ناوەندی هەواڵ – شەڕی ساڵانە لە یەمەن، لەگەڵ توندتربوونی پێکدادانەکان، قەیرانی مرۆیی خراپتر دەکات. ئۆپەراسیۆنە سەربازییە توندترەکان لە چەندین بەرە و هێرشە ئاسمانییە هاوبەشەکان، ژیانی هاووڵاتیانی مەدەنییان قورستر کردووە. ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان ئاگاداری دەدەن کە کارەساتە مرۆییەکە لە ناوچەکەدا گەورەتر دەبێتەوە. بە تایبەتی منداڵان لەو شوێنانەی پێداویستییە بنەڕەتییەکانیان تێدا نییە، ڕووبەڕووی مەترسیی برسێتی، تینوێتی و نەخۆشی دەبنەوە.

 

سندوقی منداڵانی نەتەوە یەکگرتووەکان (یونیسێف) ڕایگەیاند کە نزیکەی سێ ملیۆن کەس لە سەرتاسەری یەمەن، بەهۆی شەڕەوە، لە گەیشتن بە خزمەتگوزارییە گشتییە بنەڕەتییەکاندا ڕووبەڕووی کێشەی گەورە دەبنەوە. ڕێکخراوەکە جەختی کردەوە کە سەرەڕای بوونی کێشەی مرۆیی زۆر لە وڵاتەکەدا، بەهۆی دۆخی شاری تەعیزەوە، پێویستی بە دەستێوەردانی خێرا هەیە.

قەیرانی ئاو و خۆراک لە تەعیز گەورەتر دەبێتەوە

 

تەعیز، کە یەکێکە لە هەرێمە هەرەکەم‌ئاوەکانی یەمەن، بەهۆی داخستنی ڕێگاکانی گەیاندنی پێداویستییەکان لە ئەنجامی پێکدادانەکان، ژیانی ڕۆژانەی خەڵکی تێدا بە نزیکەیی وەستاوە.

 

بەرپرسانی یونیسێف ڕوونیان کردەوە کە بەهۆی بەربەستەکانی سەر ڕێگاکانی هاتوچۆ و گەیاندنی پێداویستییەکان، دابینکردنی سووتەمەنی، خۆراک و ئاوی خواردنەوە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ خراپتر دەبێت. بەرزبوونەوەی نرخی کەلوپەلە بنەڕەتییەکان، گەیشتن بە سەرچاوە پێویستەکان قورستر دەکات. خزمەتگوزارییەکانی ئاو و پاکوخاوێنی لە شارەکە لە مەترسیی وەستاندان و بەرپرسان ئاگادارییان داوە کە ئەگەری هەیە خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەکان بە تەواوی بوەستن.

 

کۆبوونەوەی زبڵ مەترسیی بڵاوبوونەوەی نەخۆشییە گوازراوەکان زیاد دەکات

کێشەکانی کە بەهۆی کەمیی سووتەمەنییەوە دروست دەبن، تەنها بە گواستنەوە و خزمەتگوزارییەکانی ئاو سنووردار نین. لە تەعیز، بەهۆی ئەوەی ئۆتۆمبێلەکانی کۆکردنەوەی زبڵ ناتوانن کار بکەن و بگەنە شوێنەکانی فڕێدانی زبڵ، پاشماوەکان لە ناوچە نیشتەجێبووەکان کۆبوونەتەوە.

 

یونیسێف ئاماژەی بەوە کرد کە بە تایبەتی لەگەڵ نزیکبوونەوەی زستان، ژینگەی ناپاک مەترسیی بڵاوبوونەوەی نەخۆشییە گوازراوەکان، وەک سکچوون و کۆلێرا، زیاد دەکات. سنوورداربوونی گەیشتن بە ئاوی پاک و تێکچوونی سیستەمەکانی پاکوخاوێنی، لە کێشە سەرەکییەکانن کە تەندروستیی گشتی دەخەنە مەترسییەوە.

 

منداڵان لە مەترسیی برسێتی و نەخۆشیدان

منداڵان لە ڕیزی ئەو کەسانەدان کە زۆرترین کاریگەریی قەیرانی مرۆییی بەهۆی شەڕەوە خراپتربووەکەیان لەسەر دەبێت. یونیسێف ڕایگەیاند کە کەمیی خۆراک لە نێو منداڵانی تەعیزدا بووەتە کێشەیەکی جدی. جگە لە کەمیی خۆراک، نەگەیشتن بە ئاوی خواردنەوەی سەلامەت، بڵاوبوونەوەی نەخۆشییە گوازراوەکان و داخستنی ناوەندە تەندروستییەکان، دۆخێکە کە مەترسی لەسەر ژیانی منداڵان زیاد دەکات.

 

بەهۆی کەمیی دەرمان و پێداویستییە پزیشکییە بنەڕەتییەکان، چارەسەرکردنی نەخۆشییەکان قورستر بووە و ئەمەش دەبێتە هۆی تێکچوونی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان. بەرپرسانی یونیسێف جەختیان کردەوە کە تێکەڵبوونی برسێتی، تینوێتی و خراپیی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان، ڕۆژ لە دوای ڕۆژ دۆخەکە مەترسیدارتر دەکات.

 

یونیسێف داوای پاراستنی هاووڵاتیانی مەدەنی کرد

یونیسێف، بە ئاماژەدان بە ئەنجامە مرۆییەکانی پێکدادانەکان لە یەمەن، داوای لە هەموو لایەنەکان کرد پابەندییەکانی خۆیان بەرامبەر یاساکانی مرۆیی نێودەوڵەتی جێبەجێ بکەن. ڕێکخراوەکە بە تایبەتی جەختی لەسەر پێویستیی پاراستنی منداڵان و هاووڵاتیانی مەدەنی کردەوە. هەروەها داوای کرد تۆڕەکانی ئاو و دامەزراوە تەندروستییەکان بپارێزرێن و بارودۆخی پێویست بۆ کارمەندانی یارمەتیی مرۆیی دابین بکرێت، بۆ ئەوەی بتوانن بە سەلامەتی بگەنە لای ئەو کەسانەی پێویستییان بە یارمەتییە.

 

یونیسێف هەروەها ڕایگەیاند کە مۆڵەتێکی تایبەتی وەرگرتووە بۆ گەیاندنی پێداویستییە خۆراکییە ئامادەکان بۆ ئەو ناوچانەی لە ژێر کۆنتڕۆڵی حوسییەکان دان. چاوەڕوان دەکرێت ئەم کەلوپەلانە لە ماوەیەکی نزیکدا بنێردرێن و پێداویستییەکانی نزیکەی شەش مانگ دابین بکەن.

 

ئاگادارکردنەوەکانی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان نیشان دەدەن کە کاریگەریی وێرانکەری شەڕ لە یەمەن، تەنها لەسەر بەرە سەربازییەکان نییە، بەڵکو ژیانی ڕۆژانەی ملیۆنان هاووڵاتی مەدەنییشی کردووەتە ئامانج.