رەجا خەیرات

 

مەغریب-فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ژنان لە مەغریب لە چوارەمین فێستیڤاڵی خۆیدا، چاپی چوارەمی فێستیڤاڵەکە تا ٣ی تشرینی یەکەم بەردەوام دەبێت، بەرنامە دەوڵەمەندەکەی فێستیڤاڵەکە تیشک دەخاتە سەر پرسەکانی ژنان، نمایشی فیلمەکان دەکات کە بەدواداچوون بۆ ڕاستی ژنان دەکات کە لە کۆمەڵگەکانی سەرتاسەری ئاسیا و ئەفریقا و دەرەوەی وڵاتدا دەژین، ئەم فیلمانە سەرەڕای فەرهەنگ و جوگرافیای هەمەچەشنیان، ئامانجێکی هاوبەشیان هەیە، خەبات بۆ نەهێشتنی نایەکسانی دژی ژنان و دەستەبەرکردنی بەشداری چالاکانەیان لە ژیانی کۆمەڵایەتیدا بە مەرجی یەکسان لەگەڵ پیاوان.

 

”کارامەیی و ڕاهێنانی مامانەکان لە ناوچەکەدا”

سینەمای هۆلیوود فیلمی دیکۆمێنتاریی ‘Wolobougou’ی کامیلی ڤارین  دەرهێنەری فەرەنسی لە پێشبڕکێی فەرمی بەڵگەنامەیی لە فێستیڤاڵی فیلمی سالێ پێشکەش کرد، فیلمەکە ڕاستی بورکینا فاسۆ لە ڕێگەی چیرۆکی ئۆنۆرین سۆمێ نیشان دەدات، مامانێک کە زیاتر لە ١٥ ساڵ لە کلینیک و نەخۆشخانەکانی زانکۆدا کاری کردووە پێش ئەوەی سەنتەری لەدایکبوون لە ناوچەیەکی دوورەدەستی گوندنشین دابمەزرێنێت کە خزمەتگوزاری تەندروستی ژنان لێی  سنووردارە.

 

کارەکتەری سەرەکی فیلمەکە، ئۆنۆرین سۆمێ، ڕایگەیاند، کە پاڵنەرە سەرەکییەکانی بۆ دامەزراندنی سەنتەرەکە ئەزموونی بەرفراوانی و شایەتحاڵی ڕاستەوخۆی بوو، بۆ ئەو سەختییانەی کە ژنان لە ناوچە گوندنشینەکان ڕووبەڕووی دەبنەوە بەهۆی دەستڕاگەیشتن بە چاودێری تەندروستی سەرەتایی، وتی: ئەرکی سەنتەرەکە تەنها لە منداڵبووندا سنووردار نییە، بەڵکو باشترکردنی لێهاتوویی و ڕاهێنانی مامانەکانیش لە ناوچەکەدا دەگرێتەوە.

 

فیلمەکە چیرۆکی خاتوون دەگێڕێتەوە

فیلمی ”چی لە دانیشتن لە بێدەنگیدا دەکرێت؟” لە دەرهێنانی سۆفی شراگۆ، دەرهێنەری هیندی باسی لە چوارچێوەی یاسایی بۆ ژنانی کەمینە نەتەوەییەکانی هیندستان کرد، بەتایبەتی ژنانی موسڵمان.

 

فیلمەکە باس لە چیرۆکی خاتوون دەکات کە سەرۆکایەتی یەکەم دادگای شەرعیی سەرجەم ژنانی کردووە، لە شاری مومبای لە هیندستان، خاتوون یەکێکە لە یەکەم دادوەرە ژنەکان کە لە بواری یاسای ئیسلامی لە وڵاتدا خزمەت دەکات، خاتوون لە کەشی بچووک و قەرەباڵغدا کاردەکات، پێشوازی لەو ژنانە دەکات کە تووشی سەختی بوون و ئەو هاوژینانەی ڕووبەڕووی قەیرانی خێزانیی بوونەتەوە، کەشی پارێزراویان پێشکەش دەکات بۆ دەربڕینی نیگەرانییەکانیان و داوای مافەکانیان بەپێی یاسای شەریعەت، سۆفی شراگۆ، دەرهێنەری فیلمەکە، وتی: ئەم دادگا کۆمەڵایەتیانە کە لە فیلمی ”چی لە دانیشتن لە بێدەنگیدا دەکرێت”، خزمەت بە کەمینە نەتەوەییەکانی هیندستان دەکەن بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکی لەسەر بابەتی خێزانی وەک هاوسەرگیری، جیابوونەوە و نەفەقە، هەروەها ئەم دادگایانە، دامەزراوەی ئایینی و کۆمەڵایەتی ئیسلامین، جیاوازن لە سیستەمی دادوەری دەوڵەت، کە دادوەرێکی شەریعەت یان زانایەکی ئایینی پسپۆڕ لە یاسای ئیسلامی سەرۆکایەتی دەکات. مەبەستیان پێشکەشکردنی ڕێنمایی ئایینی و یارمەتیدانی چارەسەرکردنی ناکۆکی ناوخۆییەکانە لە ڕێگەی نێوەندگیری یان ڕێگەی دیکەوە، ئەگەر یەکێک لە لایەنەکان ڕەتیکردەوە پابەند بێت بە بڕیارەکانەوە، ئەوا بابەتەکە دەتوانێت بچێتە دادگا پەیوەندیدارەکانی پارێزگاکە.

 

”کارکردن بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی هاوسەرگیری”

سۆفی شراگۆ ڕوونیکردەوە، دە ژن ڕاهێنراون و لە ئێستاوە لە دادگاکانی شەریعەت کار دەکەن بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی هاوسەرگیری، جگە لەوەش سێ دادگای دیکە لە شارە جیاوازەکاندا هەن، لەنێویاندا شاری مومبای کە فیلمەکە تێیدا جێگیرکراوە.

 

سۆفی شراگۆ باسی لە دۆخی ژنان لە هیندستان کرد و وتی: گەشت بۆ گەیشتن بە مافی مرۆڤی تەواو هێشتا پرۆسەیەکی درێژ و قورسە، سەرەڕای سەرکەوتنی ژنانی بەتوانا لە گەیشتن بە پۆستە باڵاکانی بڕیاردان، ژیانی ڕۆژانە هێشتا پڕە لە هەڵاواردن و توندوتیژی و هەراسانکردن لە کەشی گشتیدا.

 

سەبارەت بە کارە بەردەوامەکانی لەسەر پرسەکانی ژنان لە وڵاتەکەیدا، سۆفی شراگۆ ڕایگەیاند، کە هیندستان ناسنامەکەی پێناسە دەکات و خۆشگوزەرانی ژنان لە پێشینەی کارەکانییە بۆی، لە هەمان کاتدا پشتڕاستی کردەوە کە هێشتا کارێکی زۆر ماوە.

چوار بەرهەمی توێژەر فاتمە مەرنیسی پێشکەش کران

لە فێستیڤاڵەکەدا، پێشکەشکردنی چوار وەرگێڕانی نایابی بەرهەمەکانی فاتمە مەرنیسی، بیرمەند و کۆمەڵناسی مەغریب پێشکەشکرا، کە لەلایەن حوسێن شەهبان، مامۆستای پێشووی فەلسەفەوە تەواوکرا و پێشکەشکرا ئاهەنگی فاتمە مەرنیسی  بۆنەیەکی ئیلهامبەخش بوو، پڕۆژە فیکرییەکەی نوێنەرایەتی زەمینەیەکی بەپیت دەکات کە دەتوانێت خەیاڵی سینەما پەروەردە بکات و بیرۆکەی ڕۆشنگەری و مۆدێرنیستی پێویستی بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی مەغریب و کۆمەڵگە عەرەبییەکان بۆ دابین بکات.

 

چوار بەرهەمەکەی کە لە فەرەنسییەوە وەرگێڕدراون بۆ زمانی عەرەبی، ئەم بەرهەمانەن: ”خۆشەویستی لە وڵاتە ئیسلامییەکان”، ”هەرێمی سیاسی”، ”ترسی مۆدێرنیتە: ململانێی نێوان ئیسلام و دیموکراتی” و پاشان ”ژن لە هۆشیاری ئیسلامیدا”.

 

فاتمە مەرنیسی، وەگێڕ لەم چوار پەرتوکەدا وتی:  لە ڕێگەی خوێندنەوەیەکی شیکاری و ڕەخنەیی و لێکدانەوە بۆ دەقەکانی میراسی ئیسلامی دێرین، بە تایبەت دەقە یاسایی و مێژووییەکان، شێوازێکی ناوازەی کۆمەڵناسی مێژوو و کولتووری بەکارهێناوە، بە ئامانجی لێکۆڵینەوە لە ڕەگ و ڕیشەی ئەو کێشە کولتووری و کۆمەڵایەتیانەی کە لە مەغریب و کۆمەڵگەی ئیسلامی عەرەبیدا هەن بە گشتی.

ئەم کێشانە بریتین لە جیاکاری لە دژی ژنان و دوورخستنەوەیان لە سەرکردایەتی سیاسی، دەسەڵاتی پیاوان لە زانستی ئایینی و یاساییدا، بێواتایی پەیوەندییە سۆزدارییەکانی نێوان ژن و پیاو و ئەو ترسە زۆرانەی کە ڕێگری لە کراوەیی و پێشکەوتن دەکەن، وەک ترس لە بیرۆکە و ئازادی و دیموکراتی و هەروەها ترس لە ژن.

 

فێستیڤاڵەکە تا ٣ی تشرینی یەکەم بەردەوام دەبێت

لە چوارچێوەی بەرنامەی فێستیڤاڵەکەدا فیلمێک لەسەر ژیانی فاتمە مەرنیسی نمایش دەکرێت، فیلمەکە لە دەرهێنانی عەبدەڕەحمان تازی بووە، فاتمە مەرنیسی، ڕۆڵی ئەکتەری مەغریبی مریەم زەیمی دەگێڕێت کە لە مەراسیمی کردنەوەی فیلمەکەدا خەڵاتێکی بەدەستهێناوە.

 

فێستیڤاڵەکە تا ٣ی تشرینی یەکەم بەردەوام دەبێت بە نمایشکردنی ئەو فیلمانەیە کە لە بەشی فەرمی فیلمی درێژ و دۆکیۆمێنتاریدا کێبڕکێ دەکەن، هەروەها ئەم چالاکییە میوانداری دیبەیتی فیلم و کۆڕبەندی دەکات کە دەرهێنەران و ئارەزومەندانی فیلم باس لە پرسەکانی پەیوەست بە پیشەسازی فیلم دەکەن.