سودان

 

نیگەرانییەکان لە سودان سەبارەت بە بەرزبوونەوەی تاوانەکانی هەراسانکردن و دەستدرێژی سێکسی لە نێوان ژینگەیەکی یاسایی لاواز و ململانێ درێژخایەنەکاندا زیاد دەکات، ڕێکخراوەکان زیادبوونی پێشێلکارییەکان دژی ژنان بەڵگە دەکەن، داوای چاکسازی بەپەلە دەکەن بۆ بەهێزکردنی پاراستن و لێپرسینەوە.

 

دادگای تێهەڵچوونەوە لە شاری سنار لە باشووری ڕۆژهەڵاتی سودان، ١٦ی ئەیلوول، بە پشتبەستن بە ماددەی ١٤٩ لە یاسای سزادانی سودان لە ساڵی ١٩٩١، سزای زیندانی هەتاهەتایی بەسەر سێ پیاودا سەپاند، بە تاوانی دەستدرێژی بە کۆمەڵ بۆ سەر ژنێکی تەمەن ٢٠ساڵ.

 

بڕیارەکە دوای پێداچوونەوەی دادوەری هات، لەو ماوەیەدا دادوەر بڕیارەکەی پێشووی هەڵوەشاندەوە کە ڕەتکردنەوەی پابەندبوون بە ڕێنماییەکانی دادگای باڵا بۆ دادگاییکردنی تۆمەتباران بەپێی ماددەی ١٤٩.

 

دۆسیەکە پڕ بوو لە سەختی و کاردانەوەیەکی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا دوای ئەوەی بڕیارەکە بۆ ناوەڕاستی مانگی ئەیلوول دواخرا، هەنگاوێک بۆ پۆلێنکردنەوەی تۆمەتەکان بەپێی ماددەی ١٥١، کە پەیوەندی بە کردەوەی ناشایستەییەوە هەیە کە سزای دوو ساڵ زیندانیکردن و غەرامەکردنی هەیە، ئەمەش نیگەرانی خێزانی زیانبەرکەوتووەکەی دروستکرد کە تاوانباران لە سزا ڕزگاریان بێت.

 

هاوکات دایکی زیانبەرکەوتووەکە کە لە میدیاکاندا بە "دایکی پاکیزە" ناسراوە، هێشتا سزای شەش مانگ زیندانیکردن و غەرامەکردنی پێنج ملیار لیرەی سودانی بەسەردا سەپێنراوە، ئەمەش لە تۆمەتی بێڕێزیکردن بە دادگا و ناوزڕاندنەوە سەرچاوە دەگرێت کە لەسەر پۆست و قسەکانی لە تۆڕی میدیای ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر قۆناغە سەرەتاییەکانی ڕێوشوێنە یاساییەکان ئاراستەی کراوە.

 

ڕێوشوێنە یاساییەکان نزیکەی ساڵێکی خایاند، لە نێو فشارە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکاندا، چاودێران هۆکاری ئەمەشیان بۆ پەیوەندییەکانی تۆمەتباران بە کەسایەتییە ناوخۆییە کاریگەرەکان لە پارێزگای سنار گەڕاندەوە، بەڵام دایکی زیانبەرکەوتووەکە لە ڕەتکردنەوەی هەموو یەکلاییکردنەوەی داراییدا چەقبەستوو بوو و پێداگری لەسەر ئەوە دەکرد کە پرۆسەی یاسایی بەردەوام بێت تا بڕیاری کۆتایی دەدرێت.