چوان شەریفزادە

 

بۆکان-زەنگی قوتابخانەکان لە ئێران ٢٣ی ئەیلوول لێدرا کە ئاماژەیە بۆ دەستپێکردنی ساڵی نوێی خوێندن، بەڵام لە پشت پەردەی خوێندکاران کە بەرەو پۆلەکانیان دەڕۆن، وێنەیەکی جیاواز دێتە ئاراوە، شەڕ و کاردانەوەکانی لەگەڵ قەیرانی ئابووری و بەرزبوونەوەی نرخەکان، سێبەریان لەسەر گەڕانەوە بۆ قوتابخانە داناوە، بۆ زۆرێک لە خێزانەکان یەکەم ڕۆژی خوێندن بووەتە بۆنەیەک کە ئارەزووی بەردەوامی خوێندن لەگەڵ دڵەڕاوکێ سەبارەت بە پارێزراوی منداڵەکانیان و توانای خێزانەکان بۆ دابینکردنی کرێی خوێندن تێکەڵ بووە.

 

دۆخی پەروەردە لە ئێران نەگەڕاوەتەوە بۆ پێش پەتای کۆڤید ١٩ و ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییە هەبووە، بارودۆخی شەڕ، بەتایبەتی ئەزموونی ئەم دواییە، ترسی زۆرێک لە دایک و باوکانی سەبارەت بە کردنەوەی قوتابخانەکان زیاتر کردووە، لە کاتێکدا هەڵاوسان و بەرزبوونەوەی تێچووی ژیان، دەستڕاگەیشتن بە پەروەردەیەکی سەقامگیر بۆ چینە گەورەکانی کۆمەڵگە قورستر کردووە.

دڵەڕاوکێ لەسەر کردنەوەی قوتابخانەکان

لە گۆشەیەکی حەوشەی قوتابخانەکەدا دایکان وەستاون و سەیری پۆلەکانی خوێندکاران دەکەن، خۆشییان بە گەڕانەوەی منداڵەکانیان بۆ قوتابخانە تێکەڵ بە دڵەڕاوکێی پارێزراوییان بووە، دایکێک وتی: هێشتا نازانم بە ناردنی منداڵەکەم بۆ قوتابخانە کارێکی دروست دەکەم یان نا، لەلایەک نامەوێت لە خوێندنەکەیدا دوابکەوێت، بەڵام لەلایەکی دیکەوە دۆخەکە دوورە لە دڵنیاکردنەوە، ئەگەری دووبارەبوونەوەی شەڕ و هێرشیش هەر ماوەتەوە، خودی قوتابخانەکە پارێزراو نییە، تەنانەت ڕوونیش نییە چ جۆرە پەروەردەیەک پێشکەش دەکرێت، یان گروپەکانی وەک بەسیج چی لە مێشکی ئەو منداڵانەدا دەچێنن؟

 

دایکێکی دیکە ئەزموونێک دەگێڕێتەوە کە لەگەڵ کچەکەی لە کاتی هێرشە سەربازییەکاندا هەیبوو و وتی: ڕۆژێک هەواڵی دەستپێکردنی هێرشە سەربازییەکانمان بیست، بۆیە چووین کچەکەم هەڵبگرین، قەرەباڵغییەکە ئەوەندە چڕ بوو، ناچار بووم لە ناوەندی شارەوە بڕۆم بۆ قوتابخانە، ئەو دڵەڕاوکێیە هێشتا لەگەڵمدایە.

 

نیگەرانییەکان تەنها لە ئاسایشدا سنووردار نین، هەروەها پرسیارەکان سەبارەت بە کوالیتی خوێندن سەرهەڵدەدەن، بە تایبەت لەگەڵ بەردەوامبوونی پشتبەستن بە فێربوونی دوور لە هەندێک بارودۆخدا، لە ساڵانی ڕابردوودا فێربوونی ئەلیکترۆنی لە ڕێگەی پلاتفۆرم و بەرنامەکانی وەک شادەوە بووەتە یەکێک لە دیارترین جێگتەوەکانی پەروەردەی کەسی لە ئێراندا، بەڵام ئەم ئەزموونە بێ کێشە نەبووە، پەیوەندی بە کوالیتی ناوەڕۆک و شێوازەکانی گەیاندن و لاوازی ژێرخانی ئینتەرنێتەوە هەیە.

 

نەسرین. ج، مامۆستا و دایکی دوو خوێندکار وتی: لەم ساڵانەی دواییدا تەنانەت نەبوونی کارەبای نیشتمانیش بووەتە هۆی گواستنەوەی خوێندن بۆ ژینگەی ئۆنلاین، بەڵام خوێندکاران ناتوانن کارلێک لەگەڵ ناوەڕۆکی پەروەردەیی بکەن، ئەمەش بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ نەتوانینی گەیاندنی ناوەڕۆکی پەروەردەیی و پلاندانان بۆ وانەوتنەوەکەی، هەروەها خراپی کوالێتی ئینتەرنێت.

هەڵاوسان و بەرزی نرخ بارگرانی لەسەر خێزانەکان دروست دەکات

جگە لە نیگەرانییەکانی ئەمنی و پەروەردەیی، تێچووی خوێندن لە سەرەتای ساڵی خوێندندا ئاڵەنگاری زیاتر بۆ خێزانەکان دەخاتە ڕوو، بەرزبوونەوەی تێچووی ژیان، خێزانەکانی ناچارکردووە یەکەمەیەتیەکانیان بگۆڕن، لە کڕینی پێداویستییەکانی قوتابخانەوە بۆ هەڵبژاردنی قوتابخانە و گواستنەوە.

 

بۆ هەندێک خێزان، گۆڕینی قوتابخانە تایبەتەکان بۆ قوتابخانە حکومییەکان بووەتە پێویستییەک کە بەهۆی بارودۆخی ئابوورییەوە سەپێنراوە، شەیدا. ک، وتی: لە ساڵانی پێشوودا کچەکەم لە قوتابخانەیەکی تایبەتی خوێندوویەتی، بەڵام ئەمساڵ توانای دابینکردنی کرێی خوێندنمان نەبوو، بۆیە ناومان تۆمارکرد لە قوتابخانەیەکی حکومیدا، شەڕەکە دۆخەکەی خراپتر کردووە، کات ڕوون نییە چەندە فێربوونی کەسی جێبەجێ دەکرێت، بەڕاستی لە پاساوەکانی پێدانی کرێی خوێندنی بەرز تێناگەین.

 

بۆ هەژارترین خێزانەکان، بژاردەکان هێندەی تر سنووردارتر دەردەکەون، کورسی چۆڵ لە بەشێک لە قوتابخانەکاندا دەرخەری ئەو سەختییەیە کە هەندێک لە منداڵان ڕووبەڕووی دەبنەوە لە درێژەدان بە خوێندن، لە کاتێکدا خێزانەکان ناچارن کەلوپەلی خوێندن کەم بکەنەوە، لە جانتا و پێڵاوەوە تا دەگاتە یەکپۆشی و کەرەستەی هونەری.

 

لەیلا شەریفی (ناوی خوازراو) کە بەرپرسی ڕێکخراوێکی خێرخوازییە لە پارێزگای ورمێ، وتی: دۆخەکە لە هەموو کاتێک سەختترە، تەنانەت تووشی حاڵەتێک بووین کە دایک و باوکان گۆڕینی جلوبەرگی بەکارهێنراوی قوتابخانەیان کردووە بۆ ئەوەی لەگەڵ منداڵەکانیاندا بگونجێت، بەخشەرەکان کەمتر لە ساڵانی پێشوو توانای دابینکردنی پێداویستییەکانی خوێندکارانیان هەیە، هەروەها ڕێژەی وازهێنان لە خوێندن بەتایبەتی لەنێو هەرزەکاراندا زیاتر بڵاودەبێتەوە.

پەروەردە لە بەرامبەر قەیرانەکاندا

کاردانەوەکانی شەڕ و قەیرانی ئابووری تەنها بە ڕێکوپێکی خوێندن یان دابینکردنی پێداویستییەکانی قوتابخانە سنووردار نییە، بەڵکو پەیوەندییەکانی منداڵان لەگەڵ قوتابخانە و مامۆستا و هاوتەمەنەکانیان درێژدەبێتەوە، فاتمە. س، ڕاوێژکاری قوتابخانە، پێی وایە کە پەکخستنی پرۆسەی خوێندن دەتوانێت کاریگەری هەبێت کە لە دواکەوتنی ئەکادیمی تێدەپەڕێت.

 

ڕوونیکردەوە، کە مەرجەکانی شەڕ و داخستنی قوتابخانەکان تەنها نابێتە هۆی ئەوەی خوێندکاران لە خوێندندا دوابکەون، بەڵکو پەیوەندییەکانیان لەگەڵ قوتابخانە و مامۆستایان و هاوتەمەنەکانیان تێکدەچێت، جگە لەوەش بۆ زۆرێک لە منداڵان، ئەزموونی خوێندنی دوور لە دوورەوە نەیتوانیوە جێگەی خوێندنی کەسی بگرێتەوە بەهۆی لاوازی هێڵی ئینتەرنێت و نەبوونی کەرەستەی گونجاو، نایەکسانی لە سەرچاوە خێزانییەکان، ئەم زیانە بۆ منداڵانی ساڵی ٢٠١٩ هێندەی تر گەورەترە ناوچە بێبەشەکان، ئەوانەی داهاتیان سنووردارە، خوێندکارانی خاوەن پێداویستی تایبەت، بە تایبەت لە ژێر بارودۆخی ئابووریی ئێستادا، پارێزراوی خوێندکاران گرنگترین پرسە.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، منداڵان لەنێو ئەو کەسانەدان کە زۆرترین کاریگەری شەڕ و سزا و نائەمنییان لەسەرە و جەخت لەسەر گرنگی چارەسەرکردنی ئەم بارودۆخانە دەکاتەوە بۆ ئەوەی ژینگەیەکی فێرکاری پارێزراو و سەقامگیر بۆیان مسۆگەر بکات.

 

لەگەڵ گەڕانەوەی هەزاران خوێندکار بۆ قوتابخانەکان، دۆخەکە لە خێزانێکەوە بۆ خێزانێکی تر دەگۆڕێت، هەندێک لە خوێندکاران بە جۆش و خرۆشەوە پێشوازی لە ساڵی خوێندن دەکەن، هەندێکی تریش بە بارگرانی دڵەڕاوکێ دەچنە ناو پۆلەکانەوە، هێشتا هەندێکی تر بەهۆی هەژاری و سەختی دابینکردنی خەرجییەکانی خوێندن لە قوتابخانە ئامادە نین، لەگەڵ لێدانی زەنگی قوتابخانە لە قوتابخانەکانی ئێراندا، داهاتووی پەروەردە و پارێزراوی خوێندکاران و توانای خێزانەکان بۆ درێژەدان بە خوێندنی منداڵەکانیان لە پرسیارە هەرە بەرچاوەکانن لە سەرەتای ساڵی نوێی خوێندندا دەمێنێتەوە.