تیغ بر گززارهای زهک؛ با ریزگردها زخم محیط زیست عمیقتر میشود
قطع گسترده درختان گزِ شهرستان زهک به بهانه جمعآوری ماسههای بادی، نگرانیها از تشدید ریزگردها، تخریب زیستبوم منطقه و تهدید سلامت ساکنان را افزایش داده است.
مرکز خبر ـ گزارشهای محلی از شهرستان زهک در سیستان و بلوچستان حاکی است که طی روزهای اخیر بخش وسیعی از درختان گز در مسیر جاده روستایی دهنوسردار توسط نهادهای مسئول قطع شده است؛ درختانی که طی سالهای گذشته برای مهار شنهای روان، کاهش شدت بادهای موسمی و جلوگیری از نفوذ گردوغبار در این منطقه کاشته شده بودند.
به گزارش شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان، این پوشش گیاهی یکی از مهمترین سدهای طبیعی در برابر طوفانهای فصلی و حرکت ماسههای بادی بهشمار میرفت و حذف آن اکنون تعادل شکننده محیط زیستی زهک را در معرض تهدیدی جدی قرار داده است.
ساکنان محلی میگویند عملیات جمعآوری ماسههای بادی نهتنها بهصورت مؤثر انجام نشده، بلکه با از بین رفتن درختان گز، شدت وزش باد افزایش یافته و حجم بیشتری از گردوغبار و شن به سمت روستاها و مناطق مسکونی حرکت میکند. به گفته آنان، در روزهای اخیر نفوذ ریزگردها به خانهها بیشتر شده، دید افقی کاهش یافته و نگرانیها درباره آسیبهای تنفسی برای کودکان، سالمندان و بیماران شدت گرفته است.
کارشناسان محیط زیست هشدار میدهند که درختان گز در مناطق خشک و بیابانی سیستان و بلوچستان نقش اساسی در تثبیت خاک، کاهش فرسایش بادی، حفظ رطوبت نسبی زمین و جلوگیری از شکلگیری کانونهای جدید گردوغبار دارند و قطع گسترده این درختان میتواند بحران ریزگردها را در منطقه بهطور محسوسی تشدید کند.
زهک و مناطق اطراف آن در سالهای گذشته نیز بهدلیل خشکسالی، خشک شدن تالاب هامون و وزش بادهای ۱۲۰ روزه با شرایط شکننده اقلیمی روبهرو بودهاند و از بین بردن این پوشش گیاهی، آخرین سپر طبیعی منطقه را تضعیف میکند.
این اقدام تنها یک پروژه عمرانی ساده نیست، بلکه از منظر حقوق محیط زیست نیز محل پرسش است.
بر اساس استانداردهای بینالمللی مقابله با بیابانزایی، دولتها موظفاند از تخریب پوششهای گیاهی و تشدید فرسایش خاک جلوگیری کنند؛ بهویژه در مناطقی که ساکنان آن مستقیماً با بحران گردوغبار و کمآبی دستوپنجه نرم میکنند. نابودی درختان بومی در چنین اقلیمی، به معنای تشدید روند بیابانی شدن و افزایش آسیبپذیری جوامع محلی است.
فعالان محیط زیست و ساکنان منطقه خواستار شفافسازی درباره چرایی اجرای این طرح، انتشار ارزیابیهای کارشناسی و پاسخگویی نهادهای مسئول شدهاند. آنان تأکید دارند در شرایطی که زهک سالهاست با توفان شن، فقر آبی و تهدید سلامت عمومی مواجه است، قطع درختانی که نقش سپر دفاعی در برابر ریزگردها را داشتهاند، میتواند پیامدهایی طولانیمدت و جبرانناپذیر بر محیط زیست و زندگی مردم بر جای بگذارد.
همزمان این اقدام موجی از نگرانی در میان روستاییان برانگیخته است؛ نگرانی از اینکه با حذف گززارها، نهتنها زمین و هوا که نفس کشیدن در این منطقه نیز دشوارتر از گذشته شود.