مێژووی سیاسی ناوچەکە پیشان دەدات کە لە کاتی گۆڕانکاریی گەورەی نێودەوڵەتی، بەرژەوەندییەکان زۆرجار شوێنی هەستە کۆمەڵایەتی و ئایدیۆلۆژییەکان دەگرن. لە عێراقی دوای سایکس–پیکۆ، پێکهاتەی دەوڵەت و ناسنامەی نیشتمانی لە ژێر کاریگەری هاوکێشەی دەسەڵات، ناسنامە و ئەمنییەت دروست بوو، کە تێیدا بڕیارە سیاسییەکان زۆرجار بەهۆی بەرژەوەندییەکانەوە ئاراستە کراون نەک بەهۆی هەست.

 

لە ماوەی سەدەی ڕابردوودا، گواستنەوەی دەسەڵات لە نێوان ڕەوتە ئایدیۆلۆژییە جیاوازەکان — لە چەپەوە بۆ ناسیۆنالیزم و دواتر بۆ دەسەڵاتی دوای ٢٠٠٣ — نموونەیەکە بۆ ئەوەی چۆن دروشم و هەست بە پێی بەرژەوەندیی سیاسی دەگۆڕێن. ئەم دیاردەیە ئەمڕۆش لە هەڵوێستە جیاوازەکان بەرامبەر ململا‌نێی نێوان هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەکان، بە تایبەتی لە پرسی ئێران، بە ڕوونی دەردەکەوێت.

 

پرسیارە سەرەکیەکە ئەوەیە:

ئایا دەتوانین دوژمن و هاوپەیمان بە پێی بەرژەوەندیی نیشتمانی بناسین، یان هێشتا لە ژێر کاریگەری هەست و ململا‌نێی مێژوویین؟

لێکدانەوەی ئەم هەڵوێستانە پیشان دەدات کە بڕیاربەدەستان و ئەکتەرە سیاسییەکان زۆرجار لەنێوان فشاری هەستی گشتی و پێویستیی بەرژەوەندیی ستراتیژی دەجوڵێن. بۆیە کێشەی سەرەکی بریتییە لە نەبوونی دیدگایەکی نیشتمانی هاوبەش کە بتوانێت پێناسەیەکی ڕوون بۆ «دوژمن» و «هاوپەیمان» دابنێت و سیاسەتێکی سەربەخۆی نیشتمانی ئاراستە بکات.

 

لە ڕوانگەی ئەکادیمییەوە، تێگەیشتن لە شەڕەکان تەنها بە هەست یان تەنها بە بەرژەوەندی تەواو نابێت؛ بەڵکوو پێویستی بە لێکدانەوەیەکی هاوکات لە فاکتەری مێژوویی، ئابووری، ئایدیۆلۆژی و ژئوپۆلیتیکی هەیە. بێ ئەم چوارچێوەیە، هەڵوێستەکان دەبن بە وەڵامدانەوەی کاتی و ناکرێت بناغەی ستراتیژییەکی درێژخایەن دروست بکرێت