ڕانا جونی

 

لوبنان- لە ماوەی چەند مانگی ڕابردوودا، ژمارەیەکی زۆر لە گوندەکانی سنووری لوبنان و ناوچە گوندنشینەکانی لوبنان شاهیدی شەپۆلی بۆردوومانی توندی هێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل بوون، کە بەهۆیەوە ماڵ و ژێرخانی بەرفراوان وێرانکاریی بەرفراوانی ماڵ و ژێرخانی لوبنان بەجێهێشت و هەزاران خێزان ناچاربوون بە ئاوارەبوونی کاتی بۆ گەڕان بەدوای پارێزراویدا.

 

لەگەڵ کەمبوونەوەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان، دانیشتووان وردە وردە دەستیان کردووە بە گەڕانەوە بۆ گوندەکانیان، تەنها بۆ ئەوەی ڕووبەڕووی ڕاستیەکەی نوێ ببنەوە: دیمەنێکی داروپەردوو و نەبوونی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان، کە هاوتەریب بووە لەگەڵ پێویستی بەپەلە بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی ژیانیان لە سفرەوە.

 

لەناو ئەم دیمەنەدا چیرۆکی تاکەکەسی سەرهەڵدەدات کە ژنان سەرەڕای وێرانکارییەکان دەگەڕێنەوە سەر ماڵەکانیان و ئیرادەی هەناسەدانی ژیانیان لەگەڵ خۆیان دەبەن بۆ ئەوەی کە لە داروپەردوو و وێرانە ماونەتەوە، لە نێویاندا زەینەب قەشقوش کە لە ژێر داروپەردووەوە گەشتەکەی بۆ گەڕانەوە دەستی پێکردووە و مەحمودە نەعیم مەهدی کە سەرەڕای شەڕ لە ماڵە کۆنەکەیدا ماوەتەوە، پێکەوە وێنەیەکی فراوانتر بەرجەستە دەکەن کە گوندەکان هەوڵدەدەن بۆ سەرهەڵدانەوە.

 

زەینەب قەشقوش... گەشتی گەڕانەوە لە ژێر داروپەردووەوە دەستپێدەکات

لەناو کۆمەڵێک شووشەی شکاو و داروپەردوودا کە بەهۆی هێرشە ئاسمانییەکانەوە بەجێماوە، زەینەب قەشقوش ڕۆژەکەی بە پاککردنەوەی ماڵەکەی و لابردنی شوێنەواری وێرانکاری بەسەر دەبات، دیمەنێک کە لایەنێکی ڕاستی بۆ ئەو دانیشتووانە دەگرێتەوە کە دوای شەڕ دەگەڕێنەوە گوندەکانیان، هەروەها بەیانی زوو دەستیکردووە بە کۆکردنەوەی شووشە و بەرد و پاککردنەوەی ماڵەکە، ئەوەش ڕوونیدەکاتەوە کە هێرشە ئاسمانییەکان ناچاری کردووە بڕوات، کاتێک گەڕایەوە، بینی کە زیانێکی زۆری پێگەیشتووە، "مانەوەی من بەهۆی جێهێشتنی شوێنەکەوە بووە کەمێک پێش ئەوەی بکرێتە ئامانج".

 

سەرەڕای گەڕانەوەی، خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان بەردەست نین، ئاماژەی  بەوەشکرد، کە هێشتا کارەبا و ئاو نەگەڕاوەتەوە، و پشتی بەو ئاوەی بەستووە کە لە تانکییەکەدا ماوەتەوە،  ئەو خۆراکانەی کە پێش جەنگ کۆی کردبووەوە، یارمەتیان دەدا ڕووبەڕووی ئەو بارودۆخە سەختە ببنەوە.

 

زەینەب قەشقوش دووپاتیکردەوە، کە گەڕانەوەی بۆ ماڵ و خاکی خۆی، ئەو سەختییانەی کە لە سەردەمی شەڕدا بەرگەی گرتبوو، کەمتر کردووەتەوە، هەروەها مانەوە لە ماڵ و وڵاتەکەیدا، بەبێ گوێدانە بارودۆخەکە، باشترە لەوەی لێیان دوور بێت، ئەو زەویەکەی بە بژێوی ژیانی خۆی و خوێنی ژیانی خۆی پێناسە دەکات، کە دەستی کردووە بە پاککردنەوەی وەک ئامادەکارییەک بۆ دووبارە نۆژەنکردەنەوەی وەک پێشتر.

 

سەرەڕای ئەو سەختییە بەردەوامەی کە هەیەتی، بەڵام بە بڕوای خۆی لە شارۆچکەکەی خۆیدا بمێنێتەوە و پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە هیچ خواستێکی نییە بڕوات، تاکە ئاواتەکەی ئەوەیە کە لە ماڵەکەی خۆیدا و لەسەر زەویەکەی بمێنێتەوە، داوا لەو کەسانە دەکات کە هێشتا نەگەڕاونەتەوە گوندەکانیان، هەر کە بارودۆخ ڕێگەی پێدا ئەو کارە بکەن، زەوییەکە زیندوو بکەنەوە و ژیان بەنیاد بنێنەوە.

چیرۆکێک لە خۆڕاگری ماڵێکدا کە ڕەتیدەکاتەوە یادەوەرییەکە بەجێبهێڵێت

لە یەکێک لە خانووە کۆنەکانی حاروفدا، کە دیوارەکان چیرۆکی نەوەکانی ڕابردووی تێدا هەڵگرتووە، مەحمودە نەعیم مەهدی لە نێو کێڵگەکانی و گوڵەکانیدا درێژە بە ژیانی خۆی دەدات، بە وردەکارییە ڕۆژانەکانەوە دەلکێت کە شەڕ نەیتوانی لێی وەربگرێت.

 

ئەو ژنە تەمەن ٨٢ ساڵە سەرەڕای دڕندەیی شەڕ و ئەو وێرانکارییەی کە بەسەر زۆرێک لە خانووەکانی شارۆچکە کۆنەکەدا هات، لە ماڵەکەی خۆیدا مانەوەی هەڵبژارد. ماڵ بۆ ئەو تەنها شوێنێک نییە و زەوییەکەش تەنها کێڵگەیەک نییە، بەڵکو یادەوەرییە و تەمەنێکە و هەستکردنە بە سەربەخۆیی، وتی: لەو کاتەوەی ئاگاداری جیهان بووم، شەڕەکان بەدوای ئێمەدا دەگەڕێن، من حەزم لە جێهێشتنی ماڵەکەم نییە، چونکە کاتێک مرۆڤ ماڵەکەی بەجێدەهێڵێت، ماندوو دەبێت.

 

لەناو گوڵ و بەرهەمەکانیدا، ڕۆژە قورسەکانی شەڕی بەسەر برد، بەدوای ساتێکی ئارامدا دەگەڕا لە نێو دەنگی هێرشە ئاسمانییەکان و فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکاندا کە هەرگیز لە ئاسمانی شارۆچکەکەدا دەرنەچوون، ئەو دەیگێڕێتەوە "دەچووینە مەیدانەکە و دەگەڕاینەوە، بەڵام نەماندەتوانی وەک جاران لەبەردەم ماڵەکەدا دابنیشین بە ئاگا بووین، چاودێری دەوروبەرمان دەکرد، لە ترسی ئەوەی شتێکمان بەسەر بێت.

 

هەرچەندە چەندین شەڕی تێپەڕاندووە، بەڵام ئەم شەڕە بە دڕندەترین دەزانێت، چونکە ترسی لە هەموو لایەنەکانی ژیانی ڕۆژانەدا چاندووە و تەنانەت سادەترین ساتەکانیشی گۆڕیوە بۆ چاوەڕوانی بەردەوام، بەڵام خاکەکە تاکە پەناگەی ئەو دەمێنێتەوە، هەر سەوزە و بەرهەمێکی هاوینە کە لە توانایدا بێت دەچێنێت، پەیوەندییەکی نەشکاو لەگەڵ خاکدا دەپارێزێت.

 

کچی نەوەیەک کە لە واتای زەحمەتکێشان لەسەر زەوی تێگەیشتووە، ئەو سەردەمەی کە جووتیاران پشتیان بە دروێنەی خۆیان دەبەست بۆ دابینکردنی پێداویستیەکانیان.، بیری دێنێتەوە، "پێشتر گەنم و گەنمەشامی و نۆک و تووتنمان دەچاند... لە خاکەکەدا زەحمەت و خەباتمان دەکرد، بەڵام بە ژیانمان دڵخۆش بووین".

 

لە ماڵە کۆنەکەیدا پەیوەندییەک بەرجەستە دەکات کە تەنها نیشتەجێبوون تێیدەپەڕێنێت، دەگاتە ڕەگ و یادەوەرییەکانی، لێرە ژیاوە، لێرە خێزانەکەی پەروەردە کردووە و لێرەدا چیرۆکەکەی ماوەتەوە و وتی: ئەم خانووە بۆ من زۆر واتای هەیە... لێرە ژیام، لێرەش خێزانەکەمم دروستکرد، خانوو تەنها بەرد نییە؛ خانوو ژیانە.

 

گەڕانەوەی ئەم ژنانە تەنها گەڕانەوە بۆ ماڵێک یان خاکێک نییە، بەڵکو ڕووبەڕووبوونەوەیەکی بێدەنگە لەگەڵ وێرانکارییەکان، دووپاتیکردنەوەیەک کە دوای هێرشە ئاسمانییەکانی لوبنان ناتوانێت ڕەگ و ڕیشەی قووڵیان لە خاکدا ببڕێت، لە دیمەنەکاندا کە خۆڕاگری گوندەکان لە دوای جەنگەوە دەگرێتەوە، چیرۆکی مانەوە دەگێڕنەوە، چیرۆکی ئەو ژنانەی کە هەڵیانبژاردووە یەکەم کەس بن بۆ دووبارە بونیادنانەوەی ژیانیان.