندا، ئازاری ژنان بە وەستانی دوژمنایەتییەکان کۆتایی نایەت، کاریگەرییەکانی درێژدەبنەوە بۆ مافەکانیان و ئازادییەکانیان و ئاسایشی ئابووری و کۆمەڵایەتی، لەنێو پەرەسەندنی پێشێلکاری و ئاڵەنگاریەکانی کە پێویستی بە بەشداریکردنیان هەیە.

08:56

ژنانی ڕۆژنامەنوسی سودانی داوای دابینکردنی ژینگەیەکی ڕۆژنامەوانی ئازادترو هەڵگرتنی ئەو سانسۆرانەیان کرد کە بەسەر کارمەندانی بوارەکەدا سەپێندراون، بە شێوەیەک کە ڕێگەیان پێبدات پیشەکەیان پەیڕەو بکەن و کێشەکانی هاوڵاتیان بە پیشەیی و ڕوونییەوە بگوازنەوە.

09:10

خەولە شەباح، سەرۆکی ڕوانگەی نیشتمانی بۆ پاراستنی ڕۆژنامەنووسانی تونس، دووپاتی کردەوە، کە یوسرا بلالی، ڕۆژنامەنووس و سەرۆکی سەندیکا چەند ڕۆژێکە لە ڕێگەی تۆڕی کۆمەڵایەتیەوە تووشی هەڵمەتی چەواشەکاری و هاندان بووە و لەسەر بنەمای ڕەگەزی تونس بووەتە ئامانج.

10:18

دوای ٣٣ ساڵ بەسەر دواین جێبەجێکردنی سزای لەسێدارەدان لە مەغریب، ئەم سزایە هێشتا لە یاسادانان و بڕیارەکانی دادگاکاندا ئامادەیی هەیە، لە کاتێکدا گفتوگۆکان لە بارەی کاریگەرییەکەیەوە، سنووری ئەو ڕێگرییەی کە دەتوانێت بەدیبهێنێت.

08:47

لە سایەی پاشەکشەی هۆشیاریی کۆمەڵایەتیدا، مەودای نێوان ئەوەی ژن پێویستی پێیەتی لە پاراستن و ئەوەی بەڕاستی لەناو کۆمەڵگەدا ڕووبەڕووی دەبێتەوە فراوانتر دەبێت، لە پشت دەرگا داخراوەکانەوە، ترس و پاشکۆیەتیی ئابووری و کولتووری بێدەنگی زۆرێک لە ژنان دەچەوسێننەوە.

08:39

سەرەڕای هەموارکردنی یاسای باری کەسیی سووریا، ژنان هێشتا ڕووبەڕووی کەلێنێک دەبنەوە لە نێوان دەقی یاسایی و جێبەجێکردنیدا، لە نێوان لێکدانەوە دادوەرییەکان کە ڕەنگە کاریگەری لەسەر مافە دارایی و خێزانییەکانیان هەبێت.

10:04

پرسی ئایات ڕەفاعی دۆسیەی توندوتیژی دژی ژنان لە سووریا لە نوێوە دەكاتەوە، لە نێو پرسیارکردن لە کاریگەریی یاسا، پاراستنی زیانبەرکەوتووان، مەترسییەکانی گواستنەوەی کولتووری وەسییەت و توندوتیژی لە خێزانەوە بۆ کەشی گشتی.

08:30

پارێزەر ڕوفند خەڵەف، هاوسەرگیری، دووگیانی بە زۆر و دەستدرێژیی وەکو پرسی چارەسەرنەکراوەکان ناوبرد، دەڵێت: دەبێت دەسەڵاتی ژنان لە داڕشتنی یاسادا پێکبێت، چارەسەرکردنی ئەم پرسانەش بە یەک-دوو ماددەی یاسایی بەدەست نایێت.

09:51

ژنانی سەر بە کەمینە ئایینییەکان لە ئێران، هاوکات لەگەڵ جیاکاری ئایینی، ڕووبەڕووی نایەکسانی ڕەگەزی و بەربەستە دادوەرییەکان دەبنەوە، بارودۆخێک کە گێڕانەوەکانیان دەربارەی دادگاکان و ژینگەی کار دەگۆڕێت بۆ نموونەیەک لە توندوتیژی و ستەم.

08:40

هەرچەندە ئازادی ڕادەربڕین مافێکە کە دەستووری عێراق مسۆگەری کردووە، بەڵام پراکتیزەکردنی لەسەر زەوی هێشتا ڕووبەڕووی ئاڵەنگاری و فشار دەبێتەوە، بەتایبەتی بۆ ژنانی ڕۆژنامەنووس و چالاکوانان و داکۆکیکارانی مافی مرۆڤ.

08:43

ئەزموونی ڕۆژنامەنووسانی عێراقی ئەوە دەخاتە ڕوو کە ئازادیی رۆژنامەگەری تەنها پەیوەندی بە دەقە یاساییەکانەوە نییە، بەڵکو بە قەبارەی توانای دامەزراوەکانەوە بەستراوە بۆ دابینکردنی پاراستنی کارا و لێپرسینەوە لەو کەسانەی لە پشت هەڕەشە و پێشێلکارییەکانەوەن.

09:25

چالاکوانانی فێمینیست لە تونس خەباتێکی بەردەوام دەکەن بۆ پاراستنی دەستکەوتە مێژووییەکانی ژنان، لە کاتێکدا یاسای باری کەسیی ئەو وڵاتە وەک ئەزموونێکی یاسایی بێوێنە و کاریگەر لەسەر ئاستی ناوچەکە و کیشوەری ئەفریقا سەیر دەکرێت.

12:59

لە کاتێکدا گفتوگۆ لەبارەی پێداچوونەوە بە یاسای خێزانی لە مەغریب بەردەوامە، هۆکارە کۆمەڵایەتی، ئابووری، ڕۆشنبیری و پەروەردەییەکان تێکەڵ بە یەک دەبن و دەبنە هۆی بەردەوامبوونی دیاردەی هاوسەرگیریی منداڵان.

08:31

لە پاش پەسەندکردنی هەموواری یاسای باری کەسی، یاسای جەعفەری کاردانەوەیەکی فراوانی سەبارەت بە لێکەوتە چاوەڕوانکراوەکانی لەسەر خێزانی عێراقی دروستکرد، بەتایبەت لە دۆسیەکانی هاوسەرگیری، بەخێوکردن، جیابوونەوە و مافەکانی ژنان و منداڵان.

09:36

پارێزەرانی ژنی یەمەن، بەسەر بەربەستە کۆمەڵایەتییەکان و مەترسییەکانی جەنگدا زاڵ دەبن؛ لە دادگاکاندا بەردەوامن لە تێکشکاندنی وێنە باوەکان و سەلماندنی ڕۆڵییان لە بەرگریکردن لە مافی ستەملێکراوان.

11:38

لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ بونیادنانی سووریایەکی نوێ، ئەنجومەنی ژنانی سووریا دەڵێت: مسۆگەرکردنی مافەکانی ژنان لە ڕووی دەستووری و یاساییەوە، بەرزکردنەوەی بەشداریکردنیان لە ژیانی گشتیدا، بنەمای بونیادنانی دەوڵەتێکی دادپەروەر و دیموکراتیک پێکدەهێنن.

09:55

قەمەر شەلغن، پارێزەر وتی: کە بەشداریکردنی ڕێکخراوەکانی ژنان لە کۆبوونەوەکەدا لەگەڵ سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان، دەرفەتێکی پێکهێنا بۆ گەیاندنی دەنگی ژنانی سوەیدا و بەجیهانکردنی پێشێلکارییەکان، جەختکردنەوە لەسەر مافی ژنان بۆبەشداریکردنی سیاسی.

09:00

سەرەڕای ئەو یاساو ڕێککەوتنانەی کە دابینکەری پاراستنی منداڵن، بەڵام هاوسەرگیری منداڵان لە عێراقدا هێشتا ماوە کە هەڕەشە لە مافی منداڵانی کچ دەکات بۆ خوێندن و ژیانێکی پارێزراو، بەرپرسیارێتییەکیان دەخاتە سەر شان کە لە سەرووی تەمەن و توانای هەڵبژاردنەوەیە.

10:05

لە چاوپێکەوتنێکدا، ئیلهام حەسەن پارێزەر سەرنج دەخاتە سەر گرنگی دەستەبەرکردنی مافەکانی ژنان لە دەستووری نوێی سووریا، کەموکوڕییەکانی یاسای باری کەسی، هەروەها ڕۆڵی ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکانی وەک سیداو و بڕیارنامەی ١٣٢٥ لە پاراستنی مافەکانی ژنان.

09:28

لەگەڵ گەرمبوونی گفوگۆکان لەسەر داهاتووی پەروەردە لە سووریا، کورد پێداگری لەسەر مافی خۆی لە خوێندن بە زمانی دایکی دەکات، بە مەرجێک کە بنەمایەک بێت بۆ پاراستنی هۆشیاری، کولتوور و مێژووەکەی، مسۆگەرکردنی فرەزمانی لە وڵاتەکەدا