هاواری ژنانی غەززە لە ناو ژاوەژاوی فڕۆکەکان و دەنگی تەقینەوەکاندا لاوازبووە

لە شەڕێکی بێ لێبوردەیدا، ژنانی دووگیان و شیردەر لە غەززە ڕووبەڕووی سەختترین شەڕ دەبنەوە بۆ مانەوە، داڕمانی سیستمی تەندروستی ژیانی سەخت کردووە.

نەغم کەراجە


غەززە- لە غەززە،دایکان نەک تەنها بەهۆی بۆردومانەوە دەمرن، بەڵکو بەهۆی پشتگوێخستن و برسێتی، بێبەشی ،ئەو ئازارە بێدەنگانەی کە کامێرا ناگیرێت دەمرن. پرسەکانی ژنانی دووگیان و شیردەر کە هیچ گرنگییەکیان پێنەدراوە، ئاماژەن بۆ داڕمانی ئەو پردەی کە لە کاتی شەڕدا ژیان بەسەریدا دەبڕدرێت دەکەن.

 

شەوق نەعیم، ژنێکی گەنج لە سەرەتای سییەکانی تەمەنیدایە، کچە یەک ساڵانەکەی بەناوی غەرام لە دەستدایە وتی: ٦ کاتژمێر بەپێ ڕۆیشتم لەکاتێکدا دووگیانیم شەش مانگ بوو، دەستم خستەسەر سکم و بە کۆرپەکەمم وت 'دەستم بگرە، تکایە، وازم لێ مەهێنە. ئێمە پێکەوە شەڕ دەکەین.'

 

لەناو شەڕێکی وێرانکەردا کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ سەریهەڵدا، هەزاران ژنی دووگیان و شیردەر لە کەرتی غەززە لە سەرەتاییترین مافە تەندروستییەکانیان بێبەش کران، لە پشکنینی بەردەوامی پێش لەدایکبوونەوە تا منداڵبوونێکی سەلامەت، شیرپێدان، کوتان و چاودێریکردنی تازەلەدایکبووان.

 

ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی لە بەیاننامەیەکدا بڵاویکردەوە، لەسەدا ٩٠ی ژنانی دووگیان و شیردەر لە کەرتی غەززە بەدەست بەدخۆراکییەوە دەناڵێنن، بەهۆی بەردەوامی گەمارۆکان و ڕێگریکردن لە هاتنە ناوەوەی یارمەتییە مرۆییەکان و دەرمان لەلایەن داگیرکەرانەوە.

 

غەرام پشت بە شیرپێدان دەبەستێت، بەڵام وەک دایکی دەڵێت "برسێتی تێر ناکات". شیرپێدان پێویستی بە خۆراکی هاوسەنگ هەیە بۆ دایک، شتێک کە بە تەواوی کەمی هەیە. ئەو ژنە گەنجە ،دەڵێت "بۆ خواردنەکەم پشت بە خواردنی قوتوو دەبەستم، کە تامی ئاسنی هەیە، بە قورسی دەیخۆم.

 

"ئایا کەس بیستوویەتی کە دایکێک شیری خۆراکی بە کەوچک بدات بە کۆرپەکەی؟"
ئەوە کارە دەکەم کاتێک توانای کڕینی مەمەشیرێکم نیە، وەک ئەوە وایە دڵۆپ دڵۆپ خۆراک بە ژیانی بدەم"، و هەم بە سوپاسگوزاری و هەم بە تاوانبارییەوە سەیری کچەکەی دەکات، ئەو هیچ چاودێرییەکی دوای منداڵبوونی نەبووە، نەخۆشخانەکە بە سادەیی منداڵبوونەکەی ئەنجامدا، دواتر داوایان لێکرد بڕوات تا شوێنێک بۆ کەسێکی تر بکاتەوە وتی: نە باسی بارودۆخی تەندروستی منیان بۆ کردم، نە پشکنینی کۆرپەکەیان بۆ کردم. تەنها پێیان وتم 'بڕۆ، کەسێکی تر چاوەڕێی دەکات.

 

 چوومە لای پزیشکێک کە وەک خۆبەخش لە کلینیکێکی بچووکدا کاری دەکرد. دوای ئەوەی پشکنینی بۆ کردم، بە چرپە پێی وتم: لێرە دەرمان نییە، و تیشکی ئێکس نییە، تا دەتوانیت ئاگاداری خۆت بە.


نادیە ئەبو فول، تەمەن ٢١ ساڵ، لە ناوەڕاستی ئەزموونێکی جیاوازی ئازار و مانەوەدایە، چەند مانگێک لەمەوبەر لە نەخۆشخانەیەکی حکومی لە باکوری غەززە، 'میرا'ی کچی لەدایکبوو، لە کاتی منداڵبووندا چیتر لە نێو ژاوەژاوی فڕۆکەکان و بۆردوومانی بەردەوامدا،گوێی لە هاوارەکانی خۆی نەبوو وتی: زیاتر گوێم لە تەقینەوەکان بوو لەوەی گوێم لە دەنگی خۆم بوو، تەنها شتێک کە دەمتوانی بیری لێبکەمەوە ئەوە بوو کە کۆرپەکەم بە زیندووی لەدایک ببێت.

 

ئەوەی ئەزموونەکەی هێندەی تر وێرانکەر بوو، لەدەستدانی هاوژینەکەی بوو، چەند هەفتەیەک پێش منداڵبوون، لە هێرشێکی ئاسمانیدا کە کردە ئامانج لەکاتێکدا هەوڵی دەدا هەندێک پێداویستی بهێنێتە ماڵە کاتیەکەیان. وتی: نازانم خۆم بۆ لەدایکبوونەکە ئامادە بکردایە یان مردنەکەیم قبوڵ بکردایە.

 

ژنانی وەک شەوق نەعیم و نادیە ئەبو فۆڵ زۆرن، ژنانی دووگیان و شیردەر کە ڕۆژانە شەڕێک دەکەن بۆ مانەوە بە تەنیا لە مەیدانەکەدا، بەبێ چاودێری، دەرمان، خواردن، یان پێداویستییە سەرەتاییەکان. "ئێمە ژنین نەک ژمارە لە هەواڵەکاندا، جەستەمان خوێن دەڕژێت، دڵمان دەشکێت و منداڵەکانمان لە چادرەکانی نەهامەتیدا گەورە دەبن"، کاتێک سەریان بەرز دەکەنەوە بۆ ئاسمان و دەڵێن: کەی شەڕەکە دەوەستێت، و کەی دەگەڕێنەوە بۆ ماڵەکانمان، تەنانەت ئەگەر دارووپەرد بێت.