یاسا

09:29

هاوپشتی سنوور بەزاندن لە نێوان ژناندا بووەتە راستییەکی بەرجەستە، ئەمەش بەڵگەی هاودەنگی ژنان لەگەڵ غەززە، یەمەن، لیبیا و ئەمڕۆش لەگەڵ ژنانی کورد لە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا.

09:33

چالاکوانێکی مەغریبی دەڵێت: داکۆکیکردن لە مافە مرۆڤایەتییەکانی گەلی کورد دەکەوێتە ژێر چەتری بەرگریکردن لە بەها گشتگیرەکانی مافی مرۆڤ، ڕێزگرتن لە فرەچەشنی کولتووری و نەتەوەیی بنەڕەتییە بۆ بونیادنانی کۆمەڵگەی دادپەروەر و ئاشتیخواز.

13:36

ژنانی شەڕڤانی کورد ئەو چەشنە کۆنەپەرست و ڕۆڵە ڕەگەزیە باوانەیان تێکشکاند کە ژنانی لە سووریادا قەتیس کردووە، هەر بۆیە گروپە توندڕەوەکان شەڕیان لەگەڵ دەکەن و بە هێز و توندوتیژی بڕووبەڕوویان دەبنەوە.

09:21

دەستبەسەرکردنی ئارەزوومەندانەی منداڵانی خوار تەمەنی یاسایی پێشێلکارییەکی گەورەی مافەکانی مرۆڤە، وەک چۆن لە زۆرێک لە منداڵانی شاری دروز لە سوەیدادا ڕوویدا کاتێک چەکدارانی هەتەشە شەش مانگ لەمەوبەر هێرشیان کردە سەر شارەکە.

10:33

لە سەرەتای داگیرکاری فەڕەنسا و ئیسپانیاوە تا ئەمڕۆ، ژنانی مەغریب نەک هەر شایەتحاڵی مێژوو بوون، بەڵکو یاریزانی سەرەکی بوون لە داڕشتنی مێژوودا، هەروەها ئامادەیییەکی بەرچاویان لە کایەی گشتی و دەستپێشخەرییە مەدەنییەکاندا هەبووە.

09:47

زەینەب شارنی، چالاکوانی فێمینیست، دەڵێت: بزووتنەوەی فێمینیستی تونس لە ڕێگەی بەشداریکردنی هاوپشتی لەگەڵ دۆزی جیاوازی مرۆیی، هێز بەدەست دەهێنێت، بزووتنەوەکە تایبەتمەندە بە ڕێبازە زیرەکەکانی بۆ چەندین دیدگا و توانای فشارخستنە سەر بۆ دۆزینەوەی چارەسەرەکان.

08:45

بوشرا عەبدۆ ئاماژەی بەوەدا، ساڵی ٢٠٢٥ بە چەندین بەڵێن و دەستپێکردنی دەستپێشخەرییە یاساییە گەورەکان بەڕێوەچوو، بەڵام هێشتا دەقە کۆتاییەکان یەکلایی نەکراونەتەوە، کە توانای هێنانەدی گۆڕانکاری بەرجەستەیان لە ژیانی ژنانی مەغریبدا هەبێت.

09:08

ژنان لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا گۆڕانکارییەکی مێژوویی بێوێنە بەخۆیانەوە دەبینن، کە ڕەنگدانەوەی زیاتری ئامادەبوونیان لە ژیانی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووریدایە.

07:53

گۆڕینی ناوو ئاماژەی خوێندنگەکان بە پێی هەر دەسەڵاتێکی نوێ خوێندکاران ناچار دەکات بە پێی ئایدۆلۆژیای ڕژێم بیربکەنەوە، بە چوارچێوەیەکی فیکریی دیاریکراو کاریگەرییان لەسەر دروست دەکات کە وایان لێدەکات شوێنکەوتوو بن نەک داهێنەر.

13:07

بۆ خوێندکارانی کچی ئەفغانی، تەواوکردنی پۆلی شەشەم هەنگاوێکی ئاسایی نەبوو لە گەشتە پەروەردەییەکەیاندا، بەڵکو هێڵێکی دابەشکاری ئازاربەخش بوو بۆ داهاتویان، چونکە تێگەیشتن کە ئەم ساتەوەختە دوا ئامادەبوونی فەرمییان دەبێت لە خوێندنیان.

07:47

هاوکات لەگەڵ نەبوونی یاسای ڕێگری و میکانیزمی کاریگەر بۆ پاراستنی، چالاکوانانی مافی ژنان و داکۆکیکارانی مافی مرۆڤ لە عێراق داوای چاکسازیی یاسایی دەکەن بۆ مسۆگەرکردنی شکۆمەندی و پاراستنی ژنان.

10:41

لە مێژووی فێمینیستدا چەندین کەس هەبوون کە باوەڕیان بە پێگەی ژن و زەروورەتی بەدەستهێنانی مافەکانیان هەبووە، لەوانە قاسم ئەمین لە میسر، تاهر حەداد لە تونس و ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان لە کوردستان.

08:50

دوای ١٠ساڵ لە ململانێ لە یەمەن، ژنان وەک هێزێکی بەهێز لە هەوڵەکانی فریاگوزاری و داکۆکیکردن لە ئاشتیدا سەریان هەڵداوە، بەڵام پەراوێزخستنیان لە هەڵوێستی بڕیاردان پرسیار لەسەر جێبەجێکردنی بڕیارنامەی ١٣٢٥ی نەتەوە یەکگرتووەکان دروست دەکات.

07:45

ژنانی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە ڕووبەڕووی ئاڵەنگاری بەرچاو بوونەتەوە، لەوانە فشارە ئابووری و کۆمەڵایەتییەکان و پەرەسەندنی توندوتیژی، ئەمەش پێویستی بە چالاککردنی یاساکان و بەهێزکردنی هۆشیاری کۆمەڵایەتی هەیە بۆ دەستەبەرکردنی پاراستن و بەهێزکردنیان.

09:21

لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران سەرپەرشتیکردن بووەتە ئامرازی فشار و موزایەدە لە دۆسیەکانی تەڵاقدا، زۆرێک لە ژنان ناچارن دەستبەرداری مافە داراییەکانیان بن لە بەرامبەر بینینی منداڵەکانیان، ئەم پراکتیزانەش پەڵەی قووڵی دەروونی و کۆمەڵایەتی بەجێدەهێڵن.

07:57

ژنان پایەیەکی بنەڕەتیین لە بونیادنانی کۆمەڵگەکان لە ڕێگەی پەروەردەوە، سەرەڕای ئاستەنگە کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکان، بۆیە پاڵپشتیکردن و بەهێزکردنیان لەم بوارەدا دەرگا بەڕووی گۆڕانکاریدا دەکاتەوە.

14:28

هاوپشتی فێمینیستەکان بۆ دەرەوەی مەغریب درێژدەبێتەوە، لە کاتێکدا ژنان هێشتا لە کار و نوێنەرایەتی سیاسیدا ڕووبەڕووی هەڵاواردن دەبنەوە، جگە لەوەی تووشی توندوتیژی دەبنەوە، کە مونا شەماخ، چالاکوان، پشتڕاستی دەکاتەوە.

09:00

چالاکوانانی تونس جەختیان لەوە کردووەتەوە، کە توندکردنەوەی بازنەی کۆمەڵگەی مەدەنی فێمینیست دەنگی ژنان "بێدەنگ" دەکات و مافەکانیان دەخاتە مەترسییەوە، ئەمەش پێویستی بە پاراستنی کاری مەدەنی هەیە بۆ دڵنیابوون لە پشتیوانی بەردەوامی ژنان و گروپە سستەکان.

09:26

سستی و سنووردارکردنی ئازادییەکان کە ژنانی تونس ئەزموونی دەکەن، وایکردووە ڕێکخراو و کەساتەییەکانی مافی مرۆڤ، چ لە ناوخۆ و چ لە دەرەوەی وڵات، داوای تۆڕ و هاودەنگی فێمینیستەکان بکەن لە ئاستێکی فراوانتردا.

14:46

لە ڕێنماییەوە تا دەگاتە چاوی بنەماڵە، لە بونیادنانی شارەوە تا کامێرای چاودێری، جەستەی ژنێک لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێراندا بە سودبوونی بەردەوامی شێوازەکانی دەسەڵات دەورە دراوە، شارەکانیش وردە وردە گۆڕاون بۆ تۆڕێکی نەبینراوی کۆنترۆڵکردن و وەدەرنان.