Navenda Nuçeyan - Li Keşmira di bin rêveberiya Hindistanê de meyla fikarên tacîz, û perçiqandinê ya li dijî rojnamevanan di dome. Herê kêm nêzî 18 peyamnêr ji aliyê polîsan ve hatine lêpirsin kirin û herî kêm êrîşî 12 peyamnêran kirine. 

Pîştî rakirina madeya 370’an ji rêznameyê. Dewleta Hindistanê li qadê politakayek ji bo çapemeniyê li gora xwe pêkani ye. Ev polîtika vê biryarê dide rayedarên hikumetê ka  kijan nuçe raste û kijan jî li dijî netewa wan e. Rewşa Keşmîrê bi sînordarkirina nuçeyan re tevlihevtir bûye. Di qadê de ji bo rojnamevan xwe bigihîjin internetek bi ewle. Ew jî ji aliyê hikumetê ve tê bi rêvebirin ev rewş ji Navenda hêsankirina medyayê di qada nuçe çêkirinê de zehmet kiriye. Rayedarên hikumetê bi keyfî ev 18 mehe internet qut kiriye û şideta polisan ya li qadê zêde kirine. Di mijara dahatuya ev rewş ji ji bo rojnamevanan gelek xetere û ev xeterî ji ne bê sedeme.

Rojnamevan dibin zextan dene

Peyamnêrê Fotoyan Masret Zehra di Nîsana 2020’an de ji ber di malpera xweya tora civakî de wêneyek parvekiriye ji ber parvekirnên wi hat binçavkirin. Sedemê binçavkirina wê jî  Dewleta Hindistanê di sala 2016’an de ji ber Burhanê Wanî yê 22 sali êrîşkere hatibû kuştin fotoyê wî di merasimek ya dînî de di nava ew kesên bejdar bûne debû di hesbê xweyê înstagramê de belav kiribû. 

Ofîs tên mohrkirin

Êrîş ne tenê di medyaya civakî de tên kirin. Rayedaran di 19’ê Cotmeha 2020’an de ofîsa rojnameya kevin ya Ingilizan ya bi navê Keşmir Times Srinagar mohr kirin. Rêveberê gîştî yê Rojanemeyê Anuradha Bhasin îdea kir ku eve taqtikên perçiqandinên ne. Li gora vê ev ne cara yekeme hikumet êrîşî me dike. Di sala 2019’an de ew nuçeyên ku li qadê hatî sînordar kirin.  Pîştî me daxwazname  radestî dadgeha bilind kir. Da ku bêxin di bin kontrola xwe reklemên ji bo rojnamê paşde vekişnadin. 

Binçavkirina peyamnêrên AFP û NIA 

 Zextên li ser rojnemeyan berdewame.  Di 28’ê Cotmeha 2020’an de li ser mala Pervaiz Bokharî ya rojnemevana Ajansa nuçeyan ya Hindistanê ya lêkolînên netewî (NIA) AFP û li ser ofîsa mezin ya Rojnemeya Keşmirê de girtin. Di 29’ê Mijdara 2020’an de dergiya heftane ya Keşmirê Walla ji aliyê hêza Hindî ve ji ber nuçeya lê xistina sivilan ji aliyên hêzên leşkerî ve nuçeyek weşandin.  Tê  îdea kirin ku zext li edîtor Fahad Shah kiriye da ku wê nuçeyê rake wî ji biryar da ku wê nuçeyê şunde ne kêşe. Ji wê demê û heta niha gelek caran birine qereqolê û 4 saetan maye di bin çavan de.

Cêgirê rêveberê basina Kaşmirê Moazam Mohahhad ev tirsa ku rojnamevanên Keşmirê piştrast kir. Rojnamevan ji aliyê rayedaran ve rastî tacîzan tên û dest didanin li ser amêrên wan  û polis ji wan dixwazin ku werin qereqolê tiştên xwe bibin.”  

Rojnamevanên jin rastî tacîzan tên 

Weqfa rojnamevanên jin daxuyaniyek parve kir û got: “Jinên rojnamevan rastî bêrêzî û tacizên  rayedarên hikumetê tên. Ew taktikên hikumet bi kar tîne bi şidet şermezar kir û bang kirin ku  departma polisan ji divê rê bide ku rojnamevan karê xwe bikin.   

Zextên li Keşmirê li beramberî rojnamevana eleqeya navnetewî girt. Di rapora Enstituya Ragihandina Netewî de dan diyarkirin ku azadiya çapemeniyê ji aliyê hêzên ewlekariyê ve dibin gevan deye. 

Rayedarên Komiteya Parastina Rojnamevanan (CPJ) bang kirin ku ew tacizên li qadê tên jiyên tavilê were sekinandin. 

Koalosyona rojnevanên Jin (CFWIJ) bi bîrxistin ku zilma li beramberî rojnamevanan û rewşa niha Keşmir jiyan dike şermezar kir. Hikumeta indistanê li dijê ruhê çalakiyên demoqrasiyê di sekine.