ناوەندی هەواڵ

 

گۆرانیبێژ و ئاوازدانەری سوری ڕەشا ڕزق لە ٥ی ئازاری ١٩٧٦ لە دیمەشق لەدایک بووە. گەشتە مۆسیقییەکەی لە تەمەنی ٩ ساڵییەوە دەستی پێکرد، کاتێک خێزانەکەی دەنگە ناوازەکەی و توانای ژەنینی مێلۆدی بە هەستیارییەوە دۆزیەوە، ژیانێکی نوێ بۆی دەستیپێکرد. دایکی یەکەم پاڵپشتی بوو، لە ڕێگەی خوێندن و خوێندنەوە بەهرەکەی بەهێزتر کرد.

بیرۆکەی تێکەڵکردنی خۆشەویستییەکەی بۆ مۆسیقای ڕۆژهەڵات لەگەڵ شێوازە مۆسیقای ڕۆژئاوایی

 

لە ساڵی ١٩٨٨ لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا پەیوەندی بە گروپی مۆسیقای "پێشڕەوانی دیمەشق"ەوە کردووە. ئەو گرووپە لەلایەن میوزیکژەن عەدنان ئەبو ئەلشەمتەوە سەرپەرشتی دەکرا. ئەم ئەزموونە بووە یەکەم "پاشخان"ی مۆسیقی، کە لەوێدا فێری بنەماکانی مۆسیقای ڕۆژهەڵات بوو، لەوانە گۆرانییە نەریتی و مووەسواحات و مۆسیقای کلاسیکی عەرەبی، هەروەها بنەماکانی ئامادەبوونی شانۆ و نمایشی گشتی. ڕێشا لە تەمەنی گەنجیدا حەزێکی بەهێزی بۆ شێوازەکانی مۆسیقای جاز و ڕۆک و ڕۆژئاوایی پەرەپێدا. ئەمەش بووە هۆی ئەوەی بیرۆکەی تێکەڵکردنی خۆشەویستییەکەی بۆ مۆسیقای ڕۆژهەڵات لەگەڵ شێوازەکانی مۆسیقای ڕۆژئاوایی هەبێت.

 

لە ساڵی ١٩٩٦، ڕێشا ڕزق یەکەم تیپی جاز بە ناوی "ئیتار الشماع" (نرخی شەرم) لەگەڵ موزیکژەن و گیتارژەن ئیبراهیم سلێمان - کە دواتر بوو بە هاوسەری پێکهێنا. گرووپەکە شێوازێکی ناوازە و هەمەچەشنی مۆسیقای هۆڵەندی پێشکەش کرد. گرووپەکە ئامێرە ڕۆژئاواییەکانیان لەگەڵ ناسنامە و تێکستی سووری و ڕۆژهەڵاتی تێکەڵ کردووە.

 

منداڵی و ئەو خەونەی کە مەشخەڵی ئۆپێرای داگیرساند

 

لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا خاڵی وەرچەرخان هاتە ئاراوە کاتێک ڕێشا ڕزق بوو بە دەنگێک کە هاوواتای منداڵی ملیۆنان منداڵی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بوو. ئەمەش بەهۆی گرێبەستەکەی لەگەڵ سەنتەری دۆبلاژکردنی ئەلزەهرا کە کۆمپانیای بەرهەمهێنانی کەناڵی سپەیستۆن بوو. بەڵام ڕێشا تەنیا هونەرمەندێکی دەنگ نەبوو؛ هەروەها دەستی بە کاری هونەری کردووە وەک ئاوازدانەر و گۆرانیبێژ و گۆرانیبێژ. بە توانای گونجاندنی دەنگی لەگەڵ زنجیرە و تەوەرە جیاوازەکاندا، کۆمەڵێک بەرهەمی بەرفراوانی پێشکەش کرد. لە گۆرانییە بابەتییە پڕ لە ئەکشنەکانەوە، وەک "Hunter x Hunter" و "Detective Conan" تا گۆرانی ڕۆمانسی و سۆزداری وەک "Remi" و "Ahd Al Sadiqa" (بەڵێنی هاوڕێ) و چەندین گۆرانیی دیکەی یادگاری.

دەنگی گەیشتە ملیۆنان ماڵ

 

سەرەڕای خێراییە جەنجاڵییەکەی لە کارکردن و گۆرانی وتن و تۆمارکردنی گۆرانی و شیعرەکان، بەڵام پێداگری لەسەر بەردەوامبوونی ڕاهێنانی ئۆپێرا کرد. لە پەیمانگای باڵای مۆسیقا لە دیمەشق ناوی خۆی تۆمار کردووە، لەوێ ڕاهێنانی ئۆپێرا (سۆپرانۆ)ی لە پسپۆڕان و پرۆفیسۆرە پێشەنگەکان وەرگرتووە، لەوانە گۆرانیبێژی ئۆپێرا ڕووسی گالینا خالیدەڤا و مۆسیقاژەنی سوری سۆڵحی ئەلوادی. لە ساڵی ٢٠٠٢ دەرچووە و بە خێرایی زانیارییەکانی خستە بواری جێبەجێکردنەوە، وەک مامۆستا و مامۆستای زانکۆ لە هەمان پەیمانگا و وەک گۆرانیبێژی ئۆپێرا لە ئۆپێرا دیمەشق کاری کردووە. هەروەها بەشداری لە کۆنسێرتەکانی ناوچەیی و نێودەوڵەتی لە پاریس و ئیتاڵیا و عەممان کردووە. لەم ماوەیەدا گەشەیەکی بەرچاوی لە ئۆپێرا و لە کەناڵی منداڵان سپەیستۆن بەخۆیەوە بینی و گەیشتە ملیۆنان ماڵ. هەروەها ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی ئیبن سینادا بینیوە، کە یەکەم ئۆپێرا عەرەبی بوو کە لە دۆحە نمایشکرا و لە دەرهێنانی ئاوازدانەری هۆڵەندی میشێل بۆرستلاپ.

 

دوای شەڕی سوریا وڵاتەکەی بەجێهێشت

یەکەم ئەلبوومی خۆی بە ناوی "مەلا می" لە ١٣ی ئایاری ٢٠٠٧ لە دیمەشق بڵاوکردەوە. ئەلبوومەکە هاوکاری هاوسەرەکەی و گروپێکی مۆسیقا بوو. ئەلبوومەکە بە یەکگرتنی جازەکانی ڕۆژهەڵات ناسراوە، هەشت گۆرانی بەناوبانگی وەک "باران"، "درۆزن" و "نیشانەی پرسیار" لەخۆدەگرێت. ئەلبوومەکە سەرکەوتنی گەورەی بەدەستهێنا لەنێو خۆشەویستانی مۆسیقای بەدیلدا. بەهۆی هەلومەرجی سەخت و شەڕی سوریا، ڕێشا ڕزق دیمەشقی بەجێهێشت و لە پاریس نیشتەجێ بوو. وەک سۆپرانۆ لە ئۆپێرا فەرەنسی و وەک ڕاوێژکاری مۆسیقای منداڵان بەردەوام بوو لە کاری هونەری. هاوکاری لەگەڵ زۆرێک لە گروپە مۆسیقییە بەناوبانگەکان کردووە، دیارترینیان گروپی فەرەنسی ERA، لە گۆرانییەکانی وەک "نوێژەکان" و "لەدایکبوونەوە". هەروەها گۆرانییەکەی بۆ فیلمی "کارامێل" لە دەرهێنانی نادین لاباکی وتووە.

 

خاڵی دووەم لە ژیانی هونەری و مۆسیقیدا

لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٧ ڕێشا ڕزق گۆرانی "فریشتە"ی بڵاوکردەوە. ئەلبوومێک کە خاڵێکی گرنگی هەم لە ڕووی سۆزداری و چ لە ڕووی سیاسییەوە دیاری کرد. ڕێشا لەم ئەلبوومەدا دیدگای خۆی بۆ ئەو گۆڕانکاریانەی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ڕوودەدەن، کورتی کردووەتەوە، کە وەک هاوارێک بۆ منداڵان و ژنان و هەموو ئەوانەی دەنگیان نەبیستراوە و وەک هاوارێکی مرۆیی لە دژی کەمکردنەوەی قوربانییەکان بۆ تەنها ئامارێک بینیویەتی. ڕێشا ڕایگەیاندووە کە گۆرانییەکانی ناو ئەلبوومەکە لە چیرۆکی ژیانی ڕاستەقینە ئیلهامیان وەرگرتووە. لە بەیاننامەیەکدا فەلسەفەی ئەلبومەکەی کورتکردەوە و دەڵێت: "ئەم گۆرانییە دەنگی ئەو خەڵکەیە کە لە ناو بۆردومان و نادادپەروەری و دیکتاتۆری و نەهامەتیدا نەبیستراوە".

 

کۆنسێرتەکانی ‘نۆستالژیا’ بۆ بینەرانی گەورەساڵ

لە ساڵانی ڕابردوودا ڕێشا ڕزق سەرنجی لەسەر پێشکەشکردنی کۆنسێرتی ڕاستەوخۆ بووە لە شوێنە گەورەکانی عەرەبی و نێودەوڵەتی وەک دوبەی، ڕیاز، عەممان، دۆحە و لە دوایین جاریش، سەنتەری ئیترا لە سعودیە.

 

ئەم کۆنسێرتانەی کە فرۆشراون، هەزاران گەنجی نەوەی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووی بۆ خۆیان ڕاکێشاوە. لە کۆنسێرتەکانیدا گۆرانییەکانی ئەلبوومەکانی "مەلا من" و "فریشتە" لەگەڵ لێکدانەوەی گۆرانییەکانی زنجیرە ئەفسانەییەکەی سپەیستۆن تێکەڵ دەکات و ڕێکخستنی ئۆرکێسترایی گەورە پێشکەش دەکات کە یادەوەرییەکانی منداڵی لە بینەرانیدا زیندوو دەکاتەوە.