سورگوڵ شێخۆ

 

قامیشلۆ- لە سەردەمێکدا کە سوریا بە پرۆسەی گۆڕانکاری و گۆڕانکاریدا تێدەپەڕێت، ماف و بوونی ژنان نەناسراوە و هیچ هەنگاوێکی تایبەتیان بۆ نەنراوە، بەڵام ژنان وەک هەمیشە لە خەبات و سەفەری مێژوویی خۆیاندایە. هەروەها هەوڵی دەستەبەرکردنی مافە دەستووری و یاساییەکانیان دەدەن.

 

هەرچەندە ئێمە باس لە پرۆسەی یەکگرتن لە سوریا دەکەین؛ یەکێک لەو حاڵەتانەی کە تا ئێستاش بە شێوەیەکی بەرفراوان باس دەکرێت کەیسی ژنانە. هەرچەندە لە ساڵانی شۆڕش لە ڕۆژاڤای کوردستاندا، ژنان لە ڕووی سیاسی، سەربازی، دیپلۆماسی، کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوەییدا ڕۆڵێکی گرنگیان گرتە ئەستۆ؛ بابەتەکانی پەیوەست بە بزووتنەوەی ژنان و سەربازی ژنان لە چوارچێوەی وەزارەتی بەرگری سوریا تاوتوێ دەکرێن.

 

ئه ندامی لێژنه ی په یوه ندییه دیپلۆماسییه کانی کۆنگره ی ستار، ئیمینا ئۆس، له گه ڵ ئاژانسه که ماندا باسی له ڕێککه وتنه که ی ٢٩ ی کانوونی دووەم و ئه و یه کگرتنه ی ئێستا کرد، که ژنانی کورد بیر له خۆیان و ژنانی سوریا به گشتی چه ند ده که نه وه و ستراتیژیان بۆ داهاتوو چییه .

 

دیدێکی ڕوون نییە

ئیمینا ئۆسێ ئاماژەی بەوەشکرد، ڕێککەوتنی ٢٩ ی کانوونی دووەمی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و حکومەتی کاتی، لەسەر بنەمای یەکگرتنی سەربازی، ئیداری و سیاسییە و بەم شێوەیە دەستیپێکرد بە وتارەکەی: "جیاوازی لێکتێگەیشتن لە بۆچوونەکاندا هەیە. ئەو پێوەرە بنچینەییانەی کە سوریا بەرەو گۆڕانکاریی جددی دەبەن، ڕوون نین. بۆ نموونە چۆن سوریا وەک فرەڕەنگ، فرە نەتەوەیی، فرە کولتوری، فرە ئایینی و توانایی دانپێدانان دەکرێت". ئەم ڕاستییە قبوڵ بکەن، بۆ ئەوەی هەمووان قبوڵ بکەن لە ناوەندگەرایییەکی توندەوە، چۆن سوریا دەتوانێت بە چەمکی هاوڵاتی یەکسان لەسەر بنەمای هاوکاری و هاوبەشی هەنگاو بنێت.

بەشداری ژنان لە سیاسەتدا نابێت بەهۆی فشارەوە بێت بەهۆی ئیمانەوە

ئیمینا ئوس هۆکاری نائارامی بزووتنەوەکانی ژنان و جەماوەر لە سوریا وتی: لەبەرئەوەی هێشتا دیار نییە ناسنامەیان لە سوریا چۆن دەبێت، چۆن بە شێوەیەکی دروست دەست لە داهاتوو و وزە و خەباتی ژنان بۆ ساڵانێک لە دژی ڕژێمی بەعس و ستەمکاریی ئێستای ژنان بگرن، ڕوون نییە کە ماف و یاساکانی ژنان لە داهاتوودا تا چەندە. بۆیە هیچ دیدگایەک بۆ هێورکردنەوەی ژنان نییە دڵەکان، ئارامی بدەن کە ئەو ژنانە پارێزراون و مافی هاووڵاتیبوونیان لەم وڵاتەدا هەیە، دەتوانن "بەشداری سیاسەت و بنیاتنانی سوریا بکەن. تەنانەت ئەگەر هەندێک ژن لە حکومەتی کاتیدا هەبن، هۆکاری ئەوەش گوشاری هێزە نێودەوڵەتییەکان و ڕای گشتی سوریایە، بەڵام گرنگترین شت بۆ ئێمە متمانەی سوریایە بە ژنان بۆ ئەوەی بزانین لە بنیاتنانەوە و بەشداری سیاسیدا چالاکن.

 

نەدەبوو بابەتی دانوستان و بازاڕ بێت

ئیمینا، لە درێژەی هەڵسەنگاندنەکەیدا، سەرنجی بۆ یەکگرتنی یەپەژە ڕاکێشا و ڕایگەیاند کە ئەمە یەکێکە لە سەختییەکانی پرۆسەی یەکگرتن و بەردەوامی بە هێزێک دەدات و دەڵێت: "ئەگەر هێزێک ساڵانێکە دژی تیرۆر شەڕی کردبێت و ئەزموونێکی گەورەی شەڕ و خزمەتکردنی سەربازیی هەبێت، پێکهاتەیەکی سەرەکی لە ناو هێزەکانی پارتی دیموکراتی کوردستاندا هەڵکەوتووە، هێشتا پێگەی خۆی تاوتوێ دەکرێ، ئەمە پەیامێکە بۆ هەموو ئێمەی ژن". ئەوە نیشان دەدات کە حکومەت بە شێوەیەکی جیاواز سەیری پرسی ژنان دەکات. ئەزموونێک کە نیگەرانی بۆ سوپا و سوریا بە گشتی دروست دەکات. هەرچەندە تا ئێستاش ئەم بابەتە باس لەوە دەکرێت، بەڵام نابێت بابەتی دانوستان و بازاڕ بێت بە بەراورد بەو قوربانییەی کە یەپەژە بەرزی کردۆتەوە.

 

دۆزی کورد بە یەکخستنی ئیدارەی سەربازی و سیاسی کۆتایی نایەت

ئیمینا ئۆسێ ئاماژەی بە هۆشیاری بەرامبەر گەلی کورد کرد و ئاماژەی بەوەدا کە ئەو عەقڵیەتەی کە گەلی کورد زۆر ڕاستەقینەیە، خاوەنی ماف و ناسنامە و تایبەتمەندییە، هێشتا لە سووریا سەریهەڵنەداوە و لە درێژەی قسەکانیدا بەم شێوەیە: ڕێبازەکانی حکومەت لە بوارەکانی سەربازی و سیاسی و کارگێڕیدا لەوێدان و ئەرێنین، بەڵام ئەمە ڕێککەوتنێک نییە بۆ بەردەوامبوون لە یەکگرتنی حکومەت و کورد و بەم شێوەیەش هۆکارەکەی لە گەلی کورد مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت لەگەڵ یەکگرتنەوە لە چوارچێوەی ڕێککەوتنی ٢٩ی ڕێبەندان، ناتوانین بڵێین هەموو شتێک یەکلایی بووەتەوە تەنها لەبەر ئەوەی ئەمە یەکگرتنێکی ئیداری و سیاسی و سەربازییە، ئەمە بەو مانایە نییە کە دۆزی کورد بە گشتی چارەسەر بووە.

 

پێویستە حکومەت ئەم کارانەی خوارەوە بکات:

ئیمینا ئۆسێ ئەو هەنگاوانەی کە پێویستە حکومەتی کاتی سەبارەت بە پرسی کورد بیگرێتەبەر بەم شێوەیەی خوارەوە: پرسی کورد لە بنەڕەتدا دانپێدانانی نەتەوەی کوردە وەک نەتەوەی دووەم لەم وڵاتە و مافی هاوکاریکردنی لەگەڵ حکومەتدا، دەستووری سوریا لە داهاتوودا دەبێت دان بەوەدا بنێت کە گەلی کورد نەتەوەی دووەمە لە سوریا، پێویستە مافەکانی گەلی کورد زۆر بە ڕوونی لە دەستوور و فەرمانی ژمارە (١٣)دا بنووسرێت فراوانتر بوو، بەڵام ئەگەر ببینن بە لۆژیکی ئەمنییەوە پرسی کوردیان چارەسەر کردووە، ئەوە چەواشەکارانەیە و جارێکی دیکە دەبێتە هۆی ئەوەی کە نەهێڵن سەقامگیری ڕووبدات، یەکگرتن پرسێکی جیایە لە چارەسەرکردنی پرسی کورد ئەمە پێویستە لەگەڵ گەڕانەوەی کورد تاوتوێ بکرێت، پرسی کورد بە یەکگرتنی سەربازی و سیاسی و ئیداری کۆتایی نایەت.

 

بۆ ئەوەی ژنان وەک پلە دوو نەبینرێن، پێویستە ژنانی دیکەش شانبەشانی ژنانی کورد شەڕ بکەن

لە درێژەی قسەکانیدا، ئیمینا ئۆسێ ئاماژەی بەوەدا کە وەک ژنان، هۆکارێکی سەرەکییان هەیە و وتی: بنەمای یەکسانی و بەشداری ژنان بەربەستە و ئەو عەقڵییەی ئێستا کە ژنان دوور دەخاتەوە و بێمتمانەیان لێدەکات، هەروەها ئەوەی کە وەک هاوڵاتی پلە دوو مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت و زۆرجار وەک ئەندامێکی چالاک و بەتوانا سەیر ناکرێن، هێشتا کاریگەریی خۆی هەیە، ئەمەش تەنها خەباتی ژنانی کورد نییە، بەڵکو گشتگیرە خەباتی ژنانی سوریا بۆ ئەوەی ستراتیژ و تێڕوانینیان هەبێت لە دژی ئەم بیرکردنەوە پێویستە.

 

ستراتیژی ژنان و پشتگیری لە ژنانی پەرلەمانتار

ئیمینا ئۆسێ باسی لەو ستراتیژە کرد کە پێویستە ژنان بنیات بنێن و لە درێژەی قسەکانیدا وتی: ستراتیژێک پێویستە بۆ ئێمەی ژنان کە دەنگێکی بەهێزمان هەبێت لە پەیڕەوکردنی یاساکان، لەگەڵ ژنانی سوریا، بۆ ئەوەی بتوانن بەشداری لە یاساکانی داهاتوودا بکەن و بەشدار بن لە نووسینی یاسایەک کە مافەکانی ژنان دەپارێزێت، گرنگە ئێمە بە یەک دەنگ بوەستین و هەڵوێستمان هەبێت دژی ڕێبازی هەڵە دژی دۆزی ژنان، بۆیە ئێمە، هەموو ڕێکخراو و بزووتنەوەکانی ژنان، پێویستە پاڵپشتی و پشتیوانی بکەین ژنان لە پەرلەمانی سوریا و دەنگەکانیان تا ئەو کاتەی ڕێکخراوەکانی ژنان پشتگیریان ناکەن، پێگەی ژنان لە دامەزراوەکانی تردا وەک هەڵوێستێکی تاکەکەسی دەمێنێتەوە کە ناتوانن گۆڕانکاری بهێنن، ئێمە دەتوانین سوریایەکی نوێ بنیات بنێن.

 

دەبێت هەموو پارێزگاکانی سوریا کراوە بن بەڕووی چالاکیی و خەباتی ژنان

ئیمینا ئۆس خەباتی کۆنگرا ستاری وەبیرهێنایەوە و ئاماژەی بەوەدا کە چۆن خۆی لە پڕۆسەی یەکگرتن و گۆڕانکاری لە سوریادا هەڵسوکەوت دەکات و وتی: کۆنگرا ستار ساڵانێکە خەبات بۆ ماف و دۆزی ژنان دەکات، پێویستە سوود لەم ئەزموونە وەربگرین، دەبێت ئەم ئەزموونە بکاتە بنەمایەکی سەرەکی بۆ ماف و هۆکارەکانی ژنانی سوریا، کۆنگرا ستار هەروەها کراوەیە بۆ هاوپەیمانی دیموکراسی ژنان women’s causes in every country.

 

ستراتیژی ژنانی کورد لە ستراتیژییەکانی کۆنگرە ستاردا دیارە

ئیمینا ئۆسێ سەرنجی بۆ ستراتیژی ڕێکخراوی کۆنگرە ستار لە داهاتوودا ڕاکێشا و وتی: کۆنگرە ستار کاری جددی و گرنگ بۆ گۆڕانکاری و گۆڕانکاری ئەنجام دەدات، لە کۆنگرەی دەیەمیندا پێکهاتەی ڕێکخراوەیی خۆی ئاوەدان دەکاتەوە سوریا گرنگترین و ستراتیجیترین کاری بۆ ئێمە وەک ژنانی کورد ئەوەیە کە سیستمی خۆمان بنیات بنێین، ستراتیژی و سیاسەتی خۆمان دیاری بکەین کە چۆن دەتوانین لەگەڵ ژنانی سوریا ببینە هێزێک بۆ گۆڕانکاری و گۆڕانکاری.

 

پشتیوانی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی بۆ خەباتی ژنان دەکرێت

ئیمین ئۆسێ ڕایگەیاند کە پرسی ژنان لە سوریا پاڵپشتییەکی زۆری ناوخۆیی و نێودەوڵەتی وەردەگرێت و لە کۆتایی قسەکانیدا بەم شێوەیە وتی: هۆشیارییەک هەیە کە ژنان بچووکن و لە ماڵەوە قەتیس کراون، بەڵام شتە سەرەکییەکەی ئەمڕۆ ئەو هەوڵانەیە کە ڕێکخراوەکانی ژنان، ژنان کە جێگەیان لە دامەزراوە دەوڵەتییەکان گرتووە، لە هەمان کاتدا پاڵپشتی ناوخۆیی و نێودەوڵەتیش هەیە بۆ ئەو هەوڵانە. ئەم خەباتە متمانەمان پێدەبەخشێت، بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوەکانی ژنان و پشتیوانی ژنان لە دەرەوەی وڵاتەوە، دەتوانین عەقڵیەتی قبوڵنەکردنی ژنان نەهێڵین زیاتر لە قبوڵکردن و دوورخستنەوە، شتە سەرەکییەکە ئەوەیە کە ژنان دەبێ بزانن چۆن بەشداری بکەن و بگۆڕدرێن ئەگەر لە ماوەی ١٤ ساڵی ڕابردوودا لە بەرامبەر ئەو هەموو سەختییەدا ئیرادەی ژنان گەشەی کردووە، ئەوا دەتوانێت دژی ئەم عەقڵیەتە بوەستێت و میکانیزمەکانی خۆی بۆ گۆڕانکاری و گۆڕانکاری جێبەجێ بکات.