ناوەندی هەواڵ

 

کوژرانی ژینا ئەمینی، ژنێکی گەنجی کورد لە ساڵی ٢٠٢٢، دوای دەستبەسەرکرانی لەلایەن پۆلیسی ڕێنمایی لە تاران، خۆپیشاندانی فراوانی لە ئێراندا بەڕێخست و پریشکی شۆڕشی ”ژن، ژیان، ئازادی” داگیرساند کە زوو بووە سیمبووڵی بەرخۆدانی کۆمەڵایەتی جیهانی.

 

لەگەڵ نزیکبوونەوەی ساڵیادی چوارەمی شۆڕشی گەل لە ئێران، ١٠ ڕێکخراوی مەدەنی و کرێکاری لە ڕاگەیاندراوی هاوبەشدا ڕایانگەیاند، کە شۆڕشی ژن، ژیان، ئازادی سەرەڕای سەرکوت و فشارە بەرفراوانەکان لە بەرخۆدان و پێشکەوتندا بەردەوامە، لە دەقی ڕاگەیاندراوەکەدا هاتووە، پێش چوار ساڵ، ژینا ئەمینی، ژنە کورد تەمەن ٢١ ساڵ لە سەقزی شاری تاران بەهۆی لەبەرنەکردنی حیجاب دەستبەسەر کرا و لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە کوژرا.

 

ڕوونیان کردەوە، کە تاوانی کوژرانی ژینا ئەمینی پریشکێک بوو کە سەروو چوار دەیەی لە سەرکوت، جیاکاری و گەندەڵی ئاگر تێبەردا، خۆپیشاندەران جارێکی تر جەختیان لەسەر بڕیاری خۆیان بۆ کۆتاییهێنان بە هەژاری، نایەکسانی، جیاکاری و سەرکوت کردەوە، لەپێناو خۆشگوزەرانی، یەکسانی و ئازادی، هەروەها ژینا ئەمینی بوو بە سیمبولی شۆڕشێک کە زوو هەستی ملیۆنان کەسی لە سەرجەم جیهاندا وروژاند، کاتێک دروشمی ”ژن، ژیان، ئازادی” بە چەندین زمان وتراوەوە، کە دەربڕینی پشتیوانییەکی فراوان بوو بۆ خۆپیشاندەران.

 

جەخت لەوە کردەوە، شۆڕشی ژینا ئەمینی ئەوەندە بەربڵاو بووە، هێزە ئەمنییەکانی هانداوە هەزاران خۆپیشاندەر بکوژن و دەستگیر بکەن، هەروەها ئەم ساتەوەختە گرنگە ڕەوتی ڕووداوەکانی وڵاتەکەی گۆڕیوە، چونکە جارێکی دیکە هیچ شتێک وەک جاران نەمایەوە، ناڕەزایەتی و ململانێی خەڵک لەگەڵ دەسەڵاتدا لە هەڵاوسانەکانیان بەردەوام بوو، تا ئەوکاتەی خۆپیشاندانەکانی دژی هەژاری و هەڵاوسان و گەندەڵی و سەرکوت بوونە هۆی ئەوەی خۆپیشاندەران لە دوورترین ناوچەکانی وڵاتەوە تا تاران و شارەکانی دیکەی گەورە و بچووک ڕژانە سەر شەقامەکان.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، کە دانیشتوانی عەبدنان و ئیلام لە هەوڵەکانیاندا بۆ دابینکردنی بژێوی و خۆشگوزەرانی خۆیان لە هیچ سنوورێک ناترسن، هەژارییەکەیان پاش خۆپیشاندانە ١٢ ڕۆژییەکانی شەقامەکان لە بنەڕەتدا ناتوانرێت پاساوی بۆ بهێنرێتەوە یان بکرێتە بیانوو، کە ئەو خۆپیشاندانانەی سەرەتای ئەمساڵ وڵاتی گرتەوە، ڕژیمی ئیسلامی لە پایتەخت پاڵپشت بوو بۆ جێبەجێکردنی پلانە بیرلێکراوەکەی، بۆیە بە باتون و تەقەمەنی زیندوو و تەقەی دەمانچەی کردە ئامانج، تەنانەت لە ناو نەخۆشخانەکانیشدا، لە یەکێک لە ترسناکترین کۆمەڵکوژییەکانی سەر شەقامەکان لە دیمەنێکی دڕندانەدا کە لە مێژوودا بێ وێنەی گیانی هەزاران کەسی کوشت.

 

جەختی لەوە کردەوە، دەسەڵاتداران لە دوای سەرکوتکردنەکە شۆکێکی نوێیان پێگەیشت، بەو پێیەی تۆقاندن خۆپیشاندەرانی نەهێشتەوە، بەڵکو سەمای ماتەمینی و شۆڕشی بنەماڵەی قوربانییەکان و توڕەیی گەلی کردە بانگەوازێک بۆ ناشتنی نەریت و کولتوور و ڕێوڕەسم و یاسا بەسەرچووەکانی دەسەڵاتدار و بەم شێوەیە ماتەمینی بووە مەیدانێک بۆ ڕووبەڕووبوونەوە و بەرخۆدان.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، کە شۆڕشی ژینا ئەمینی بە دروشمی ”ژن، ژیان، ئازادی” و بە بەردەوامیی قووڵ و دینامیکی خۆی، سەلماندی کە پێشکەوتن و سەرکەوتن تەنانەت لە بەرامبەر دڕندەترین ڕژێمە دیکتاتۆرییەکانیشدا دەکرێن، کاتێک بۆ یەکەم جار لە مێژووی ئێراندا داواکاری "قەدەغەکردنی لەسێدارەدان" وەک دروشمی ناوەندی بزوتنەوە پێشکەوتنخوازەکان دەرکەوت.

 

ڕاگەیاندراوەکە لە کۆتاییدا، جەختی لەوە کردەوە، کە کۆماری ئیسلامی، لە ڕێگەی سیاسەتە شەڕفرۆشە هەرێمییەکانی، سەرمایەگوزاریکردنی لە کەشوهەوای شەر و سزا، یەکێک لە بڵاوترین شێوازەکانی هەژاری بەسەر کۆمەڵگەدا سەپاند، لەگەڵ بێبەشبوونێکی بەرفراوان لە دەرفەتەکانی ژیان، بەرزبوونەوەی سەرکوت و ستەم، کە دەگاتە ئاستی لەسێدارەدانی ڕۆژانە، کەچی سەرەڕای ئەم ڕادەیە لە توندوتیژی و بێبەشکردنی سەپێنراو، دەسەڵاتداران نەیانتوانی کۆمەڵگە بخەنە ژێر چنگی خۆیانەوە یان پەشیمانیان بکەنەوە، بە پێی هۆشدارییەکانی سەرچاوە ئەمنییەکان، دەسەڵاتداران ڕووبەڕووی دۆخێک بوونەتەوە کە لە هەر ساتێکدا دەکرێت شەپۆلی تووڕەیی گەل بە تووندی تێیدا بتەقێتەوە.