لەچەند ڕۆژی ڕابردوودا، کەناڵێکی کوردیی سەر بە پەدەکە پرسی فرەژنیی وروژاند، نەک وەک پرسێکی کۆمەڵایەتی بۆ گفتوگۆکردن لەسەری، بەڵکو بە شێوەیەک کە ناڕەزایەتى زۆر کەسى لێکەوتەوە، ئەم کارە پرسیاری جدى سەبارەت بە ڕۆڵی میدیا و سنووری بەرپرسیارێتی درووستکرد.

 

مەترسی ئەم ڕێبازە لە نەبوونی فرەچەشنى کارى ڕاستەقینەدایە، کە بابەتەکە لە چوارچێوەیەکی هەمەلایەنە نەخراوەتەڕوو، بەڵکو لە یەک ڕوانگەوە خراوەتەڕوو، کە قووڵایی باسەکە دەشێوێنێت و دەیگۆڕێت بۆ بابەتێکى یەکلایەنە، نابێت بە سادەیی سەیرى ئەم بابەتە بکەین، پرسیارەکە ئەوەیە کێ لەمجۆرە کارانە سوودمەندە و لە کام گۆشەی تیشکی خراوەتە سەر.

 

شارەزایان پێیان وایە، بێدەنگکردنی دەنگی فێمینیست، نەک هەر شکستێکی پیشەییە، بەڵکو ئاسایکردنەوەیەکى مەترسیدارە بۆ پرسێکی ئاڵۆز کە پێویستە بەوپەڕی هەستیاری و هاوسەنگییەوە باسی لێبکرێت، بە پێچەوانەی ئەم ڕوانگەیە، کۆمەڵگەی کوردی گۆڕانکاری قووڵی بەسەردا دێت.

 

مۆدێلی یەک هاوژینی چیتر تەنها هەڵبژاردنێکی نەریتی نییە، بەڵکو بووەتە ڕەنگدانەوەی پەرەسەندنێکی کۆمەڵایەتی ڕوون، کە بەهۆی زیادبوونی هۆشیاری و گەشەسەندنی ڕۆڵی ژنان و بەدواداچوونی پەیوەندی هاوسەنگتر و یەکسانترەوە دەجووڵێتەوە.

 

هەرچەندە فرەژنی لە چوارچێوەی یاسایی و ئایینیدا هەیە، بەڵام لەڕاستیدا ڕووبەڕووی ڕەتکردنەوەی زیاتر دەبێتەوە، بەتایبەتی لە ژینگەی ڕۆشنبیراندا، لێرەدا دژایەتییەکی توندی نێوان کۆمەڵگایەک کە بەرەو پێشەوە دەڕوات و وتارێکی میدیایی کە ئەو پرسیارانە دووبارە دەکاتەوە، درووست دەبێت.

 

مامەڵەکردنی نابەرپرسانە لەگەڵ ئەمجۆرە پرسانەدا لە ئاستی گفتوگۆدا ناوەستێت، بەڵکو درێژدەبێتەوە بۆ داڕشتنی هۆشیارییەکی شێواو کە کارە خراپەکانى پێشوو ئاسایی دەکاتەوە لەبری ئەوەی بخاتە ژێر پرسیارەوە.

 

لە سەردەمێکدا کە هێزی کاریگەریی میدیایی لە گەشەکردندایە، چیتر قبوڵ ناکرێت ڕۆڵی خۆی لە تەنها گەیاندنی بۆچوونەکاندا کورت بکرێتەوە، ئێستا میدیا بووەتە یاریزانێکی سەرەکی لە داڕشتنی ڕەوتەکان و داڕشتنەوەى کۆمەڵگە.

 

بۆیە ڕوانگەیەکی ڕووکەش یان لایەنگری لە پرسە هەستیارەکاندا تەنها هەڵەیەکی پیشەیی نییە، بەڵکو ڕۆڵگێڕانێکە کە میدیا لەکارى خۆی تێدەپەڕێنێت و کاریگەریی کۆمەڵایەتی قووڵی دەبێت.

 

مەترسیدارترین لایەنی ئەمجۆرە وتارە ئەوەیە کە بە ڕوونی باس دەکرێت و بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ دەگەیەنرێت، کاتێک بیرۆکە گوماناوییەکان دەخرێنەڕوو، ئەوا وردە وردە قبوڵ دەکرێنەوە بۆ ناو کۆمەڵگە.

 

کەس کێشەى لەسەر مافی میدیا نییە بۆ چارەسەرکردنی پرسە مشتومڕاوییەکان، بەڵام ئەم مافە لە بەرپرسیارێتییەکی ئەخلاقی و پیشەییە، پێویستە ئەو پرسانە لە چوارچێوەیەکی هاوسەنگدا بکرێت، کە ڕەنگدانەوەی فرەچەشنی کۆمەڵگە بێت و ڕێز لە هۆشیاری و گەشەسەندنی بگرێت.

 

ئازادی ڕادەربڕین بە مانای ئازادکردنێک نییە کە بتوانێت ناهاوسەنگییە کۆمەڵایەتییەکان بەرهەمبهێنێتەوە، بەڵکو بە مانای بەڕێوەبردنی گفتوگۆیەکی بەرپرسیارانە کە هەموو بابەتێک بخاتە ژێر پرسیار و ڕەخنەوە.

 

لە سەردەمی خێرابوونی گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتییەکان، میدیا ڕووبەڕووی تاقیکردنەوەیەکی ڕاستەقینە دەبێتەوە، یان دەبێتە ئاوێنەیەک بۆ پەرەسەندنی هۆشیاری یان سەکۆیەک بۆ دووبارە بەکارهێنانەوەی ئەوەی کە ئەم هۆشیارییە پێشتر تێپەڕیوە.

 

لە نێوان ئەم دوو توندڕەوییەدا، پرسیارەکە هەر دەمێنێتەوە، ئایا ئێمە مامەڵە لەگەڵ میدیایەک دەکەین کە هاوسەنگ بێت لەگەڵ کۆمەڵگە، یان میدیایەک کە هەوڵی ڕاکێشانی کۆمەڵگە بۆ دواوە دەدات؟