ناوەندی هەواڵ

 

ئاماژەکانی برسێتی لە غەززە لەگەڵ فراوانبوونی بازنەی بەدخۆراکی لە نێوان منداڵان لە قووڵبوونەوەدان، لە ناوەڕۆکی داڕمانی سیستەمی خۆراک و چاودێریی تەندروستی، بەرزبوونەوەی ڕێژەی لاوازی و کەمیی توخمە بنەڕەتییەکان، کە هەڕەشەیەکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان و داهاتووی منداڵان لە کەرتی گەمارۆدراودا.

 

ئۆفیسی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ هەماهەنگیی کاروباری مرۆیی ٢٤ی ئاب، ڕایگەیاند، کە هاوڵاتییانی مەدەنی، لەوانەش منداڵان، هێشتا لە غەززە و کەناری ڕۆژئاوا لە فەڵەستین دەکوژرێن و بریندار دەبن، هەروەها راپۆرت گەیشتوون سەبارەت بە کوژرانی ژمارەیەک کەس لە ئەنجامی هێرشی ئاسمانی بۆ سەر غەززە لە ماوەی دوو ڕۆژی رابردوودا.

 

ڕوونیکردەوە، کە هێرشێکی ئاسمانی لە دوێنێدا زیانی بە سێ کۆگا گەیاندووە کە سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکانن لە دیر بەلاحی ناوەڕاستی کەرتی غەززە، وتەبێژی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان دووبارە جەختی لەسەر داواکارییە دووبارەبووەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان کردەوە سەبارەت بە پێویستیی پاراستنی مەدەنییەکان و ژێرخانی مەدەنی و نەکردنیان بە ئامانج لە هیچ بارودۆخێکدا.

 

بەدخۆراکیی درێژخایەن

یونیسێف ئەنجامی توێژینەوەیەکی ڕووپێویی نوێی بڵاوکردەوە، کە تیشکی خستە سەر کاریگەریی ململانێی بەردەوام لەسەر منداڵان و دایکان، ئەو کێشانەی خێزانەکان لەگەڵ بەدخۆراکیی درێژخایەن، سیستەمی خۆراکی هەژار و نەخۆشییەکانی منداڵان ڕووبەڕووی دەبنەوە، توێژینەوەکە لە ماوەی نێوان ٣١ی ئایار تاوەکو ١٥ی حوزەیرانی ڕابردوو ئەنجام دراوە، ئەوەش دوای فراوانکردنێکی بەرفراوانی هاوکارییە مرۆییەکان بەدوای ڕاگەیاندنی ئاگربەست لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥دا.

 

توێژینەوەکە دەریدەخات، کە ڕێژەی بەدخۆراکیی توند لە نێوان منداڵاندا لەو ناوچانەی کە دەستیان پێ دەگات بە شێوەیەکی ڕێژەیی نزم دەمێنێتەوە، بەڵام دیمەنی گشتی لە ماوەی درێژخایەندا نیگەرانییەکی قووڵ دەوروژێنێت.

 

ئەنجامەکان ئاماژە بەوە دەکەن، کە بەدخۆراکیی درێژخایەن وەک نیشاندەری خراپی گەشەی هێڵی و کۆبوونەوەی بارودۆخی خۆراکی و تەندروستی بە تێپەڕبوونی کات، کاریگەری لەسەر ١٢.٢٪ی منداڵانی فەڵەستینی خوار تەمەنی پێنج ساڵ دەبێت، لە کاتێکدا کێشزیادی بڵاوبوونەوەیەک بە ڕێژەی لە ٤٪ تۆمار دەکات، کە ئەمەش پێکەوەکەوتنی کورتەباڵایی، لاوازی و کێشزیادی پیشاندەری نزمیی کوڕێتیی سیستەمی خۆراکییە نەک تەنها نەبوونی بڕی بەردەستی خۆراک.

 

نزیکەی لە ٧٣٪ی منداڵانی غەززە کە تەمەنیان لە نێوان ٦ بۆ ٢٣ مانگدایە، خۆراکی نەگونجاویان خواردووە، لە کاتێکدا تەنها لە ٢٢.٤٪یان کەمترین ئاستی سیستەمی خۆراکیی پەسەندکراویان دەستکەوتووە.

 

وتەبێژی نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاند، کە لە پشت ئەم ژمارانەوە منداڵانێک هەن کە خۆراکی هەمەجۆر و بەسوود بەدەستناهێنن، پێویستیان پێیەتی بۆ گەشەکردن و ژیان بە تەندروستیی باش، داوایکرد بە گەیشتنی بەردەوام و بێبەدەروازەی هاوکارییە مرۆییەکان بۆ کەرتی غەززە لەوانەش سووتەمەنی، بەردەوامبوونی پشتگیری دارایی خزمەتگوزارییەکانی خۆراکی، تەندروستی، ئاو و ئاوەڕۆ، کردنەوەی بازاڕە بازرگانییەکان، تاوەکو منداڵان و خێزانەکان بتوانن خۆراک و خزمەتگوزارییە سەرەکییەکان بەدەستبهێنن کە پێویستیان پێیەتی بۆ ڕێگریکردن لە تێکچوونی زیاتر.