کلینیکی گەڕۆک؛ خزمەتگوزارییەکی ناوازە بۆ تەندروستی گشتی لە ڕۆژئاوای کوردستان
ستافی تەندروستی لە تربەسپی بە هاوکاری مانگی سووری کوردی، لە ڕێگەی کلینیکی گەڕۆکەوە خزمەتگوزاری تەندروستی و پزیشکی لە گوندەکان پێشکەش دەکات، ئەندامانی دەڵێن: بەبێ پچڕان بەردەوام دەبن لە خزمەتگوزارییەکانیان.
سارا عەگید
قامیشلۆ- لە چوارچێوەی دەستپێشخەرییەکی مرۆیی کە گیانی هاوکاری و کاری مەیدانی نیشان دەدات، ستافێکی تەندروستی کلینیکی گەڕۆک لە هەوڵێکدایە، بۆ دابینکردنی چاودێری پزیشکی بۆ خەڵکی ناوچەکە و بەردەوامە لە کارەکانی، لە ناخی شەڕەوە، لە وەڵامی بانگەوازی ئاشتیدا، دەستی لە برینەکانی خەڵک دا کە شەڕ توندتر و قووڵتری کردووە و ساڕێژی کردووە، دوای ٣ مانگ پڕبوون لە هاوکاریی کار و مرۆیی، ئەمڕۆ ئەم ستافە لە گوندێکەوە بۆ گوندێکی تر دەگوازرێتەوە بۆ دابینکردنی پێداویستییە تەندروستییە سەرەتاییەکانی خەڵک.
”گەشتەکەی بە هاوکاری مانگی سووری کوردی دەستپێکرد”
ئەم چالاکییە درێژەپێدەری گەشتی ئەو ستافەیە کە دەستیان کرد بە پێشکەشکردنی هاوکاری پزیشکی بۆ پەنابەران و ئەو کەسانەی کە بەهۆی شەڕی سووریاوە زیانێکی زۆریان بەرکەوتووە، ئەو کەسانەی کە بەهۆی ناسەقامگیری و نائەمنیەوە بەرەو دەڤەری جزیرەی ڕۆژئاوای کوردستان کۆچیانکردووە بۆ ئەوەی خۆیان و منداڵەکانیان بە پارێزراوی بپارێزن، ستافی کلینیکی گەڕۆک ئەزموونێکی بەرفراوانی بەدەستهێناوە لە ڕاپۆرتکردن لەسەر حاڵەتە فریاگوزارییە مرۆییەکان. ئەو ستافە کە بە هاوکاری مانگی سووری کورد دەستیان بە گەشتەکەیان کردووە، ئێستا ئەم ئەزموونە لە کۆمەڵگە گوندنشینەکان دەخاتە کار، ئامانجی ستافی، تەندروستی پڕکردنەوەی بۆشاییەکانی ئێستا لە خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان و زیادکردنی دەستڕاگەیشتن بە چارەسەر لە ناوچە کەم خزمەتگوزارییەکان.
دکتۆر پەروین عومەر، دانیشتووی تیربەسپیەیە کە دەکەوێتە شاری قامیشلۆی ڕۆژئاوای کوردستان، دەرچووی کۆلێژی پزیشکی مرۆیی لە زانکۆی ڕۆژئاوای کوردستانە، د.پەروین کە ئێستا خوێندکاری پزیشکی ناوخۆیی و پزیشکی سنگە، سەبارەت بە دەستپێشخەریی کلینیکە گەڕۆکە مرۆییەکان قسەی بۆ ئاژانسەکەمان کرد.
”کۆچبەرەکان لە کوێ بوون، ئێمەش لەوێ بووین”
د. پەروین عومەر لە سەرەتادا وتی: ٣ مانگ لەمەوبەر بە هاوکاری مانگی سووری کورد دەستیان بە دەستپێشخەریی کلینیکە گەڕۆک کردووە، بە هۆی بارودۆخی ململانێ و شەڕەوە، ٣ مانگ لەمەوبەر بە هاوکاری مانگی سووری کورد دەستمان بە دەستپێشخەریی کلینیکە گەڕۆکەکە کرد، سەرەتا ئێمە یارمەتی ئەو کۆچبەرانەماندا کە بەهۆی ململانێکانەوە ماڵ و حاڵی خۆیان جێهێشتبوو و کۆچیان کردبوو بۆ دەڤەری جزیرە، ئەوان لە هەر شوێنێک بوونانیو ئێمە لەوێ بووین.
”ئامانجێکی مرۆڤدۆستانەیە”
د. پەروین عومەر ڕایگەیاند، دوای ٣ مانگ لە پاڵپشتیکردنی کۆچبەرەکا ، لە ماوەی یەک مانگی ڕابردوودا لەگەڵ کلینیکی گەڕۆک سەردانی گوندەکانی کردووە و کارەکانی بەم شێوەیە ڕوون کردەوە: ئێمە لە گوندێکەوە بۆ گوندێکی تر دەڕۆیشتین، شەڕ نەک هەر کۆچکردن لە دوای خۆی بەجێناهێڵێت، هەروەها قەیرانە ئابووری و مرۆییەکان قووڵتر دەکاتەوە، بینیمان کە دۆخی ئابووری خەڵک لاوازە، بەو پێیەی هیچ دامەزراوەیەکی تەندروستی و پزیشکی لە گوندەکاندا نییە، دوای ٣ مانگ ڕوومان لە گوندەکان کرد بۆ ئەوەی بگەینە ئەو کەسانەی پێویستیان بە چاودێری تەندروستی و پزیشکی هەیە و چاودێری بارودۆخیان بکەین، ڕۆژانە دەچینە گوندێک یان دوو گوند، تا ڕادەیەکی دیاریکراو هەوڵ دەدەین لە هەموو لایەکەوە پشتیوانی پێشکەش بکەین، چ لە ڕووی نەخۆش و دەرمانەوە، ئەگەر نەخۆشەکە پێویستی بە چاودێری تایبەت بێت، مانگی سووری کوردی پاڵپشتی دەکات و لە نزیکەوە چاودێری دۆخەکەی دەکات.
”زۆربەی ئەندامانی ستافی کلینیکی گەڕۆک ژنن”
د. پەروین عومەر ئاماژەی بەوەشکرد، ئەندامانی کلینیکە گەڕۆکەکە زۆرتریان ژنن، ئەمەش وایکردووە خەڵکی زیاتر بێن و پاڵپشتی تەندروستی وەربگرن.
ئەمەش لە لایەنی کۆمەڵایەتییەوە سەرچاوە دەگرێت، کاتێک ستافی کلینیکەکە بەهێز بێت، هەروەها ژمارەی ئەو کەسانەی کە سوودمەندن لە دەستێوەردانەکەمان کەم دەبێتەوە، چونکە شەرم دەکەن ناوی نەخۆشییەکانیان بنێن، هەر بۆیە ستافەکەمان بە شێوەیەکی سەرەکی لە ژنان پێکهاتووە.
”ئێمە دەگەینە هەموو ئەو کەسانەی کە پێویستیان بە چاودێری پزیشکی هەیە”
د. پەروین عومەر وتی: سەرەڕای هەلومەرجی سەخت و نائەمنی بەردەوام دەبن لە کارەکانیان، سەرەڕای فشار و هێرش و شەڕە توندەکان، هەمیشە بڕیارمان داوە لەم پڕۆژەیەی ئێمەدا ئەنجام بدەین و بەردەوامیمان هەبێت و سەرکەوتوو بین، خەباتیشمان بەردەوام دەبێت.
تا نەخۆشێک هەبێت پێویستی بە چارەسەر یان پزیشک هەبێت دەستمان بۆ نەخۆشەکان درێژ دەکەین و بەخێرهاتن بکەین و پێداویستیەکانیان بەدی بهنین، د.پەروین عومەر ئاماژەی بەوەدا، کە چوارچێوەیەکی کاتییان بۆ دەستپێشخەرییەکەیان دانەناوە، تا ئێستا چوارچێوەیەکی کاتیمان ئامادە نەکردووە، ئەوەی بۆ ئێمە گرنگە ئەوەیە کە چەندە سوود دەبەخشین و خەڵک چەندە سوودمان لێ وەردەگرن.
”بەشی زۆر نەخۆشی هەیە”
د.پەروین عومەر ڕوونیشی کردەوە، کە تەنها پاڵپشتی نییە، تەندروستی تەنها لە کلینیکە گەڕۆکەکاندا سنووردارە، هەروەها بۆ هەندێک نەخۆشی دیکە کە پێویستیان بە خەواندنە لە نەخۆشخانە هەیە، دەتوانن بچنە سەنتەری مانگی سووری کوردی بۆ چارەسەرکردنیان، تا دەتوانین پێشوازی لە نەخۆشەکان دەکەین، بەڵام کاتێک هەندێک بارودۆخ پێویستی بە گواستنەوە بۆ نەخۆشخانەکان هەیە، دەتوانن بچنە ناوەندی مانگی سووری کوردی. لەوێ بەشێکی زۆر هەن، وەکو تالاسیمیا، شێرپەنجە، بەشی جەستەیی و بەشە جیاوازەکان کە پاڵپشتی پێشکەش دەکەن.
"نەخۆشەکانمان زۆربەیان منداڵن"
د. پەروین عومەر سەرنجی بۆ ئەو نەخۆشیانە ڕاکێشا کە لەکاتی گەشتەکانیاندا زۆرترین ڕووبەڕوویان دەبنەوە و وتی: زۆربەی منداڵی نەخۆش دێنە لای ئێمە، هەروەها ئەو نەخۆشیانەی کە زۆرتر ڕووبەڕوومان دەبنەوە نەخۆشی ناوەوەن، هەروەها نەخۆشیی درمیش هەن، هەندێک نەخۆشیی جددی و درێژخایەن، کە ئێمەش پێشوازییان لێدەکەین، وەک پەستانی خوێن و شەکرە، ئێمە تا دەتوانین مامەڵەیان لەگەڵ دەکەین، لە نزیکەوە چاودێری بارودۆخیان دەکەین، تەنها یەکجار سەردان ناکەین، دوای ماوەیەک دەگەڕێینەوە بۆ لای نەخۆشەکان و پشکنینیان بۆ دەکەین.
د.پەروین عومەر لە کۆتای قسەکانیدا جەختی لەوە کردەوە، کە کار بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی ئەو کەسانە دەکات کە لە گوندەکاندا دەژین، بۆ ئەوەی بتوانن ژیانێکی تەندروست و لەشساغ بژین.
”نەخۆشەکان پێویستیان بە دەرمان بوو بۆ تا و هەوکردن و نەخۆشییەکانی سنگ”
مونا ئەسوەد، ئەندامی بەشی داتاکانی مانگی سووری کوردیش لە هەمان چوارچێوەدا قسەی کرد و بۆ هەڵسەنگاندنەکانی د. پێروین عومەر زیادی کرد: چونکە هیچ بنکەیەکی تەندروستی لە گوندەکاندا نییە و ژمارەی گوندنشینەکانیش زۆرە، هەر بۆیە دەمانەوێت هەمووان سوودمەند بن، بەهۆی نەبوونی بنکەی چاودێری تەندروستی، نەخۆشییە سەختەکان پێویستیان بە یارمەتی هەیە، لە کاتی گەشتە مەیدانییەکانمان بۆ پەناگەی پەنابەران، نەخۆشەکان زۆرترین پێویستیان بە دەرمان بوو بۆ پەتا و هەوکردن و نەخۆشییەکانی سنگ.
”بەرەوپێشبردنی خزمەتگوزارییەکانی مانگی سووری کوردی”
ئاماژەی بەوەدا، کە لە گەشتە مەیدانییەکەیدا تووشی حاڵەتی نوێی نەخۆشی بووە و بارودۆخی گوندەکان جیاوازە، لەم کاتانەدا کە لە نێو خەڵکدا سەفەر دەکەین، تووشی نەخۆشی جیاواز دەبین، وەک خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان و وەرینی مێشک.
مانگی سووری کوردی ڕێکخراوێکی مرۆڤدۆستانەیە، ئێمە تەنها مامەڵە لەگەڵ چارەسەرکردندا ناکەین. هەروەها لە ڕێگەی سیمینار و بڵاوکراوەوە ئاستی تێگەیشتنی گشتی بەرز دەکەینەوە، هەروەها خزمەتەکانی مانگی سووری کوردیش بەرەوپێش دەبەین.