ناوەندی هەواڵ ـ نیگەرانییە نێودەوڵەتی و مافی مرۆڤییەکان دەربارەی چارەنووسی هەزاران پەنابەری ئەفغانی کە دەگەڕێنەوە وڵاتەکەیان، زیاد دەکات؛ لە کاتێکدا ڕاپۆرتەکان ئاشکرا دەکەن کە ژمارەیەکی زۆریان ڕووبەڕووی دەستبەسەرکردن و دەستبەسەرداگرتنی نایاسایی بوونەتەوە.

 

لە ڕاپۆرتێکی هاوبەشی کۆمیساریای باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران و ڕێکخراوی نێودەوڵەتی کۆچ، کە ئەمڕۆ یەکشەممە، ٢٥ی تشرینی یەکەمی بڵاوکرایەوە، هاتووە کە لە سەرەتای ئەمساڵەوە تاوەکو ١٧ی تشرینی یەکەمی ئەمساڵ، دەستبەسەرکردن و دەستبەسەرداگرتنی ٨٦ هەزار و ٦٤٤ ئەفغانی لەلایەن دەسەڵاتدارانی پاکستانەوە تۆمار کراوە.

 

ڕاپۆرتەکە ڕوونی کردووەتەوە کە لە نێو ئەو کەسانەی گەڕاونەتەوە ئەفغانستان، نزیکەی ٨٦ هەزار کەس بە زۆر دەرکراون. هەروەها جەختی کردووەتەوە کە ترس لە چاودێریی ئەمنی و دەستبەسەرکردن، هۆکاری سەرەکیی بەردەوامی کۆچکردنە، لە هەمان کاتدا ئاگاداری داوە کە ئامارە تۆمارکراوەکان لەوانەیە قەبارەی ڕاستەقینەی ڕێکارە ئەمنییەکان پیشان نەدەن، چونکە بەدواداچوون بۆ حاڵەتەکانی کۆچبەرانی تۆمارنەکراو ئاسان نییە.

 

بەپێی ڕاپۆرتەکە، لە کۆی ئەو حاڵەتانەدا ٨٢ هەزار و ٥٢٦ کەس کە کارتی ناسنامەی ئەفغانییان هەیە، یان ئەفغانیی تۆمارنەکراون، لەگەڵ چوار هەزار و ١١٨ کەس کە کارتی تۆمارکردنیان هەیە یان داوای پەنابەرییان کردووە، دەستبەسەر کراون یان دەستبەسەردا گیراون.

 

پارێزگای بەلۆچستان بە ٥٥٪ لە حاڵەتەکان لە پێشەوە بووە، دوای ئەوە خیبەر پەختونخوا بە ١٩٪، سیند بە ١١٪، پەنجاب بە ٨٪ و ئیسلامئاباد بە ٦٪ هاتوون.

 

لە ئاستی ناوچەکانیشدا، ناوچەی چاغی هێرناندێز لە بەلۆچستان بە ٣٥ هەزار و ٧٤٠ حاڵەت لە پلەی یەکەمدا بووە، پاشان پێشاوەر بە ١١ هەزار و ٥٤٦ حاڵەت و کەراچی بە ٨ هەزار و ٦٥٠ حاڵەت هاتوون.

 

ڕاپۆرتەکە زیاد دەکات کە لە ماوەی نێوان ١١ تاوەکو ١٧ی تشرینی یەکەمدا، هەردوو ئاژانسەکە دەستبەسەرکردن یان دەستبەسەرداگرتنی ٥١٧ ئەفغانییان تۆمار کردووە؛ ئەمەش بەراورد بە هەفتەی پێشوو ٤٧٪ کەمبوونەوەیە.

 

لە سەرەتای ئەمساڵەوە تاوەکو ١٧ی تشرینی یەکەم، ژمارەی ئەو ئەفغانییانەی لە پاکستانەوە گەڕاونەتەوە بە ٨١٢ هەزار و ١٣١ کەس خەمڵێنراوە، کە ٨٥ هەزار و ٨٢١ کەسیان بە زۆر دەرکراون.

 

ڕاپۆرتەکە ئاماژەی بەوەش داوە کە لە هەفتەی کۆتاییی ئەو ماوەیەدا، سێ هەزار و ٨٨٣ کەس لە ڕێگەی سنوورەکانی تەورخەم، چەمەن و بەهرامچەوە گەڕاونەتەوە، کە ٤٩٩ کەسیان بە زۆر دەرکراون. کۆی گشتیی گەڕاوەکان بەراورد بە هەفتەی پێشوو ١٠٪ و ژمارەی ئەو کەسانەی بە زۆر دەرکراون ٤٨٪ کەمبووەتەوە.

 

بەپێی ڕاپۆرتەکە، ئەفغانییە تۆمارنەکراوەکان ٨٣٪ی ئەو کەسانەیان پێک هێناوە کە لەو هەفتەیەدا گەڕاونەتەوە، لە بەرامبەردا ٩٪یان خاوەنی کارتی ناسنامەی ئەفغانی و ٨٪یشیان خاوەنی کارتی تۆمارکردن بوون.

 

زۆربەی گەڕاوەکان لە شاری کوێتە، پێشاوەر و نوشێرەوە ڕۆیشتبوون، لە کاتێکدا پارێزگای نەنگەرهار بە ٢٩٪ لە پێشەوەی شوێنەکانی گەڕانەوە بووە، دوای ئەوە کابوول بە ٢٢٪ و کەندەهار بە ١٣٪ هاتوون.

 

داتاکانی ڕاپۆرتەکە ئاشکرایان کردووە کە ٩٥٪ی ئەو ئەفغانییە تۆمارنەکراو و خاوەن کارتی ناسنامە ئەفغانییانەی کە زانیارییان دەربارەی هۆکاری گەڕانەوەیان تۆمار کراوە، ترسی دەستبەسەرکردنیان وەک هۆکاری ڕۆیشتنیان لە پاکستان باس کردووە. لە نێو خاوەنانی کارتی تۆمارکردنیشدا، ٦٨٪یان ترسی ئازاردان، دەستبەسەرکردن یان دەرکردنیان وەک هۆکاری ڕۆیشتن ناو بردووە.

 

ئەم ڕێژانە نیشان دەدەن کە فشارەکانی پەیوەست بە ڕێکارە ئەمنییەکان کاریگەرییان لەسەر بڕیاری گەڕانەوە هەیە، تەنانەت لەسەر ئەو کەسانەش کە بە فەرمی دەرنەکراون.

 

بەپێی ڕاپۆرتەکە، لە ئەیلوولی ٢٠٢٣ەوە تاوەکو ئێستا، کۆی گشتیی ئەو ئەفغانییانەی لە پاکستانەوە گەڕاونەتەوە زیاتر لە ٢ ملیۆن و ٧٤٠ هەزار کەس بووە، کە ٢٧٨ هەزار و ٧٥٨ کەسیان بە زۆر دەرکراون.

 

کۆمیساریای باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ کاروباری پەنابەران داوای لە پاکستان کردووە ئەو ئەفغانییانەی پێویستیان بە پاراستنی نێودەوڵەتی هەیە، هەروەها ئەو کەسانەی پێویستیی تایبەتیان بە پاراستن هەیە، لە گەڕاندنەوەی بە زۆر بپارێزێت. هەروەها ئاگاداری داوە کە ژمارەی ڕاستەقینەی دەستبەسەرکردن و دەستبەسەرداگرتنەکان لەوانەیە لەو ژمارانەی تۆمار کراون زیاتر بن، بە تایبەتی لە نێو ئەفغانییە تۆمارنەکراوەکاندا.