ناوەندی هەواڵ

 

دەسەڵاتدارانی ئێران ڕووبەڕووی ڕەخنەی زیاتر دەبنەوە لەلایەن ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکانی مافی مرۆڤەوە، کە ئەوان تۆمەتباریان دەکەن بە بەکارهێنانی لەسێدارەدان وەک ئامرازێک بۆ ترساندنی کۆمەڵگە و توندکردنەوەی کۆنترۆڵی کەشی گشتی، ئەمەش لە کاتێکدایە کە لە ماوەی چەند مانگی ڕابردوودا سنووردارکردنی ئەمنی و دابەزینی ئازادییە مەدەنییەکان لەو وڵاتەدا زیاتر بووە.

 

ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی لە ڕاگەیاندراوێکدا هۆشداریی لە زیادبوونی مەترسی لەسێدارەدانی خۆپیشاندەران و زیندانیانی سیاسی لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، وتی: لە سەرەتای دەستپێکردنی ململانێی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ کۆماری ئیسلامی لانیکەم ٣٦ کەس بە تۆمەتی سیاسی لە سێدارە دراون، ئەو سزایانەی دوای ڕێوشوێنی نادادپەروەرانەی دادگای و بەبێ ڕەچاوکردنی پێوەرەکانی ڕێکاری یاسایی نێودەوڵەتی دەرچوون و جێبەجێ کراون.

 

بەگوێرەی ڕاگەیاندراوەکە، لانیکەم ٧٨ خۆپیشاندەر و نەیارانی سیاسی و کەسانی پەیوەست بە گروپە ئۆپۆزسیۆنەکان مەترسی لەسێدارەدانیان لەسەرە، هەروەها ٤١ کەس لەو کەسانە لە کاتی ناڕەزایەتییەکانی ئەم دواییەدا کە لە چەند شاری ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان سەریان هەڵدا و شەپۆلێکی بەربڵاوی دەستگیرکردن و بانگهێشتکردن و فشارە ئەمنییەکانی لەگەڵدا بوو، دەستبەسەر کراون.

 

نیگەرانییەکان

لە ڕاگەیاندراوەکەدا ڕوونی کردەوە، کە لانیکەم پێنج کەس لەو کەسانەی کە سزا دراون لە کاتی ڕووداوەکان منداڵانی خوار تەمەنی یاسایین، بە پێشێلکارییەکی ئاشکرای ئەرکە نێودەوڵەتییەکانی ئێران لە بواری پاراستنی مافەکانی منداڵان دەزانن و داوای ڕاگرتنی دەستبەجێی ئەو سزایانە دەکەن.

 

هەروەها ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ ئاماژەیان بەوە کرد، کە ژمارەیەکی زۆر لە تۆمەتباران لە مافە بنەڕەتییەکانی وەک دەستڕاگەیشتن بە ڕاوێژکاری یاسایی سەربەخۆ، مافی ئامادەبوون لە دادگای گشتی و مافی پێشکەشکردنی بەرگرییەکی کاریگەر بێبەش کراون، هەندێک لە سزاکان لەسەر بنەمای ئەو دانپێدانانە بووە کە بە زۆرەملێ دەرهێنراون یان لەسەر ئەو ڕاپۆرتانەی کە لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە دەرکراون.

 

ژمارەی ڕاستەقینە زیاترە

سەبارەت بە سەرکوتکردن و سنووردارکردنی توندی زانیاری و فشارەکانی سەر خێزانی زیندانیانی سیاسی، ڕێکخراوەکە ڕایگەیاندووە، کە پێدەچێت ژمارەی ڕاستەقینەی ئەوانەی سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنراوە لە ئامارە فەرمییەکان زیاتر بێت، هەروەها  پچڕانی پەیوەندی نێوان زۆرێک لە زیندانیان و جیهانی دەرەوە و ڕێگریکردن لە بڵاوکردنەوەی زانیاری، ڕێگری لە ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ کردووە بۆ دەستڕاگەیشتن بە ڕادەی ڕاستەقینەی شەپۆلی سەرکوت.

 

ئەو ڕێکخراوە داوای لە دەسەڵاتدارانی ئێران کردووە دەستبەجێ لەسێدارەدانەکان ڕابگرن و هەموو ئەو سزایانە هەڵبوەشێننەوە کە بە پشتبەستن بە ڕێوشوێنی نادادپەروەرانە دەرکراون و دەستڕاگەیشتن بە پارێزەرانی سەربەخۆ و دادگاییکردنی دادپەروەرانە بۆ زیندانییەکان دابین بکەن.

 

زیادبوونی فشاری ئاسایش

هۆشدارییەکەی ئەم ڕێکخراوە لە کاتێکدایە کە ڕاپۆرتەکان باس لە زیادبوونی دەستبەسەرکردنی چالاکوانانی مەدەنی، خۆپیشاندەران، هاوڵاتیانی کورد و بەلووچی و ناڕازیانی سیاسی لە ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە چەند مانگی ڕابردوودا دەکەن، ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ وتیان: دۆخی ئەمنی دوای سەرهەڵدانی ململانێکانی ناوچەیی بووەتە هۆی پەرەسەندنی سەرکوتی ناوخۆیی و زیادبوونی سزای توند بەرامبەر بە ناڕازییان.

 

چالاکوانانی مافی مرۆڤ هۆشداری دەدەن کە بەکارهێنانی بەربڵاوی سزای لەسێدارەدان بەرامبەر بە خۆپیشاندەران و نەیارانی سیاسی بەشێکە لە سیاسەتی تۆقاندن و کۆنترۆڵکردنی کەشی کۆمەڵایەتی لە ئێران، ڕەوتێک کە لەگەڵ بەرتەسکبوونەوەی کەشی میدیایی و زیادبوونی ڕێوشوێنە ئەمنییەکان لەو وڵاتە چڕتر بووەتەوە.