یەکێک لە دەستکەوتەکانی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان شۆڕشی زمانی کوردییە
بەڕێوبەرایەتی قوتابخانەکانی شاری تل تەمر، باسی لە گرنگی پرۆگرامە پەروەردەییەکان کرد، ئەیهان یونس دەڵێت: ناساندنی زمانی کوردی وەک زمانێکی فەرمی لە سووریا بابەتی خەبات و بەرخۆدان و خۆڕاگرییە.
سۆرگوڵ شێخۆ
تل تەمر-پێکهاتەکانی ئەم دواییە لە بواری یەکگرتن نیشان دەدەن کە گرژی هەیە لەسەر جێبەجێکردنی بڕگەکانی ڕێککەوتنەکە سەبارەت بە ناسنامەی کولتووری و خۆبەڕێوەبەری، یەکێک لەو گرژیانە، دانپێدانانی زمانی کوردییە.
بەپێی ڕێککەوتنی ٢٩ی کانوونی دووەمی بڕیاربوو پەروەردەی کۆمەڵگەی کورد چارەسەر بکرێت و تایبەتمەندییە پەروەردەییەکانیان لەبەرچاو بگیرێت. بەڵام تا ئێستا هیچ هەنگاوێکی بناغەی لەلایەن حکومەتی کاتیەوە بۆ ئەم مەبەستە نەنراوە، خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان بەردەوامن لە خەباتیان بۆ پەروەردەی زمانی کوردی و بۆ ئەوەی زمانەکە بە فەرمی بناسرێت و قبوڵ بکرێت.
لە سەرەتای شۆڕشی ١٩ی تەمموزەوە خۆبەڕێوبەری لە ڕۆژئاوای کوردستان دەستپێشخەری پەروەردەی زمانی کوردی کردووە و هەموو بەرنامە پەروەردەییەکانی لەسەر بونیادناوە. ئەم پرۆگرامە پەروەردەییانە لە قوتابخانە سەرەتاییەکانەوە تا زانکۆکان جێبەجێ کراون، بەڵام ئەمڕۆ ئەم پرۆگرامە پەروەردەیییانە ڕووبەڕووی مەترسی دانپێدانان دەبنەوە،
ئەیهان یونس، بەڕێوەبەری قوتابخانەی شاری تل تەمر لە ڕۆژئاوای کوردستان، باسی لە پەروەردەی زمانی دایکی و گرنگی پاراستنی بەرنامەکانی خوێندنەوە لە دەزگاکەوە کرد.
ئێمە دان بە بڕیارەکانیاندا نانێین
ئەیهان یونس ڕوونی دەکاتەوە، کە یەکێک لەو پرسە سەرەکییانەی لە نێوان خۆبەڕێوبەری و حکومەتی کاتیدا باس دەکرێت، بوونی زمانی کوردی و ئەو پرۆگرامە پەروەردەییانەیە کە لەلایەن خۆڤەڕێوبەریەوە دامەزراون. یەکێک لە دەستکەوتەکانی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان، جێبەجێکردنی شۆڕشی زمانی کوردییە.
ئەیهان یونس وتی: ئەو خوێندکارانەی کە لە زانکۆ کوردی دەرچوون بە بڕوانامەکانیان بەشدارییان لە کارەکانی خۆبەڕێوبەریشدا کردووە، ئێمە فەرمانی ماددەی ١٣ کە ئاماژە بە زمانی کوردی دەکات و دەڵێت پێویستە لە هەفتەیەکدا ٢ کاتژمێر هەبێت. لە ڕۆژئاوای کوردستان لە ڕووی زمانەوە پێشکەوتنێکی زۆر بەدی کراوە، ئەو بڕیارانە قبوڵ ناکەین کە سەبارەت بە داهاتووی زمانەکەمان دەدرێن.
”مێژوو بنەمای خۆناسینە”
ئەیهان یونس لە وتەکانیدا سەرنج بۆ گرنگی پاراستنی خۆبەڕێوەبەری ڕۆژئاوای کوردستان و بەتایبەتی پەروەردەی زمانی دایکی ڕادەکێشێت و وتی: حکومەتی کاتی دەبێ مۆزایکی گەلانی ڕۆژئاوا لەبەرچاو بگرێت و دان بە زمانی کوردیدا بنێت. مێژوو بنەمای خۆناسینە. ئێستا حکومەتی کاتی چۆن پرۆگرامی خوێندن ئامادە دەکات، بە چ تێگەیشتنێک لە مێژوو دەست پێدەکات و فێری منداڵان دەکات؟ لە ئێستادا، بابەتەکەمان زانستی ژنۆلۆژی لەخۆدەگرێت کە ڕەسەنترین زانستی کۆمەڵگەیە. بێگومان هێشتا ناڕوونی زۆرە، پێویستە بابەتی زمانی کوردیمان وەک خۆی بمێنێتەوە و لە دەستووری نوێی سووریادا پەسەند بکرێت.
پەروەردەی ژنۆلۆژی
ئەیهان یونس وتی: هەموو خوێندکارە سوورییەکان پێویستیان بە پەروەردەکردنی زانستی ژنۆلۆژی هەیە، پێویستە لە هەموو ئامادەیییەکدا پەرتوکی ژنۆلۆژی هەبێت، چونکە زانستێکی کۆمەڵایەتییە و تێدەگات و لێکدەداتەوە و تێگەیشتن دەگەیەنێتە ڕاستی تاک و کۆمەڵگە و ڕەگەز.
ئێستا نەک تەنها خوێندکاری ژن بەڵکو خوێندکاری پیاویش لە قوتابخانەکانی خۆبەڕێوبەریدا خوێندنی ژنۆلۆژی وەردەگرن. نەزانی سەرچاوەی هەموو خراپە و گەندەڵییە، توندوتیژی لە ناوچەکەدا لەناو کۆمەڵگەکاندا پەرەی پێدەدرێت و هەموو بیناسازییەک لە نەزانییەوە پەرەی پێدەدرێت، بەتایبەت توندوتیژی دژی ژنان ئەنجام دەدرێت. پێویستی بە ناسینی خۆت و ژن و مێژوو و کۆمەڵگە هەیە، بۆیە پێویستمان بە زانین و لێکۆڵینەوەی ژنۆلۆژی هەیە. بۆیە جگە لە پرۆگرامی خوێندنی ژنۆلۆژی لە قوتابخانەکاندا، پێویستە هەموو ئەو پرۆگرامانەی کە ئامادەکراون، لە هەموو ئامادەییەکانی سووریاشدا دابەشبکرێن و بخوێنرێن.
”ئێمە بوونی زمانەکەمان دەپارێزین”
ئەیهان یونس وەڵامی ئەو پرسیارانەی دایەوە کە لە مێشکی خوێندکار و خێزانەکانن سەبارەت بە داهاتووی زمانی کوردی و لە کۆتایی قسەکانیدا، وتی: ناساندنی زمانی کوردی وەک زمانێکی فەرمی لە سووریا بابەتی خەبات و بەرخۆدان و خۆڕاگرییە، ئێمە باجی قورسمان داوە بۆ پەرەپێدانی بەرنامەی پەروەردەیی و پاراستنی زمانی کوردی لە ڕۆژئاوای کوردستان. کورد دەبێت باوەڕ بە زمانی دایکی خۆی بکات و جیهان ناچار بکات بە زمانەکەمان بناسێت. لە کاتێکدا، ڕژێمی بەعس هێشتا لە دەسەڵاتدا بوو، ئێمە پەرەمان بە زمانی کوردی دا و نەوەیەکی زانا و دانا پەرەی سەند و پێک هات، هەمیشە لە خەباتی پاراستنی ناسنامە و بوونی زمانی کوردیدا دەبین.