ناوەندی هەواڵ

 

دەزگای دادگای ئێران ڕێوشوێنی نوێ و توندتری دەستپێکردووە بۆ چارەسەرکردنی ئەوەی کە بە "پێشێلکردنی نۆرمەکانی کۆمەڵایەتی" و "لەبەرنەکردنی حیجاب" پێناسەی دەکات، لە کاتێکدا بانگەوازی بەرپرسان و کەسایەتییە نزیکەکانی ڕژێمم بۆ چارەسەرکردنی ئەم پرسە پەرەی سەندووە.

 

لە چەند هەفتەی ڕابردوودا شایەتی زیادبوونی داواکارییەکانی سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری و سەرنووسەری ڕۆژنامەی کەیهان و چەندین سەرکردەی نوێژی هەینی بۆ جێبەجێکردنی توندتری یاساکانی جل و بەرگ بەخۆیەوە بینی، بەڵام لێدوانەکانی بەرپرسانی حکومەت ڕەنگدانەوەی بۆچوونی جیاوازە سەبارەت بە کاتی جێبەجێکردن و میکانیزمەکانی جێبەجێکردن و دەرئەنجامە ئەگەرییەکان.

 

سەرۆکی دەزگای دادگای ئێران جەختی لەسەر پێویستی وەڵامدانەوەی یەکلاکەرەوە بۆ ئەو شتەی کە ناوی لێنابوو "ناشرینی و ناشایستەیی"، ئاڕاستەی داواکاری گشتی کرد کە بەدواداچوون بۆ ئەو بابەتە بکات بۆ دڵنیابوون لەوەی "بابەتەکان ڕاست بکرێنەوە"، هەروەها داوای لە بەرپرسانی دادوەری کرد کە "کاردانەوەی میدیا" پشتگوێ بخەن، ئەم هەنگاوە بە ڕەزامەندی سەرۆک مەسعود پێشەشکیان و سەرۆکی پەرلەمانە.

 

هاوکات فشارەکان لە لایەن کەسایەتییە نزیکەکانی ڕژێمەوە چڕتر بووەتەوە، سەرنووسەری ڕۆژنامەی کەیهان و نوێنەری ڕێبەری مەزنی ئێران یاداشتێکی بۆ بەرپرسانی سێ لقی حکومەتی (جێبەجێکردن، یاسادانان و دادگایی) نارد، کرانەوە لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەو ژنانەی کە پابەند نین بە حیجابی زۆرەملێ بە "کەمتەرخەمی" هاوتای "هاوکاریی بێ مەبەست لەگەڵ دوژمن" پێناسە کرد.

 

جەختی لەوە کردەوە، کە بارودۆخی سەربازی یان بارودۆخی سەردەمی جەنگ پاساو بۆ ڕاگرتنی جێبەجێکردنی حیجاب وەک "پابەندبوونێکی ئایینی و یاسایی" نادات، داوای کرد دەستبەجێ ڕێوشوێنی پێویست بەرامبەر بەو شتە بگیرێتەبەر کە بە "پەردەلادان و هێرشکردنە سەر ڕەوشتی گشتی" ناوی بردووە.

 

ئەم قسانە لە وەڵامی گفتوگۆیەکی پێشووی بەشێک لە بەرپرسانی کۆماری ئیسلامی سەبارەت بە مەرجەکانی جێبەجێکردنی سیاسەتی حیجاب هاتە ئاراوە، ئەندامێکی ئەنجومەنی تێگەیشتنی شایستەی ڕایگەیاند، کە حکومەت ناتوانێت بە شێوەیەکی گونجاو چارەسەری "پرسی حیجاب" بکات بەهۆی "مەرجەکانی سەردەمی جەنگ"ەوە، هەروەها ئەنجومەنی باڵای شۆڕشی ڕۆشنبیری پێشتر ڕەزامەندی پێویستی لەسەر ئەم بابەتە لە ساڵانی ڕابردوودا دەرکردووە، پێویستی بە داڕشتنی ڕەزامەندی نوێ نەبووە.

 

لە لایەکی دیکەوە، جێگری سەرۆک کۆماری ئێران بۆ کاروباری یاسایی، پێشتر سەبارەت بە یاسای "پاک و حیجاب" ڕایگەیاندبوو کە لێکۆڵینەوەکانی حکومەت دەریانخستووە کە یاساکە بەدەست "کێشەی جددی"ەوە دەناڵێنێت، کە زۆرێک لە بڕگەکانی جێبەجێ ناکرێت و جێبەجێکردنی دەتوانێت ببێتە هۆی کێشەی پەیوەست بە ئاسایشی کار و یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی، ئەم هەڵوێستە لەگەڵ بڕیاری پێشووتر بۆ دەرنەکردنی یاسای "پاک و حیجاب" یەکێکە لەو هۆکارانەی کە جێبەجێکردنی تەواوەتی نادیار کردووە.

 

لەسەر ئاستی ئەنجومەنی شۆرای ئیسلامیی ئێران، سەرۆکی ئەنجومەنی شۆرای ئیسلامیی ئێران ڕایگەیاند، کە یاسای "پاک و حیجاب"ی دەرنەکردووە، چونکە فەرمانی نووسراوی لە سکرتاریەتی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی پێگەیشتووە کە ئەو کارە نەکات.

 

فشارەکان بۆ سەپاندنی حیجابی توند لە هۆڵەکانی بەرپرسانی باڵای ئێران درێژبووەتەوە بۆ گەیشتن بە ئاستی ناوخۆیی و پلاتفۆرمە ئایینیەکانی پارێزگاکان، بۆ نمونە  پێشەوای نوێژی هەینی بۆجنورد داوای لە حکومەت کرد دەستوەردان بکات بۆ پاککردنەوەی کۆمەڵگە و جێبەجێکردنی یاسا لە شوێنە گشتیەکان، هاوکات پارێزگاری یەزد پلانی جێبەجێکردنی بەرنامەی ڕۆشنبیری و کۆمەڵایەتی بە ئامانجی ناوخۆیی لەسەر ئاستی گەڕەکەکان ڕاگەیاند بۆ سەپاندنی پابەندبوون.

 

ئەم هەنگاوانە بەیەکەوە وەرگیراون، ڕەنگدانەوەی گۆڕانکارییەکی ڕیشەیی لە ڕوانگەی پرسی حیجابدا دەدەنەوە، کە لە کایەی "ڕاسپاردەی کولتوورییەوە" دەیگوازنەوە بۆ مەیدانی "دادگایی و یاسایی" ڕاستەوخۆ، لە کاتێکدا کە ئەمڕۆ دەسەڵاتی دادوەری دەسەڵاتی فراوان دەدات بە دادستانی گشتی لە سەرانسەری ئێران بۆ سەپاندنی "ڕێوشوێنی تایبەت" بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەوەی کە بە "ڕێکخراو"ی دەزانێت ڕەفتاری پێکەوەی و لە کاتێکدا نوخبە سیاسی و میدیاییەکانی نزیک لە ڕژێم پاڵ بە ڕەقبوونەوەی هەڵوێستەکە دەگرن، هەڵوێستی بەرپرسانی دیکە (وەک ڕاوێژکاری یاسایی سەرۆککۆمار و حەداد عادل) ئاماژەیەک بۆ ناکۆکی بنەڕەتی و کاردانەوەی ناوخۆیی دەمێنێتەوە سەبارەت بە ئەگەری جێبەجێکردنی ئەم بڕیارانە و دەرئەنجامە ئەگەرییەکانیان بۆ سەقامگیری وڵات.