میسر

 

لە چوارچێوەی کەمپەینی"پێنوسی ژنان"، سێیەم وۆرکشۆپی ڕاهێنان کە لەلایەن ناوەندی ژنۆلۆژییەوە بەڕێوەچوو، تیشک خرایە سەر بەهێزکردنی ژنان لە نووسینی یاسایی و مافی مرۆڤدا، بەشداربووان و پسپۆڕان پێداچوونەوەیان بە داڕشتنی ڕاپۆرت و میکانیزمی هاوتەریب کرد بۆ ئاماژەدان بەو دەقانەی کە داکۆکی لە مافەکانی ژنان دەکەن.

 

ناوەمدی ژنۆلۆژی بۆ بیرکردنەوە و لێکۆڵینەوە سێیەم وۆرکشۆپی ڕاهێنانی خۆی لەسەر نووسینی یاسایی و مافەکانی مرۆڤ لە ئێوارەی ٩ی تشرینی دووەم، لە چوارچێوەی کەمپەینی "پێنوسی ژنان" ئەنجامدا، وۆرکشۆپەکە لەلایەن دکتۆر دینا موحسن، سەرۆکی ناوەندی ژنۆلۆژی بۆ هزر و لێکۆڵینەوە و نوجین یوسف، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ناوەندەکە سەرپەرشتی کرا و ژمارەیەک پسپۆڕی تایبەت بەخۆبوون لەوانە سەلوا ئەبسام، پارێزەر و داکۆکیکاری مافی مرۆڤی سودانی و دکتۆر کەریمە حفناوی و ڕاوێژکار حوسام عەلام.

 

لە میانەی یەکەم وتاردا سەلوا ئەبسام، پارێزەر و داکۆکیکاری مافی مرۆڤی سودانی باسی لە بنەماکانی نووسینی یاسایی و مافی مرۆڤ کرد، هەمەچەشنی یاداشتەکانی یاسایی و مافی مرۆڤی ڕوونکردەوە، بەپێی وەرگر و ئامانج. ئەم یاداشتانە بریتین لە پێشکەشکردنی بە دادگاکان، پەیوەندییەکان بۆ دەزگاکانی مافی مرۆڤ و ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان، بەڵگەنامەکانی پەیوەست بە ڕەشنووسی یاساکان و دابینکردنی بۆچوون و ڕاوێژکاری یاسایی، هەروەها ڕاپۆرتی سێبەر و ڕاپۆرتی هاوتەریب کە لەلایەن ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنییەوە ئامادە دەکرێن.

 

هەروەها پێداچوونەوەی بە ڕۆڵی ڕاپۆرتە هاوتەریبەکانی مافەکانی مرۆڤ لە میکانیزمەکانی لێپرسینەوەی نێودەوڵەتیدا کرد، دیارترینیان پێداچوونەوەی خولیی گشتگیر، لەم چوارچێوەیەدا دەوڵەتان ڕاپۆرتیان لەسەر بارودۆخی مافی مرۆڤ پێشکەش دەکەن، هەروەها ڕاپۆرتی سێبەر کە لەلایەن ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و لایەنە پەیوەندیدارەکانەوە ئامادە دەکرێن، ئەم ڕاپۆرتانە هەڵسەنگاندنی سەربەخۆی پابەندبوونی دەوڵەتان بە ستاندارد و ڕێکەوتننامەکانی مافی مرۆڤ پێشکەش دەکەن.

 

سەلوا ئەبسام باسی لە ستانداردە پیشەییەکانی داڕشتنی یاداشتنامەی یاسایی کرد، جەختی لە گرنگی زمانی ڕوون و زاراوەی ورد و ڕەچاوکردنی سروشت و دەسەڵاتی دادوەری وەرگر، بە پشت بەستن بە ئاماژە یاساییە پەیوەندیدارەکان و بڕیارە دادوەرییەکان و تێگەیشتن لە دەسەڵاتی دادوەری پێش داڕشتنی داواکاری و دیالۆگی یاسایی.

 

هەنگاوەکانی ئامادەکاری

 

لە وتاری دووەمدا، دکتۆر کەریمە حفناوی باسی لە میتۆدۆلۆژیای ئامادەکردنی بابەتێکی مافی مرۆڤ و چۆنیەتی سود وەرگرتن لە زانیاری یاسایی لە نووسینی ڕۆژنامەوانیدا کرد، جەختی لە گرنگی ئاشنابوونی نووسەر کردەوە بە یاسا و یاسا و ڕێکەوتننامە نێودەوڵەتییەکانی پەیوەست بەو پرسەی کە باس دەکرێت، ئەمەش دڵنیای دەدات لە دروستی زانیارییەکان و توانای نووسینەکە بەرز دەکاتەوە بۆ هۆشیارکردنەوەی پرسەکانی مافی مرۆڤ و بەرگریکردن لە ماف و ئازادییەکان.

 

هەروەها پێداچوونەوەی بە گرنگی پشتبەستن بە دەقە دەستوورییەکان کرد لە کاتی قسەکردن لەسەر پرسەکانی ژنان، ئاماژەی بە مادەی ١١ی دەستووری میسر و بڕگەکانی سەبارەت بە پابەندبوونی دەوڵەت بە بەدیهێنانی یەکسانی نێوان ژن و پیاو لە بوارە جیاوازەکاندا، مسۆگەرکردنی مافی ژنان بۆ هەڵگرتنی پۆستی گشتی و پۆستی سەرکردایەتی و دامەزراندنی لە ئۆرگان و دامەزراوە دادوەرییەکان.

 

جگە لەوەش هەنگاوە میتۆدۆلۆژییەکانی ئامادەکردنی مادەیەکی مافی مرۆڤی ڕوونکردەوە، سەرەتا بە پێناسەکردنی پرسەکە و ئامانجەکەی دەستیپێکرد، دواتر لێکۆڵینەوە و کۆکردنەوەی زانیاری و هەڵبژاردنی ناونیشانێکی سەرنجڕاکێش و لە کۆتاییدا، داڕشتنی بابەتەکە بە پێشەکییەک کە زەمینە بۆ پرسەکە دادەنێت، ئۆرگانێک کە زانیاری و شیکاری دەخاتە ڕوو و ئەنجامێک کە شیکردنەوە و پێشنیار و داواکارییەکان کورت بکاتەوە.

 

ئامانجی وۆرکشۆپەکە ئامادەکردنی بەشداربووان بە کارامەیی پراکتیکی لە ئامادەکردنی یاداشتنامەی یاسایی و مافەکان و نووسینی بابەتگەلی تایبەتمەند، هەروەها بەرزکردنەوەی توانای بەکارهێنانی ئامرازەکانی نووسین لە چارەسەرکردنی پرسە کۆمەڵایەتییەکان و تیشک خستنە سەر مافەکانی ژنان و هۆشیارکردنەوەی خەڵک دەربارەیان.