ئەسما محەمەد

 

قامیشلۆ-لەناو گرژییە ئەمنییە بەردەوامەکانی گوندەکانی حەلەب و ئەو هەڵمەت و دەستگیرکردنانەی هاوڕێی ئەو هێزانەی سەر بە حکومەتی کاتی سووریا لە شارۆچکەکانی تل ئاران و تل حاسل ئەنجامدراون، شەرمەزارکردنی گەلان و ژنان لە زیادبووندایە سەبارەت بەو پێشێلکاریانەی کە لە کاتی ئەم ئۆپەراسیۆنانەدا بەرامبەر بە هاوڵاتیانی مەدەنی و بەتایبەتی ژنان ئەنجام دەدرێن.

 

ژنانی شاری قامیشلۆی ڕۆژئاوای کوردستان دووپاتیان کردەوە، کە هێرشکردنە سەر ژنێکی کورد لە میانی هەڵمەتەکانی تل حاسل و تل ئاران پێشێلکردنی ڕوون و ئاشکرای مافەکانی مرۆڤ و کەرامەتی مرۆڤە، جەختیان لە ڕەتکردنەوەی یەکجارەکی ئەم کارانە کردەوە، داوای کۆتاییهێنانیان بە پێشێلکارییە دووبارەبووەکانی دژی ژنان کرد، دڵنیابوون لە ڕێزگرتن لە یاساکانی دەستگیرکردن و لێپرسینەوە لە بەرپرسیارەکان.

 

دەستدرێژیکردنە سەر نەزهە حەمکی هاوڵاتی کورد، دوای ئەوەی هەڵمەتەکانی بەڵگەدار کرد و داوای کرد کە ئەفسەرەکان فەرمانی دەستگیرکردنی یاسایی پێشکەش بکەن، شەرمەزارکردنی بەرفراوانی لێکەوتەوە، بانگەوازەکان بۆ کۆتاییهێنان بە پێشێلکارییەکان و پاراستنی ژنان و ڕێزگرتن لە مافەکانی مرۆڤ و یاساکانی ڕێکارەکانی دەستگیرکردن زیاد دەبن.

 

لەو چوارچێوەیەدا، چەندین چالاکوان و کارگێڕ لە دامودەزگا و ڕێکخراوەکانی ژنان لە قامیشلۆ ڕەتکردنەوەی خۆیان دەربڕی بەرامبەر بەو شتەی کە بە بەردەوامی بە ئامانجگرتنی ژنان پێناسەیان کرد و وتیان: ئەو کارانە پێشێلکردنی ئاشکرای کەرامەتی مرۆڤ پێکدەهێنن.

 

"ئەم هەوڵانە لە درێژەدان بە خەباتمان پاشگەز نابن"

شیرین داود، کارگێڕی پەیەدە لە قامیشلۆ، دووپاتی کردەوە، کە ڕووداوەکانی تل حاسل و تل ئاران بەشێکن لە زنجیرەیەکی درێژخایەنی هێرشی سیستماتیک کە ژنان دەکەنە ئامانج، وتی: ئەم کارانە نوێ نین، بەڵکو نوێنەرایەتی درێژکردنەوەی سیاسەتەکانی توندوتیژی دەکەن کە لە ساڵانی ڕابردوودا دژی ژنان ئەنجامدراون، هەروەها بەئامانجگرتنی ژنان بووەتە ئامرازێک بۆ فشارخستنە سەر هەموو کۆمەڵگە، بە لەبەرچاوگرتنی ڕۆڵی بنەڕەتییان لە ژیانی خێزان و کۆمەڵایەتیدا.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، هێرشەکانی ئەم دواییە دایکانی کوردیان کردۆتە ئامانج، کە ئەمەش پێویستی بە هەڵوێستێکی یەکگرتوو لەلایەن هەموو ژنان و گروپە کۆمەڵایەتییەکان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤەوە هەبووە، بەرگریکردن لە ژنان پەیوەست نییە بە پەیوەندییە نەتەوەیی و ئایینییەکانیانەوە، بەڵکو بەرگریکردنە لە بەهاکانی مرۆڤایەتی و دادپەروەری.

 

ڕوونیکردەوە، حکومەتی کاتی هەوڵدەدات ڕۆڵی گەشەسەندنی ژنان کەمبکاتەوە بە ئامانجگرتنی ڕاستەوخۆیان، بەڵام ئەم هەوڵانە ڕێگری لە ژنان ناکات لە درێژەدان بە خەبات و ڕاگرتنی مافەکانیان، هەروەها ژنان بەردەوام دەبن لە بەرزکردنەوەی دەنگی خۆیان لە دژی هەموو پێشێلکارییەک.

 

یەکڕیزی ژنان ڕێگای پاراستنی مافەکانە

نیزام نووری، ئەندامی ماڵی ژنان لە قامیشلۆ وتی: ژن تەنها تاکی ناو خێزان نییە، بەڵکو ئەو پایەی بنەڕەتییە کە کۆمەڵگە لەسەری بونیاد نراوە. بۆیە هەر هێرشێک بۆ سەریان بە هێرش بۆ سەر کۆمەڵگە بە گشتی دادەنرێت.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، ژنان لە باکور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە ساڵانی ڕابردوودا بوێری و خۆڕاگرییان لە بەرامبەر تیرۆردا سەلماندووە، بەرخۆدانێکی گەورەیان داوە لە بەرگریکردن لە خاک و کەرامەت و ئازادییان، ئەمەش وا دەکات کە ئەمڕۆ بە ئامانجگرتنیان قبوڵ نەکرێت و بە هەموو پێوەرێک تاوانبار بکرێت، ئەو ژنانەی لە تل حاسل و تل ئاران دەستدرێژییان کراوەتە سەر، تەنها داوای مافە یاساییە شەرعییەکانیان دەکرد، لەوانەش خستنەڕووی فەرمانی دەستگیرکردنی فەرمی لە کاتی دەستگیرکردنەکاندا، بەڵام تووشی بێڕێزیکردن و لێدان و مامەڵەی خراپ بوون، کە ئەمەش پێشێلکردنی ئاشکرای مافە بنەڕەتییەکانە کە یاسا و ڕێککەوتننامە نێودەوڵەتییەکان مسۆگەری کردوون.

 

نیزام نووری پەیامێکی ئاراستەی ژنان کرد لە سەرانسەری جیهان، داوای بەهێزکردنی هاودەنگی ژنان و وەستانەوە بە یەکگرتوویی لە دژی هەموو جۆرەکانی توندوتیژی و جیاکاری کرد، وتی: یەکڕیزی ژنان تاکە ڕێگایە بۆ پاراستنی مافەکانی ژنان و چەسپاندنی بەهاکانی دادپەروەری و یەکسانی.

 

"ئێمە بە یەکگرتوویی دژی هەموو جۆرە توندوتیژییەک دەوەستینەوە"

لەیلا محەمەد، ئەندامی ئەنجومەنی قامیشلۆ بە نوێنەرایەتی پەیەدە دووپاتی کردەوە، کە ئەمڕۆ ئەو ژنانە بۆ شەرمەزارکردنی هێرشەکانی ئەم دواییەی دژ بە ژنان لە تل حاسل و تل ئاران کۆبوونەوە، هەروەها ئەو پێشێلکارییە جیاوازانەی کە ڕووبەڕووی ژنان دەبنەوە لە ناوچە جێناکۆکەکان، هەر هێرشێک بۆ سەر ژنێک، لە هەر شوێنێکدا بێت، دەبێت بە هەڵوێستێکی یەکگرتوو لەلایەن هەموو ژنانەوە بەرەوڕوو بێتەوە.

 

ڕوونیشیکردەوە، ئەو ژنانەی هێرشیان کراوەتە سەر تەنها بە بەرگریکردن لە ماڵ و منداڵ و کەرامەتیان تاوانبارن، هەروەها نابێت ژنان ببنە زیانبەرکەوتووی شەڕ و ململانێکان یان ئەو سیاسەتانەی کە خەڵکی مەدەنی دەکەنە ئامانج.

 

لەیلا محەمەد لەکۆتاییدا، دووپاتی کردەوە، کە ژنانی ڕۆژئاوا بەردەوام دەبن لە تێکۆشانی ئازادی و کەرامەت، لە بەرامبەر هەموو جۆرە توندوتیژی و پێشێلکارییەکدا بە یەکگرتوویی دەمێننەوە، پێیوابوو کە دادپەروەری بەدی نایەت تا ژنان مافی تەواوییان بەدەست نەهێنن و کەرامەتیان پارێزراو نەبێت.