ناوەندی هەواڵ

 

هەواڵی سەرکوتکردن، دەستبەسەرکردن و لەسێدارەدان لە ئێران بەردەوامە. ماوەیەک لەمەوبەر، بەڕێوەبەری ماڵی فۆتۆگرافەرانی کوردستان و دامەزرێنەری ماڵی هونەری چاو، مەهدی تەوەکوڵی ، دایکی مێریەم ئەسڵانی و خوشکەکەی سومەیێ تەوەکوڵی ، لە کاتێکدا ئۆتۆمبێلی تایبەتی خۆیان لەسەر ڕێگای مەریوان – بانە بوو، بە هۆی دەستریژی تەقەی پاسداران گیانیان لەدەست دا. چالاکوانانی مافی مرۆڤ ڕووداوەکەیان بە لە سێدارەدانی دەوڵەت وەسف کردووە و نیگەرانی نوێ سەبارەت بە توندوتیژیی هێزە ئەمنییەکان دژی خەڵکی مەدەنی وروژێنراوە.

 

فشار لەسەر ژنان بەردەوامە

لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا گرتن و دەستبەسەرکردن لە شارە جۆربەجۆرەکانی ئێران درێژەی هەبووە. ڕاگەیەندرا کە سیما سابتۆ هاووڵاتی بەهایی کە لە زینداندایە، مافی سەردان و پەیوەندی تەلەفۆنی بێبەش کراوە و هاوڵاتی بەهایی نێدا بەداخش تەمەن ٦٢ ساڵ کە لە زیندانی ئەسفەهان دەڤلە ئابادە، سەرەڕای تێکچوونی باری تەندروستی، چارەسەری پزیشکی لێ وەرنەگیراوە.

 

مەرزیە مەشهەدی و هادیسە مۆرواریدی کە پێشتر تۆمەتبار کرابوون، بە کۆی گشتی سزای ١٠ ساڵ و یەک ڕۆژ زیندانییان بەسەردا سەپێندرا. جگە لەوەش هەواڵ لەسەر دەستبەسەرکردنی چالاکانی مەدەنی عەلی موسینژاد فەرکوش، سەید لاشنی و ئیسماعیل هاتیری و فوئات شادی ئەندامانی ڕێکخراوێکی خێرخوازی لە کامیاران بڵاوکرایەوە.

 

باس لەوە کرا کە دانیال حەبیبوڵڵاهی، خوێندکاری یاسا لە ٢٠ی پووشپەڕەوە لەژێر چاودێریی هێزە ئەمنییەکاندایە و بێهنام موزەفەری کە خەڵکی شاری مەهابادە، زیاتر لە هەفتەیەک دەستبەسەر کراوە و بنەماڵەکەی هیچ هەواڵێکی لێ نەبووە. هەروەها عیماد مستەفای، پیاوی ئایینی سوننە، ئەحمەد مستەفای، ئەحمەدرەزا خوررام خەڵکی بێهبەهان و ئیبراهیم مەلاهی، خەڵکی بەلوچ خەڵکی میناب، لەو کەسانەن کە چارەنووسیان نادیارە.

 

لە لایەکی دیکەوە، چالاکی مەدەنی کورد خەڵکی بوکان، پێشەوا چەمانی پاش دوو ڕۆژ دەستبەسەری ئازاد کرا. ئەو تۆمەتانەی باس لەوە دەکەن کە لە کاتی دەستبەسەرکردنیدا تووشی توندوتیژی و ئەشکەنجە و هەڕەشە بووە.

 

خۆپیشاندەران هێشتا سزای زیندانیان بەسەردا سەپێنراوە

دەسەڵاتدارانی دادوەری بەردەوامن لە سەپاندنی سزای زیندان بۆ ئەو کەسانەی لە کاتی خۆپیشاندانەکاندا دەستگیرکراون. حوکمی ١٠ ساڵ و یەک ڕۆژ زیندانی کە خەڵکی ورمێ بە یونس نەبیزادە سەپێنرابوو، لە لایەن دادگای باڵا پشتڕاستکرایەوە.

 

ئارش میرزایی، عەلی بەراتی و عیرفان سەجادی کە لە کاتی ناڕەزایەتییەکانی مانگی یەکدا دەستگیرکرابوون، سزای زیندانیکردن و غەرامەیان بەسەردا سەپێندرا.

 

یاسین سەرفەراز یاریزانی بۆکسێنی نیشتمانی تەمەن ١٧ ساڵ بە  سێ ساڵ و سێ مانگ زیندان و غەرامەکردنی ١٨٠ ملیۆن تومەن سزای بەسەردا سەپێندرا. ڕیبوار مەرابی بۆ تێپەڕاندنی سزای شەش ساڵ زیندانییەکەی بۆ زیندانی گەورەی تاران گواسترایەوە.

 

جگە لەوەش ئەو حوکمەی چوار ساڵ و سێ مانگ زیندانی کە بە خۆشیار ڕزڤانی درابوو، لەلایەن دادگای تێهەڵچوونەوە پشتڕاستکرایەوە، هەروەها نەعیم لەشکریش سزای 5 ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا. زیندانیانی سیاسی ئەبولفازل ڕەهبەر و ئومێد ڕەهبەر بە کۆی گشتی ٤٦ ساڵ زیندان مەحکووم کران.

 

فەرهاد باغچەکی و سەید باغچەکی هاووڵاتیی کوردی خەڵکی بۆجنۆرد، بە گشتی پێنج ساڵ و چوار مانگ زیندان و ٧٤ قامچییان بەسەردا سەپێندرا.

 

دوو خۆپیشاندەر لە ئیسفەهان لەسێدارەدران

ئەمیر حسێن سەفاری و ئەبولفەزل سیپاهی کە لە کاتی ناڕەزایەتییەکانی مانگی یەکدا دەستبەسەر کرابوون، دوای ئەوەی سزای لە سێدارەدانیان بەسەردا سەپێندرا، لە ئیسفەهان لەسێدارەدران. دوای لەسێدارەدانەکان، شەڕ و پێکدادان لە نێوان خۆپیشاندەرانی گردبووەوە لە گۆڕەپانی عەلیخانی و سوپای پاسداران ڕوویدا. سەرچاوەکانی مافی مرۆڤ بڵاویانکردەوە، ژنێکی گەنج بە ناوی "ئەناهیتا ئازەرشاب" کە بەشداریی لە خۆپیشاندانەکاندا کردبوو، لە ئەنجامی تەقەی هێزە ئەمنییەکان گیانی لەدەستدا. بەڵام تا ئێستا ئەم زانیاریانە بە فەرمی پشتڕاست نەکراوەتەوە.

 

پێشتر جەواد میرهاسانی و ئیمیرباس حاتمی هاوڵاتی تورکمان لە زیندانی گۆنباد کاڤوس لەسێدارە دراون و سەلمان شولامی هاووڵاتی تورک لە زیندانی ناوەندیی ئەردەبیل لەسێدارە دراون. هەروەها سێردار قادری زیندانی سیاسی کورد خەڵکی شاری مەهابادی تەمەن ٣٠ ساڵ لە سێدارە درا. هەروەها عیسا چاری کرێکاری بەلووچ دوای حوکمی لەسێدارەدانی بۆ زیندانی تاکەکەسی لە زیندانی قزیلحیسار گوازرایەوە.

 

مانگرتن لە خواردن لە زیندانی قزیلحیسار دەچێتە ڕۆژی ١٦

ناڕەزایەتییەکان دژ بە حوکمی لەسێدارەدان بەردەوامە و مانگرتن لە خواردن کە لەلایەن زیندانیانی بەندی دووی بەندیخانەی قزیلحیسار لە کەرەج دەستیپێکردووە، پێی ناوە ١٦هەمین ڕۆژی خۆی. ئەو زیندانیانەی ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر بە لەسێدارەدانەکان، خواردن ڕەتدەکەنەوە، هەروەها باس لەوە دەکرێت کە نزیکەی ١٤٠ زیندانی کە سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنراوە بۆ بەشەکانی دیکە گواستراونەتەوە. ئەم دۆخە نیگەرانی کەسوکاری زیندانیانی لێکەوتووەتەوە، کە دەڵێن ڕەنگە فشار لەسەریان زیاتر بێت.

 

هاوکات لە کرماشان، سینێ، شوش، ڕەشت و ئەهواز، خانەنشینان دژی بەرزبوونەوەی تێچووی ژیان و قەیرانی ئابووری خۆپیشاندانیان ئەنجامدا. هاوکات پاڵپشتی ئەو کەسانەیان دەکرد کە دژی سزای لەسێدارەدان و زیندانیانی سیاسی بوون. خۆپیشاندەران خوازیاری ڕاگرتنی لەسێدارەدان و ئازادکردنی زیندانیان و کۆتایی هێنان بە سیاسەتی سەرکوتگەرانە بوون.

 

هۆشداری لە دامەزراندنی کۆمەڵگا

ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ ڕایانگەیاندووە، بەپێی ڕاپۆرتە هەواڵییەکان، دامەزراوەی پەروەردەیی و مزگەوت و نەخۆشخانەکان بۆ مەبەستی سەربازی بەکاردەهێنرێن، منداڵان مەشقی سەربازی وەردەگرن و دەخرێنە ناو گروپە چەکدارەکانەوە.

 

ئەنجومەنی هاوئاهەنگیی یەکیەتیەکانی مامۆستایانی ئێران هەروەها مەشقی سەربازیی منداڵانی شەرمەزار کرد و ڕایگەیاند کە ئەمە پێشێلکاری منداڵانە و توندوتیژی شەرعیەت دەدات. شارەزایانی مافی مرۆڤ ڕایانگەیاندووە، سیاسەتە ئەمنییەکانی وڵاتەکە توندوتیژی و دەستبەسەرکردن و لەسێدارەدان ئاسایی دەکەنەوە و کەشوهەوای ترس و نائەمنی لە کۆمەڵگادا قووڵتر دەکەنەوە.