نەغم کەراجە

 

غەززە – ئایمنە ئەبو غبن لە تەمەنی حەڤدە ساڵیدا، بە خەیاڵیدا نەدەهات کە بە شەوێک لە خوێندکارێکەوە کە خۆی ئامادە دەکرد بۆ درێژەدان بە خوێندن، بگۆڕێت بۆ سەرپەرشتیاری چوار خوشک، بەرپرسیاربێت لە خۆراکدانیان و پاراستنیان و دڵنەواییکردنیان و بڕیاردان لە دەرەوەی توانای گەورەکان.

 

لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣، ئەو ڕۆژەی دایکی لە کاتی گەمارۆدانی کامپی پەنابەرانی جبالیا لە کەرتی غەززە دیارنەما، ژیانی بە تەواوی گۆڕاوە، بەرپرسیارێتی خێزانێکی لە ئەستۆ گرتووە کە لە سێدارەدانی پوختەدا باوکیان لەدەستداوە، لەکاتێکدا چارەنووسی دایکی تا ئەمڕۆش نادیارە، لەناو شەڕێکدا کە خوێندن و ئاسایش و منداڵی لێسەندەوە، ناچار بووە ڕۆڵی دایک و باوک ببینێت لەناو چادرێکدا لە ڕۆژئاوای شاری غەززە.

 

ئەو خێزانە بۆ دەربازبوون لە تۆپبارانەکان بەرەو پەناگەیەک لە کامپی پەنابەرانی جبالیا ئاوارەبوون، پێش ئەوەی هێزەکانی ئیسرائیل بە تەقە ناوچەکە گەمارۆ بدەن و تەقەکردن لە هەموو ئاراستەکانەوە چڕتر بووەوە، لەگەڵ پەرەسەندنی مەترسییەکە، باوکی ئامینە ئەبو غوبن پێداگری لەسەر ئەوە کرد کە هاوژین و کچەکانی لەگەڵ گروپەکانی لیژنەی نێودەوڵەتی خاچی سووردا پەناگە بەجێبهێڵن، لە ترسی ئەوەی کە دواتر ڕۆیشتنیان ئەستەم بێت، لەکاتێکدا ئەویش بڕیاریدا بمێنێتەوە.

 

دایکەکە لەگەڵ کچەکانیدا ڕۆیشتن بەڵام ئامادەنەبوو هاوژینەکەی بەجێبهێڵێت، بە کچە گەورەکەی کە ناوی ئامینە وت: لەگەڵ خوشکەکانت لە گۆشەیەک لە نزیک پەناگە چاوەڕێ بکەن تا دەگەڕێمەوە، ئامینە نەیدەزانی کە ئەمە دواجار دەبێت کە دایکی ببینێت.

گەڕانێک کە هەرگیز کۆتایی نایەت

ئامینە ئەبو غبن ئەو دیمەنە دەگێڕێتەوە، وتی: لەگەڵ خوشکەکانم وەستابووم، چاوەڕێی دایکمان بووین وەک ئەوەی داوای کردبوو، بەڵام خولەکەکان گۆڕا بۆ چەند کاتژمێرێک لە ترس، موشەکی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان لە هەموو ئاراستەیەکەوە بەسەرماندا باری، نەمدەزانی چی بکەم، بۆ ساتێک خوشکەکانم بەجێهێشت و ڕامکرد بۆ ئەوەی بەدوایدا بگەڕێم، پێم وابوو لە تەنیشت باوکم دەیدۆزمەوە، بەڵام پێی وتم لەوەتەی ڕۆشتین نەیبینیوە، ئەوکات تێگەیشتم کە هەموو شتێک گۆڕاوە.

 

لەگەڵ پێشڕەویکردنی هێزەکانی ئیسرائیل بۆ ناوچەکە، مانەوەیان ئەستەم بوو، ئایمنە ناچار بوو سێ خوشکەکەی ببات و بەرەو ڕۆژئاوا بڕوات، یەک پرسیاری لەگەڵ خۆیدا هەڵگرتبوو: دایکی بۆ کوێ ڕۆیشتووە؟

 

تەنها دوو ڕۆژ دواتر هەواڵی پێگەیشت کە هێزەکانی ئیسرائیل بە شێوەیەکی پوخت هەموو ئەو کەسانەیان لەسێدارەداوە کە لەناو کامپەکەدا ماونەتەوە، لەنێویاندا باوکی،بەڵام ڕەتیکردەوە باوەڕ بەوە بکات، چونکە بەهۆی ئۆپەراسیۆنە سەربازییە بەردەوامەکانەوە نەیتوانی بگەڕێتەوە بۆ شوێنەکە.

 

لەبری ئەوەی وازی لێبهێنێت، دەستیکرد بە گەڕان بۆ دایکی، لە نێوان نەخۆشخانەکاندا دەجووڵایەوە و لیستی بریندارەکان و مردووەکانی پشکنی و بۆ ماوەی مانگێکی تەواو لەناو تەرمی مردووەکاندا گەڕان، بەبێ ئەوەی هیچ شوێنەواریێکی دایکی بدۆزێتەوە.

 

وتیشی: دەچوومە ناو هەموو نەخۆشخانەیەکەوە بەو هیوایەی بە زیندووی بدۆزمەوە، دواتر بە بێهیواییەکی تازەوە دەڕۆیشتم، لە نێو بریندارەکاندا دەگەڕام، سەیری ئەو دەموچاوانەم دەکرد کە سیماکانیان لەدەستدابوو، پرسیارم لە هەموو ئەو کەسانە دەکرد کە چاوم پێیان کەوتبوو، بەڵام دایکم بەبێ شوێنەوار بێسەروشوێن مایەوە، گومانم هەبوو دەستبەسەرکرابێت، چونکە بیرۆکەی لەدەستدانی بەبێ شوێنەواری بەرگەگرتن زیاتر بوو لەوەی کە بتوانم بەرگەی بگرم.

 

دوای ١٢ ڕۆژ لە گەمارۆدانی ئەو پەناگەیە، هێزەکانی ئیسرائیل لەو ناوچەیە کشانەوە، ئامینە ئەبو غبن بەپەلە گەڕایەوە بۆ ئەو شوێنەی کە باوکی لێ بەجێهێشتبوو، لەوێدا تووشی شۆکێک بوو کە بۆ هەمیشە لەگەڵیدا دەمێنێتەوە، بینی کە لەسەر زەوی کەوتووە، جەستەی بە سێ فیشەک پێوەیە، ئەمەش دیمەنێک کە بۆی پشتڕاست کردەوە کە بە شێوەیەکی پوخت لە سێدارە دراوە.

 

وتیشی: تا لە ژیاندام ئەو ساتە لەبیر ناکەم، خۆزگە هەواڵەکە درۆ بووایە، بەڵام ئەوم دۆزیەوە لەو شوێنەی کە بەجێمان هێشتبوو، لەسەر زەوی پاڵکەوتبوو، بە فیشەک کوژڕاوە، هەستم دەکرد وەک ئەوەی کات وەستابێت، نەمتوانیوە لە هیچ شتێک لە دەوروبەرم تێبگەم، لەو ڕۆژەوە، ئاشتیم نەناسیوە.

 

سەبارەت بە دایکی، تا ئەمڕۆش چارەنووسی نادیارە، ئامینە ئەبو غبن هەوڵیدا پەیوەندی بە لیژنەی نێودەوڵەتیی خاچی سوورەوە بکات، بەو هیوایەی بزانێت ئایا لە زیندانەکانی ئیسرائیل دەستبەسەرە یان نا، بەڵام وەڵامەکەی نەرێنی بوو، خێزانەکە لە نێوان هیوا و نادڵنیاییدا بە هەڵپەسێردراو دەمێنێتەوە، بەبێ وەڵام بۆ کۆتاییهێنان بە چەند مانگێک لە چاوەڕوانی.

 

بێبەشکردنی خوێندن و شوێنی مانەوە و یارمەتی مرۆیی

کاریگەرییەکانی زەبر و زەنگی دەروونی بۆ چەندین مانگ بەردەوام بوو لە هێرشکردنە سەر ئامینە، لە کاتێکدا ئەو تەنها بەرپرسیار بوو لە چوار خوشک، لەگەڵ چڕبوونەوەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان لە باکووری کەرتی غەززە، کچەکان ناچاربوون لەگەڵ کەسوکارەکانیان بەرەو باشوور ئاوارەبن، لەوێ نزیکەی سێ مانگ لەناو چادرێکی تەنگدا لە دیر بەلاح لە ناوەڕاستی کەرتی غەززە ژیاون، کە زیاتر لە ١٠ کەسی تێدا نیشتەجێبوو، لە نێوان قەرەباڵغییەکی زۆردا کە تایبەتمەندی و سەرەتاییترین پێداویستییەکانی ژیانیان لێ بێبەشکرد.

 

لەگەڵ گەڕانەوەیان بۆ شاری غەززە، هیچ ماڵێکیان نەدۆزیەوە بۆ ئەوەی پەناگەیان بدات، هەروەها هیچ خزمێکیشیان ئامادە نەبوو بیانگرێتەوە، پەنایان بردە ناو کامپێکی بێ باوکان، بەڵام پشتگیری و خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکانی تێدا نەبوو.

 

هەروەها بەهۆی نەبوونی بڕوانامەی مردنی باوکیان نەیتوانی هاوکاری مرۆیی وەربگرن، بەو پێیەی هێشتا بەشێکی زۆری هاوکارییەکان بەناوی سەرۆکی ماڵەوە خەرج دەکرێن، ئەمەش بووە هۆی بێبەشکردنیانلە پارسێلی خۆراک و کەلوپەلی فریاگوزاری، بەمەش ئامینە ئەبو غبن بەرپرسیار بوو لە دابینکردنی پێداویستییەکانی خوشکەکانی بەبێ هیچ سەرچاوەیەکی داهات.

 

ئاماژەی بەوەشکردووە، بیری دایکم دەکەم لە هەموو دۆخێکی سەختدا، کاتێک یەکێک لە خوشکەکانم نەخۆشە، کاتێک شەوانە دەگرین، کاتێک ناتوانین سەرەتاییترین پێداویستییەکانمان دابین بکەین،هەست دەکەم نەبوونی دایکم زیاترە لەوەی بەرگەی بگرم.

 

زیانەکان تەنها لە خێزانەکەدا سنووردار نەبوون، بەڵکو ئەوان درێژبوونەوە بۆ داهاتووی پەروەردەییان، ئامینە ئەبو غبن کە خەریکی ئامادەکاری بوو بۆ تاقیکردنەوەکانی ئامادەیی، ناچار بوو واز لە خوێندن بهێنێت دوای ئەوەی نەیتوانی کرێی خوێندنەکە بدات، سەرەڕای هەوڵی چەندین جار بۆ دۆزینەوەی دەرفەتی خوێندنی بێبەرامبەر، هەروەها هەمان هۆکار ڕێگری لە خوشکەکەی کرد کە ناوی عەلیایە بەردەوام بێت لە خوێندن.

 

خوشکە بچووکەکەیان، نور (٨ ساڵ) توانی ناوی خۆی تۆمار بکات لە چادرێکی پەروەردەیی بێبەرامبەر، بەڵام هەموو بەیانیەک مەودایەکی دوور دەبڕێت، کاتژمێر شەشی بەیانی کامپی ئاوارەبوونەکەی بەجێدەهێڵێت و کاتژمێر هەشت دەگاتە قوتابخانە، لە ترسی ئەوەی دوانەکەوێت.

لەناو چادرەکەدا، بەرپرسیارێتی ئامینە لە بەرەبەیان دەستپێدەکات و بە شەو کۆتایی نایەت، بە هەر سەرچاوەیەکی سنووردار کە لەبەردەستدا بێت خواردن ئامادە دەکات، ئاگرێک دەکاتەوە بۆ چێشت لێنان، پێداویستییەکانی خوشکەکانی بەڕێوەدەبات، ئاگاداری کاروباری ڕۆژانەیان دەبێت و هەوڵدەدات بیانپارێزێت لەو مێشوولەیانەی کە بەردەوام چادرەکەدایە.

 

ئەمڕۆ ئامینە ئەبو غبن جگە لە وەڵامدانەوەی پرسیارێک کە لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ دەستی پێکردووە، هیچی تر ناکات و تا ئێستاش بێ وەڵام ماوەتەوە، دایکم لە کوێیە؟ لە کاتێکدا ژیانی سێ خوشک لەناو چادرێکدا بەڕێوەدەبات کە هیچ پارێزگارییەک لە گەرمای هاوین و سەرمای زستان ناکات، تەنها هیوای ئەوەیە ڕۆژێک چارەنووسی دایکیان بزانێت، کە بۆ چەند خولەکێک چووە دەرەوە، تەنها چەند خولەکێک دواتر بگەڕێتەوە، بەڵام هەرگیز نەگەڕاوەتەوە.