ناوەندی هەواڵ

 

ئەمساڵ تاوانەکان و کوشتنەکان لە چەند شارێکی سووریادا زۆر ڕوویانداوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە بارودۆخی ئاڵۆزی ئەمنی، کۆمەڵایەتی و ئابووری کە کاریگەریی لەسەر ژیانی دانیشتووان هەبووە و نیگەرانییەکانیان سەبارەت بە ئاستی پارێزراوی لە ناوچە جیاوازەکاندا بەرزبووەتەوە.

 

پاڵنەرەکانی پشت تاوانەکان و کوشتنەکان لە سووریا لە ماوەی دوو ساڵی ڕابردوودا جیاواز بوون، بەڵام بەردەوامبوونی ڕوودانیان و فراوانبوونی دەستڕاگەیشتن بە جوگرافی ڕەنگدانەوەی پەرەسەندنی ئاڵەنگاریەکانە بۆ هەوڵەکانی کەمکردنەوەی تاوان و بەرزکردنەوەی ئاسایشی کۆمەڵگە، لە ماوەی هەشت مانگی یەکەمی ئەمساڵدا، ڕوانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ ٣٣٤ تاوانی بەڵگە کردووە، کە لە ئەنجامدا ٣٦٣ کەس گیانیان لەدەستداوە، لەکاتێکدا نزیکەی ٤٠١ تاوانی هاوشێوە لە ساڵی ٢٠٢٥دا تۆمارکراون، کە بووەتە هۆی کوژرانی ٤٦٤ کەس.

 

ڕوانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ ٢٥ی ئاب ڕایگەیاند، کە ئەو تاوانانەی لە ماوەی هەشت مانگی یەکەمی ئەمساڵدا تۆمارکراون نزیکەی ٨٣.٣٪ی کۆی ئەو تاوانانە پێکدەهێنن کە لە ساڵی ٢٠٢٥دا لەلایەن ڕوانگەیەکەوە بەڵگەدارکراون، لەکاتێکدا ژمارەی قوربانییەکان گەیشتووەتە نزیکەی ٧٨٪ی کۆی گشتی ساڵی ڕابردوو.

 

ئەم ژمارانە ئاماژەن بۆ ڕێژەیەکی بەرزی تاوان لەمساڵدا، لەگەڵ ئەوەی ڕوانگە بە تێکڕا نزیکەی ٤٢ تاوانی لە مانگێکدا لە ماوەی هەشت مانگی یەکەمدا بەڵگە کردووە، بە بەراورد بە تێکڕا نزیکەی ٣٣.٤ تاوان لە مانگێکدا لە ساڵی ڕابردوودا.

 

هەروەها تێکڕای ژمارەی قوربانییەکان لە هەمان ماوەی ئەمساڵدا لە مانگێکدا گەیشتە نزیکەی ٤٥ کەس، لە کاتێکدا لە ساڵی ٢٠٢٥دا نزیکەی ٣٨.٧ کەس بوو لە مانگێکدا، ئەم ڕووداوانە بەردەوامن لە تۆمارکردن، ڕوانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ داوای لە لایەنە پەیوەندیدارەکان کرد کە بەرپرسیارێتی خۆیان لە پاراستنی هاوڵاتیانی مەدەنی و بەهێزکردنی ئاسایش و سەقامگیری و گرتنەبەری ڕێوشوێنی کاریگەر بۆ سنووردارکردنی بڵاوبوونەوەی تاوان بە هەموو شێوەکانیەوە بگرنە ئەستۆ، هەروەها داوای لێکردن لێکۆڵینەوەی ڕوون و جددی لە هەموو کوشتن و هێرشەکان ئەنجام بدەن و هەلومەرج و پاڵنەرەکانیان ئاشکرا بکەن و بەپێی یاسا لێپرسینەوە لەگەڵ بەرپرسان بکەن، ئەمەش زۆر گرنگە بۆ مسۆگەرکردنی مافی قوربانیان و کەسوکارەکانیان و ڕێگریکردن لە دەربازبوونی تاوانباران لە سزا.

 

ڕوانگە جەختی لەسەر پێویستی بەرزکردنەوەی ئەدای دامەزراوە ئەمنی و دادوەرییەکان و باشترکردنی میکانیزمەکانی وەڵامدانەوەی ڕاپۆرت و ڕووداوەکان و پەرەپێدانی ڕێوشوێنی خۆپارێزی بۆ کەمکردنەوەی دووبارەبوونەوەی تاوانەکان کردەوە، هەروەها گرنگیدانی تایبەت بە پاراستنی ژنان و منداڵان کردەوە، لەگەڵ بەردەوامبوونی بەڵگەنامەکردنی ئەم ڕووداوانە و چاودێریکردنی ئەنجامی لێکۆڵینەوە فەرمییەکان هەنگاوی چارەنووسسازە بۆ تێگەیشتن لە هۆکارەکانی تاوان، دەستنیشانکردنی ئەو هۆکارانەی کە بەشدارن لە زیادبوونی تاوان، دانانی میکانیزمی کاریگەرتر بۆ کەمکردنەوەی و دەستەبەرکردنی مافی قوربانیان و خێزانەکانیان بۆ دادپەروەری.