نەغم کەراجە

 

غەززە- لە یەکێک لە کامپە ئاوارەییەکانی ڕۆژئاوای غەززە، کفاح فاخوری، فۆتۆگرافەری فەڵەستینی لە بەردەم چادرەکەی دادەنیشێت، کامێراکەی لە تەنیشت جەستەی بریندارەکەیدایە، بە هەمان دەستەوە گرتووە کە لە داروپەردووەکان ڕزگاری بووە.

 

دیمەنەکەی هەر شتێکە جگە لە ئاسایی لە کەشێکدا کە بەهۆی ئاوارەییەوە قورسایی لەسەرە. بۆ ئەو، ئەو هاوێنەیە بووەتە درێژکراوەی ڕۆحێک کە ڕەتیدەکاتەوە بکوژێتەوە، سەرەڕای لەدەستدانی جەستەیی کۆبووەوەی و ئەو گۆڕانکارییە سەختانەی کە ژیانی بە تەواوی گۆڕیوە دوای هێرشێکی خوێناوی لەکاتی گەڕانەوەی لە کارەکەی لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥.

 

چیرۆکەکە بە ساتێک دەست پێدەکات کە کفاح فاخوری، تەمەن ٣٥ ساڵ هەرگیز چاوەڕێی ئەوەی نەدەکرد ڕێگاکە بگۆڕێت بۆ کۆمەڵکوژی. ئەو و هاوکارەکانی لە ئەرکێکی مەیدانی دەگەڕانەوە، کاتێک گروپەکە ڕاستەوخۆ لە نزیک قاوەخانەی باقە کرایە ئامانج و لە ئەنجامدا زیانکەوتووی زۆری لێکەوتەوە، ئەو تاکە کەس بوو کە ڕزگاری بوو. لەو ساتەدا خۆی لە نێو دیمەنێکی خوێن و داروپەردوودا بینیەوە، نەیتوانی لەو چەند خولەکە یەکەمەدا تێبگات کە چی ڕوویداوە.

 

لە شایەتحاڵییەکی دڵتەزێندا کفاح فاخوری وتی: گوێم لە تەقینەوەکە نەبوو، تەنها ئەوەم بینی کە قاچم نەماوە، لە دەوروبەرمدا جەستەی بێ جووڵە کەوتبوو. سەرەتا پێم وابوو کەسێک دێت بۆ ڕزگارکردنم. لە کەسێکی تەنیشتم نزیک بوومەوە، هەژاندم و وتم ”من لە ژیاندام”، بەڵام وەڵامی نەدایەوە، کاتێک وەرمگێڕا، بۆم دەرکەوت کە قۆڵی لە جەستەی بووەتەوە، دوای کۆچی دوایی کردبوو، لەو ساتەدا، بە تەواوی هۆشم لەدەستدا.

 

دوای گەیاندنی بۆ نەخۆشخانە، گەشتێکی دوورودرێژ لە ئازار و ڕێکارە پزیشکییە ئاڵۆزەکان دەستی پێکرد، کە گەشتێکی چاکبوونەوە نەبوو بە واتای نەریتیەکەی، بەڵکو زنجیرەیەک نەشتەرگەری یەک لە دوای یەک بوو. لە ماوەی چارەسەرکردنیدا، کفاح فاخوری تا ئێستا ١٨ نەشتەرگەری بۆ کراوە، لەگەڵ هەر دەستێوەردانێکی نەشتەرگەریدا، بەشێکی دیکەی قاچی لەدەستدا لە ئەنجامی تێکچوونی بەردەوامی بارودۆخەکەی و نەبوونی دامەزراوەی پزیشکی گونجاو لەناو کەرتی غەززە، کە کەرتی تەندروستی بەدەست کەمیی ئامێر و دەرمان و پێداویستییە تایبەتەکانی نەشتەرگەرییەوە دەناڵێنێت.

 

بە تێپەڕبوونی کات، بڕینی بەشی جەستەی نەبووە ڕووداوێکی جێگیر، بەڵکو بوو بە حاڵەتێکی دووبارەبووەوە کە لەگەڵ هەر نەشتەرگەرییەکدا خراپتر بوو. برینەکە لە قاچیەوە دەستی پێکرد و وردە وردە بۆ سەرەوەی قاچی بڵاوبووەوە تاوەکو دۆخی ئێستا بووە هۆی بڕینی تەواوی ئەندامی خوارەوە، چارەسەری گشتگیر بۆ وەستاندنی پێشکەوتنی ئاڵۆزییەکان یان چارەسەرکردنی دووبارەبوونەوەی هەوکردنەکان سەخت بوو، بڕیارە هەفتەی داهاتوو نەشتەرگەرییەکی دیکەی کفاح فاخوری ئەنجامبدات، کە بڕیارە لە ئەنجامدا هەمان قاچی زیاتر ببڕدرێت، ئەمەش درێژەدان بە تاقیکردنەوەیەکی پزیشکی ماندووکەر دەدات کە لە ساتەوەختی پێکانەکەیەوە بەردەوامە.

 

کەمیی پێداویستییەکان بووەتە هۆی زنجیرەیەک ئاڵۆزی

ئەم ڕاستیە پزیشکییە لە چوارچێوەی فراوانتری سیستەمی چاودێری تەندروستی لە غەززە جیا ناکرێتەوە، کە بریندارەکان لە نێوان کەمی ئامێری نەشتەرگەری و کەمی پێداویستییە سەرەکییەکان و دواکەوتنی ڕەوانەکردنی پزیشکی لە دەرەوەی کەرتی غەززە ڕووبەڕووی چارەنووسی خۆیان دەبنەوە. لە دۆسیەی کفاح فاخوریدا، ئەم کەموکورتیانەش بووەتە هۆی زنجیرەیەک ئاڵۆزی، هەر نەشتەرگەرییەک دەکاتە خاڵێکی نوێی لەدەستدان بۆ جەستەی، نەک هەنگاوێک بەرەو چاکبوونەوە.

 

سەرەڕای ئازارەکانی خۆی بەدەستەوە نەداوە، ئەو فۆتۆگرافەرەی پێش جەنگ کامێراکەی هەڵگرتبوو، دوای برینداربوونی گەڕایەوە بۆی، وەک ئەوەی لەڕێگەی هاوێنەکەیەوە پەیوەندییەکەی لەگەڵ ژیاندا ڕێکبخاتەوە، پێداگری دەکات لەسەر بەڵگەنامەکردنی وردەکارییەکانی خەڵکی ناو کامپەکان و ژیانی ئاوارەیی و ڕووخساری منداڵان و دیمەنەکانی چاوەڕوانی درێژخایەن، وەک ئەوەی بڵێت فۆتۆگرافی بووەتە تاکە ئامرازی بۆ بەرەنگاربوونەوەی کەمئەندامی جەستەیی.

 

کفاح فاخووری ڕوونی دەکاتەوە، پێم لەدەستدا، پاشان بەشێک لە قاچم، هەر جارێک پێم وابوو ئازارەکە گەیشتووەتە لوتکە، بۆم دەرکەوت کە نەشتەرگەرییەکەی داهاتوو زیانێکی نوێ بەدوای خۆیدا دەهێنێت، بەڵام وازم لە وێنەگرتن نەهێنا، چونکە فۆتۆگرافی تەنها پیشەیەک نییە بۆ من، بەڵکو ئەوە شێوازی منە بۆ ئەوەی لە نێو خەڵکدا ئامادە بم.

 

ئازارەکانی کفاح فاخوری بە پێکانە جەستەییەکەی کۆتایی نایەت، بەرگەی زنجیرەیەک لەدەستدانی خێزانی بە ئازار دەگرێت دوای کوشتنی باوک و براکانی لە کاتی شەڕدا. ئەمەش وایکردووە کە بە تەنها لە ژینگەیەکی سەختی ئاوارەبووندا بارگرانی ژیان لە ئەستۆ بگرێت، لە نێوان چادرێک و چادرێکی دیکەدا، هەوڵدەدات پێداویستییەکانی خێزانەکەی دابین بکات لە نێوان کەمی داهات و بارودۆخە مرۆییە سەختە بەردەوامەکاندا کە قورسایی زۆری لەسەر هەزاران خێزانی ئاوارە دادەنێت.

 

لەناو سنووری چادرەکەیدا، کەشێک دەگۆڕێت بۆ دووانە، بەشێکی تایبەتە بە چارەسەرکردن و چاوەڕوانی، بەشێکی دیکەش بۆ کارکردن و وێنەگرتن، لێرەدا کامێرا نەک هەر وێنەی کەسانی دیکە دەگرێت بەڵکو وێنەی خاوەنەکەی ڕەنگدەداتەوە، لە یەک کاتدا لەسەر چەقی ئازار و ئیرادە وەستاوە.

 

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەندامێکی دەستکردم دەوێت کە جووڵەم بۆ بگەڕێنێتەوە، نەک بۆ ئەوەی لە ڕاستی ڕزگارم بێت، بەڵکو بەردەوام بم لە کارەکانم وەک ئەوەی کردوومە، بیسەلمێنم کە هەرچەندە جەستەم لەکارکەوتبێت، بەڵام هێشتا دەتوانێت پەیامێک هەڵبگرێت.

 

کامێرای ئەو... شایەتحاڵێکی زیندوو و ئامرازێکی بەڵگەنامەسازییە

ئەزموونی کفاح فاخوری لایەنێکی چیرۆکی ژنانی فەڵەستینی لە غەززە لەخۆدەگرێت، کە لەدەستدان دەبێتە کەشی بەرخۆدان و ئازاریش لەگەڵ ئیرادەی خۆڕاگریدا دەبڕێت. ئەو تەنها ڕزگاربووی هێرشێک نییە، بەڵکو نموونەیەکی ژنێکە کە دوای برینداربوون ڕۆڵی خۆی پێناسە دەکاتەوە، کامێرا لە ئامرازێکی پیشەییەوە دەگۆڕێت بۆ بەڵگەیەکی زیندوو بۆ ئەوەی ڕوودەدات و لە ئامرازێکی بەڵگەنامەکردنەوە بۆ کردەوەیەکی خۆڕاگری ڕۆژانە.

 

لەناو ئەم پاشخانەدا، چیرۆکەکەی وەک بەڵگەیەک دەمێنێتەوە بۆ ڕاستیەکی ئاڵۆزی پزیشکی و مرۆیی، لەسەر توانای مرۆڤ بۆ پابەندبوون بە ژیانەوە تەنانەت کاتێک ئەندامەکانی جەستەیان لەدەست دەچێت، هەروەها بۆ ژنێک کە هەڵیبژاردووە بە وەستانەوە بمێنێتەوە دوای لەدەستدانی بەشێک لە جەستەی، بەجۆرێک کە ئەو وێنەیەی دەیگرێت وەک درێژکراوەی دەنگی بمێنێتەوە، کە نەبڕاوە.