زیلان ئاتمانی

 

ورمێ ـ ساڵی خوێندنی ٢٠٢٥-٢٠٢٦ لە ئێراندا یەکێک بوو لە سەختترین ساڵەکان بۆ خوێنکاران، چونکە تێکەڵبوونی ناڕەزایەتییە فراوانەکان و هێرشە دوایییەکان لەگەڵ پچڕانی ئینتەرنێتدا، ژینگەیەکی زانکۆیی شێواوی دروست کرد، هەروەک چۆن لە دامەزراوە پەروەردەیییەکانی تری ناو وڵاتەکەدا ڕووی دا، ئەمەش بووە هۆی پچڕانیان لە خوێندن، خوێنکارانی زانکۆکانی ئێران پێیان وایە کە کۆمەڵێک هۆکاری کۆبووەوە لە پچڕانی ئینتەرنێت، هێرشە دوایییەکان و ناڕەزایەتییەکان، ئەم ساڵی خوێندنیان لە ئاڵۆزیدا کردە ساڵێکی نایاب، لە پاشەکشەی کوالێتیی خوێندن، نەبوونی یەکە پراکتیکییەکان و لاوازیی کاریگەریی پۆلە مەمجازییەکان لەسەر بەرنامە ناوخۆییەکانەوە تا دەگاتە نەتوانیی دەستگەیشتن بە ماڵپەڕە توێژینەوەییە بیانییەکان، شێواویی پەیوەندییەکان و سەپاندنی تاقیکردنەوەی ئامادەیی بۆ خوێنکارانی ماستەر و دکتۆرا سەرەڕای بارودۆخە ئەمنییەکە، هەموو ئەمانە بە پێی وتەی ئەوان بەشدار بوون لەوەی کە ئەم ساڵە ببێتە یەکێک لە سەختترین ساڵەکانی خوێندن کە پێیدا تێپەڕیون.

 

پچڕانی فراوانی ئینتەرنێت کە بەدوای ناڕەزایەتییە بەردەوامەکانی زیاتر لە مانگێکدا هات، شوێنەوارێکی ڕاستەوخۆی لەسەر کوالێتیی پرۆسەی پەروەردەیی و بەردەوامییەکەی جێهێشت، میدیا.ک، خوێنکاری بەشی یاسا ڕوونی کردەوە، کە گۆڕانکاری بۆ سەر تاقیکردنەوە و وتارە مەمجازییەکان لە کاتی ناڕەزایەتییەکان و جەنگی دواییدا، لاوازیی ژێرخانی دیجیتاڵی زانکۆی دەرخست، چونکە لاوازیی پەیوەندی، دووبارەبوونەوەی پچڕانی پلاتفۆرمە پەروەردەیییەکان و لەکارکەوتنی سیستەمە ناوخۆییەکان، بووە هۆی هەڵوەشاندنەوەی هەندێک وتار بە تەواوی، هەروەها زۆر لە خوێنکاران لە کاتی چوونە ژوورەوە بۆ ئەپڵیکەیشنی زانکۆدا ڕووبەڕووی سەختی بوونەوە، هەندێک لەوان لەگەڵ هەندێک مامۆستایشدا چەندین جار لە وتارە مەمجازییەکان پچڕان "خاوی ئینتەرنێت و دووبارەبوونەوەی پچڕانی دەنگ بەشدارییان کرد لە بڵاوکردنەوەی سەرنجی خوێنکاران و لاوازکردنی توانایان بۆ تێگەیشتن لە ماددەی خوێندن.

 

"سەختیی دەستگەیشتن بە ماڵپەڕەکان"

(تانیا. م) کە خوێنکارێکی خوێندنی باڵایە، پچڕانی ئینتەرنێت بە گەورەترین ڕێگر لەبەردەم توێژینەوە و تەواوکردنی تێزەکەی دەزانێت وتی: کارى توێژینەوە لە ئاستی ماستەر و دکتۆرادا سەرچاوە و ماڵپەڕی دەرەکی دەوێت، بەڵام لەگەڵ پچڕانی ئینتەرنێت و پاشان کەمکردنەوەی سەرچاوە ناوخۆییەکان، پێشکەوتن لە توێژینەوەکەدا نەرەخسا، کوالێتیی ئینتەرنێت و پچڕانی هێشتا ڕێگریمان لێ دەکەن لە دەستگەیشتن بە هەندێک ماڵپەڕی دەرەکی.

 

"کەس بەرپرسیار نییە"

ئەو بارودۆخە ئاژاوەگێڕەی کە لە زانکۆکاندا لە کاتی جەنگ و ناڕەزایەتییەکاندا باڵادەست بوو، وای کرد کە هەندێک لە خوێنکاران لە بابەتەکانی وەک هەڵبژاردنی پسپۆڕیدا ڕووبەڕووی سەختی ببنەوە، (جینو. ش) کە خوێنکارێکی خوێندنی باڵایە وتی: خشتەی هەڵبژاردنی پسپۆڕییەکان لە زانکۆدا هەموو ساڵێک وەک خۆیەتی، لە کاتی هێرشەکاندا کە گەشتکردن بۆ شارەکانی تر قورستر بوو، نەمتوانی بڕۆم بۆ زانکۆ و لە پرۆسەی هەڵبژاردنی پسپۆڕیدا تووشی کێشە بووم، سەرەڕای پەیوەندییە بەردەوامەکانم لەگەڵ بەرپرسە پەیوەندیدارەکاندا، کەس وەڵامی نەدایەوە، تەنانەت لە دواى چارەسەرکردنی کێشەکەش مامۆستای پەیوەندیدار ئامادەنەبوونمی لە پۆلە مەمجازییەکەدا بە ئامادەنەبوونێکی پاساونەدراو دانا، هەروەها بەرزکردنەوەی کرێکان بۆوەتە رەفتارێکی بەردەوام، لەگەڵ ئەوەشدا کرێی لەسەر ئەو یەکە پراکتیکییانە سەپێنرا کە لە کاتی هێرشەکاندا نەبەستران، نمرەکانیش بە شێوازێکی هەڕەمەکی و بێ پێشکەشکردنی هیچ ناوەڕۆکێکی فێرکاری کارا دران.

 

ئەنجامدانی پشکنینەکان

کێشە پەروەردەیییەکان تەنها سنووردار نەبوون بۆ هەڵبژاردنی ماددە خوێندنییەکان، بەڵکو شێوازی ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکانیش بۆوەتە یەکێک لە گرنگترین شتەکان کە مێشکی خوێنکارانی سەرقاڵ کردووە، سەرەڕای ئەوەی کە ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکان بە شێوەی ئامادەیی لە زانکۆکاندا وەک شتێکی نائاسایی مابووەوە، بەڵام لە بارودۆخی جەنگدا بە مەترسەیەکی گەورە دادەنرێت، ئامارەکان ئاماژە بەوە دەکەن، کە سێ ملیۆن و ٤٠٠ هەزار خوێندکار لە ئێران دەخوێنن کە زیاتر لە یەک ملیۆنیان لە پرۆگرامی ماستەر و دکتۆرادان، پێویستە ئەم وەرزە تاقیکردنەوە ئەنجام بدەن، لەکاتێکدا خوێندکارانی بەکالۆریۆس لە هەندێک شار تاقیکردنەوەکانیان لە ناو کامپەس ئەنجامداوە بۆ هەندێک کۆرس، زۆربەیان بە ئارەزووی پرۆفیسۆر و بەشی ئەکادیمی، کاتی ئەنجامدانی ئەم تاقیکردنەوانە، هاوکات لەگەڵ نوێبوونەوەی هێرشەکانی ئەمریکا و بوونی خوێندکاران لە بەشەناوخۆییەکان و ناوەندەکانی خوێندن، ناڕەزایەتی خوێندکارانی لێکەوتووەتەوە، بەڵام تا ئێستا دەسەڵاتداران وەڵامی داواکارییەکانیان نەداوەتەوە.

 

بەشی ناوخۆیی ژنانی گەنجی جوندیسابوور بۆ زانستە پزیشکییەکان لە ئەهواز وەک نموونەیەک دادەنرێت بۆ شوێنێک کە لە ڕۆژانی داهاتوودا لە نزیک پێگەیەکی سەربازییەوە رووبەڕووی هێرش بووەوە، دوای هێرشەکە، دەسەڵاتداران بەشە ناوخۆییەکەیان چۆڵ کرد و تاقیکردنەوەکانیان هەڵوەشاندەوە، بەپێی وتەی خوێنکاران، گۆڕانکارییەکانی وەک گۆڕینی شوێنی تاقیکردنەوە لە شارێکەوە بۆ شارێکی تر هیچ کاریگەرییەکی نەبوو لەسەر ئاسایش یان بەکارهێنانی زیرەکی دەستکرد و ئامڕازی ژمێرکاری لە کاتی دانیشتنی تاقیکردنەوەکەدا، ئەوەش هیچ کاریگەرییەکی لەسەر کوالێتیی تاقیکردنەوە یان خوێندن نەبوو، هەروەها تاقیکردنەوەی وەرگرتن بۆ پلەی ماستەر، کە زیاتر لە ٦٠٠ هەزار بەربژێر تێیدا ئامادە بوون، لە ڕۆژانی ڕابردوودا لە کاتێکدا بەڕێوەچوو کە هێرشە توندەکانی ئەمریکا بەردەوام بوون.