Jin, Jiyan, Azadî: Paradîgmaya Nû ya Jinan

ROJBÎN DENÎZ

Navenda Nûçeyan – Têkoşîna rizgariya jinan a li Rojhilatê Kurdistanê bipêş dikeve ne tenê tevgereke siyasî ye ku li dora mafên neteweyî hatiye avakirin. Di heman demê de wekî lêgerînek berfireh a veguherîna civakî ya li dijî pergala dewletê ya serdestiya mêran, serdestiya li ser bingeha zayendî û avahiyên desthilatdariya navendî bipêş ketiye, derdikeve pêş. Xwepêşandanên li dijî polîtîkayên kontrola Komara Îslamî ya Îranê li ser beden û nasnameyên jinan hêdî hêdî ji daxwazên takekesî derbas bûn û veguherîn paradîgmayek azadiya kolektîf. Ev têkoşîna ku li dora dirûşmeya "Jin, Jiyan, Azadî" bipêş ket, modelek civakî ya nû afirand ku xwerêxistinkirina jinan, xweparastin, têgihîştina civakî ya demokratîk û ramana jiyana kolektîf dihewîne. Rêxistinên jinan, avahiyên gerîla û platformên ku li Rojhilatê Kurdistanê dixebitin nîşan dan ku jin ne tenê di jiyana civakî de, di berxwedana siyasî û ji nû ve avakirina civakî de jî bûne hêzek pêşeng. Serhildana civakî ya ku piştî kuştina Jîna Emînî ji Îranê ber bi cîhanê ve belav bû, eşkere kir ku têkoşîna rizgariya jinan niha veguheriye dînamîkek dîrokî ya veguherînê ku ji sînorên herêmî derbas dibe.

Şoreşa Îslamî ya Îranê û tiştên li benda jinan

Her çiqas Şoreşa Îranê ya 1979’an di destpêkê de ji hêla gelek komên civakî ve wekî tevgerek ji bo azadî û edaletê li dijî monarşiyê hatibe destekkirin jî, Komara Îslamî ya ku piştî şoreşê hate damezrandin destpêka serdemek nû ya zordariyê li ser jinan nîşan da. Gelek mafên qanûnî û civakî yên ku di serdema Şah de hatine bidestxistin, hatin betalkirin. Dîtina jinan di qada giştî de dîsa hate sînorkirin û bedena jinê bû yek ji deverên sereke yên kontrola Îslama siyasî.

Yekser piştî şoreşê, Ayetullah Xumeynî daxuyanî da û sergirtina jinan di saziyên dewletê de mecbûrî kir. Van daxuyaniyan bertekek mezin, bi taybetî di nav jinên bajarî û xwenda de, çêkir. Di 8’ê Adarê, Roja Jinan a Navnetewî ya sala1979’an de, bi hezaran jinan li gelek bajaran, bi taybetî li Tehranê, li dijî sergirtina mecbûrî xwepêşandanên girseyî li dar xistin. Jin bi dirûşmeyên wekî "Azadî ne Rojhilatî ye û ne jî Rojavayî ye, ew gerdûnî ye" û "Me şoreş nekir, ji ber vê yekê em ê paşve gav neavêjin" daketin kolanan. Lê belê, ev xwepêşandan ji hêla hêzên rejîmê û derdorên paşverû ve zû hatin çewsandin.

Rejîma nû di warên ku rasterast bandorê li jiyana jinan dikin, bi taybetî di qanûna malbatê de, rêzikên Îslamî ji nû ve danî. Mafê jinberdanê ku di serdema Şah de ji jinan re hatibû dayîn, hate sînordarkirin. Welayeta zarokan bi piranî ji mêran re hate hiştin û şahidiya jinan di dadgehê de bi nîvê rêjeya mêran hate pejirandin. Temenê zewacê hate kêmkirin û temsîliyeta jinan di gelek pîşeyan de kêm bû.

Hîcaba mecbûrî ne tenê kodek cil û bergan bû

Hîcaba mecbûrî ne tenê kodek cil û bergan bû; wê her wiha kontrola siyasî û îdeolojîk a bedenên jinan jî temsîl dikir. Rejîmê bi rêya retorîka "exlaq" û "civaka îslamî" dest bi kontrolkirina por, cil û berg, beden û xuyabûna giştî ya jinan kir. Ji bo vê armancê, polîsek exlaqê û mekanîzmayên kontrolê yên cûrbecûr hatin damezrandin. Bi taybetî jinên ciwan di qada giştî de rastî zext û kontrola domdar hatin.

Li gel vê yekê, jinên Îranî qet bi tevahî paşve nekişiyan. Wan di zanîngehan, medyayê, rêxistinên veşartî, qada mafên mirovan û her aliyekî jiyana rojane de formên berxwedanê bipêş xistin. Rêjeya perwerdehiya jinan li Îranê berdewam zêde bû; rêjeya xwendekarên jin li zanîngehan di gelek serdeman de ji ya mêran derbas bû. Lê belê, zêdebûna nifûsa jinên xwenda, nakokiya di navbera rejîmê û jinan de bêtir eşkere kir.

Her çend jin neçar man ku di nav sînorên ku ji hêla pergalê ve hatine ferzkirin de bijîn jî, ew li rêyên derbaskirina van sînoran jî geriyan. Dîtina jinan zêde bû, bi taybetî di rojnamegerî, wêje, sînema û akademiyê de. Belavbûna derhênerên jin û çîrokên navendî yên jinan di nav sînemaya Îranê de jî yek ji nîşandanên çandî yên vê veguherîna civakî bû.

Keçên Kolana Şoreşê

Yek ji kiryarên herî berbiçav ên bêîtaetiya sivîl a jinan li Îranê, di salên dawî de tevgera "Keçên Kolana Şoreşê" bû. Di Kanûna 2017’an de, jinek li Cadeya Enghelab a li Tehranê laçika xwe derxist, bi serê darek ve kir û hejand, li dijî hîcaba mecbûrî ya li qadên giştî serî rakir. Ev wêne bi lez li seranserê welêt belav bû û gelek jinan çalakiyên bi vî rengî pêk anîn.

Jinan laçikên xwe derxistin û li qadên giştî xwepêşandanên bêdeng organîze kirin. Rejîmê bi tundî bersiv da van kiryaran; gelek jin hatin binçavkirin, girtin û hewl hat dayîn ku ew li ber çav bên bêrûmetkirin. Lê belê, "Keçên Kolana Şoreşê" nîşan dan ku jinên li Îranê ne tenê ji bo mafên xwe yên yasayî şer dikin; ev yek bû sembola redkirina kontrola li ser beden û şêwazê jiyana xwe.

Nakokiya bingehîn a li Îranê di navbera jinan û dewletê de

Yek ji nakokiyên bingehîn ên di têkoşîna jinan de li Îranê, dîtina dewletê ya li ser bedena jinan wekî hilgirê rejîma îdeolojîk e. Çawaniya cil û bergên jinan, çawaniya tevgerîna wan û li kîjan deveran ew xuya dibin an nayên dîtin, rasterast bi rejîma siyasî ve girêdayî ne. Ji ber vê yekê, her gavek ku ji hêla jinan ve tê avêtin ne tenê daxwazek ji bo azadiya takekesî ye, di heman demê de nerazîbûnek civakî ye li dijî avahiya îdeolojîk a dewletê.

Jinên Îranî, dema ku li dijî pratîkên zordar ên Îslama siyasî têdikoşin, di heman demê de bi awayên cûda yên serdestiya laşê jinan ji hêla modernîteya kapîtalîst ve jî rû bi rû dimînin. Ev rewş bûye sedem ku tevgera jinan daxwazên xwe ne tenê ji bo wekheviya qanûnî, di heman demê de ji bo rizgariya civakî, çandî û rewşenbîrî jî berfireh bike.

Îro, têkoşîna jinan li Îranê li seranserê gelek deveran berdewam dike, ji dijberiyê bigre heya xwe nixumandina mecbûrî, heya azadiya derbirînê, ji mafê perwerdehiyê bigre heya temsîliyeta siyasî. Ev têkoşîn ne tenê meseleyek navxweyî ya Îranê ye, di heman demê de wekî yek ji girîngtirîn deverên ezmûnê ji bo têkoşînên rizgariya jinan li Rojhilata Navîn tê hesibandin.

Femînîzma Îslamî

Gelek jin hene ku bi argumanên Îslamî ji bo wekheviya zayendî şer dikin. Ev jin dibêjin ku qanûnên dijminê jinan li Îranê ne ji Îslamê bi xwe, ji mêrên ku Îslamê şîrove dikin derdikevin. Tevgera Femînîst a Îslamî di sala 1992’yan de li Îranê dest pê kir. Wê demê, Şahla Şerkat kovara Zanan (Jin) damezrand; kovarê heta ku di sala 2008’an de hat qedexekirin, weşana xwe domand. Her çend gelek jinên ku di kovarê de cih digirtin bawer dikirin ku Îslam û femînîzm ne lihevhatî ne, bawer dikirin ku pêşxistina argumanan bi rêya Îslamê rêbazek stratejîk e.

Ne tenê li Îranê, lê bi gelemperî li Rojhilata Navîn, platformên ku rê dan pêşveçûna teorîk a tiştê ku jê re Femînîzma Îslamî an Misilman tê gotin ji salên 1970’yî û pê ve, bi giranî qadên rewşenbîrî û akademîk bûn. Bi gotineke din, ew kesên ku tevgerên jinên Misilman ên ku daxwaza wekheviya zayendî di çarçoveya ola Îslamî de dikin wekî îfadeyek femînîzma Îslamî bi nav dikin, bi piranî rewşenbîrên ji çanda Misilman, lêkolînerên zanistên civakî û çalakvanên femînîst ên Misilman in. Li gorî femînîstên Misilman, Îslama orîjînal serdestiya bi mêran pesnê xwe nade; berovajî vê, ew piştgirî dide wekheviya zayendî. Di warê Îslamî de, ew qanûna Misilmanan dipirsin, ew dibêjin ji hêla perspektîfek zayendperest û serdestiya mêran ve hatiye teşekirin; ew marjînalîzekirina rol û statuya jinan di dîroka klasîk a Misilmanan de û desteserkirina zanîn û otorîteya olî ji hêla mêran ve li ser zirarê jinan rexne dikin. Hin kes ji ber wateya wê ya rojavayî ya femînîzmê peyva "reformîzma jinan" tercîh dikin.

Du kemîn: Dîlbûn û Modernîte

Li Îranê, tevî zexta her ku diçe zêde dibe ya rejîmê, di demên dawî de jin bêtir û bêtir nerazîbûna xwe tînin ziman. Di Kanûna 2017’an de, di xwepêşandanên girseyî yên li ser Cadeya Enghelab a qerebalix a Tehranê de, jinekê laçika xwe derxist, bi serê darek ve kir û hejand. Bi îlhama vê jinê, bi dehan, heta bi sedan jinan di sala 2018’an de xwepêşandanek ji bo rakirina serpoşê li dar xistin. Navê wan "Keçên Kolana Şoreşê" bû. Dîsa, ji bo demekê, jinan bi berfirehî vîdyoyên xwe yên ku laçikên xwe yên rakirine direqisin li ser medyaya civakî parve kirin.

Di kampanyayek medyaya dîjîtal a bi navê #itsmensturn de, mêran bi sembolîk ragihandin ku ew mafên ku Komara Îslamî ji jinan stendine, li wan vedigerînin. Bûyera ku ev kampanya da destpêkirin, nekarîna kaptana tîma futbolê ya jinan a Îranê bû ku ji ber hevjînê xwe beşdarî turnuvayek navneteweyî bibe. Nîlûfer Erdalan ku dixwest di dawiya Îlona 2015’an de here turnuvayek li Malezyayê, nekarî îmzeya pêwîst ji hevjînê xwe bistîne da ku pasaporta xwe ya derbasbûyî nû bike.

Hejmara mamosteyên jin ji ya li Almanyayê pir zêdetir e

Xalek din a ku divê di derbarê Îranê de were pirsîn, têgihîştina wê ya estetîkî û bandorên modernîteya kapîtalîst e. Ji aliyekî ve, rejîma siyasî rasterast polîtîkayên zordar li ser bedena jinan bipêş dixe, ferman dide ka jin çawa cil û berg li xwe bikin; ji aliyê din ve, li gorî lêkolînekê, Îran ew welat e ku jin herî zêde pere li ser makyajê xerc dikin û rînoplastî li cîhanê herî zêde belav e. Îran di heman demê de yek ji welatên ku rêjeyên herî bilind ên xwekuştina jinan lê hene ye. Niha, du ji sêyan xwendekarên zanîngehê û yek ji sêyan akademîsyenên asta doktorayê li Îranê jin in. Hejmara mamosteyên jin ji ya li Almanyayê pir zêdetir e. Niha li Îranê zêdetirî 300 weşangerên jin hene. Jin sêyek ji hêza kar pêk tînin û ajokarên taksiyê yên jin jî hene. Rêjeya xwendin û nivîsandinê di nav jinan de gihîştiye ji sedî 80’yî. 21 endamên jin ên parlementoyê hene.

Rêxistinên jinên Kurd û gerîlla

NÎNA (Rêxistina Rizgariya Jinên Kurdistanê) wekî yek ji wan avahiyan derketiye holê ku di salên dawî de bi awayekî çalak beşdarî têkoşîna rizgariya jinan a Rojhilatê Kurdistanê bûye.

"Usfa Jina Kurd" an jî Rêxistina Jinên Komala, wekî avahiya jinan a tevgera Komala, di serdema piştî Şoreşa Îranê ya 1979’an de bi taybetî xuya bû. Rêxistinên jinan ên Komala ji salên 1980’yan û pê ve dest bi çalakiyên siyasî, civakî û çandî li Rojhilatê Kurdistanê kirin. Ew hate damezrandin da ku jinên Kurd bikaribin roleke çalak di têkoşîna rizgariya neteweyî de bigrin û mafên siyasî, civakî û çandî yên jinan li dijî têkiliyên civakî yên baviksalar biparêzin. Komala her wiha şervanên jin ên Pêşmerge jî dihewîne. Lê belê, bi gelemperî, şervanên jin ên Pêşmerge di warê parastinê de qet serxwebûn bi dest nexistin. Ji ber zordariya rejîma Melayên Îranê, ew li Rojhilatê Kurdistanê bi awayekî neqanûnî dixebite, bi giranî çalakiyên xwe bi rêya Başûrê Kurdistanê dimeşîne.

Bi heman awayî, "Rêxistina Têkoşîna Jinên Kurdistana Îranê" li Rojhilatê Kurdistanê hate damezrandin da ku hem têkoşîna rizgariya neteweyî û hem jî têkoşîna rizgariya jinan li dijî pergala baviksalarî bipêş bixe. Ev rêxistin jî bi piranî bi nepenî xebitî û xwe li derveyî Rojhilatê Kurdistanê bi cih kir.

Yekîtiya Jinên Demokrat ên Kurdistana Îranê wekî yek ji rêxistinên jinan derket holê ku li dora Partiya Demokrat a Kurdistanê ya Îranê (KDP-I/PDKI) bipêş ket. Her çend di derbarê dîroka damezrandina rastîn a rêxistinê de rêjeyên cûda hene jî, bi gelemperî tê pejirandin ku avahiya jinan bi taybetî di salên 1980’yî de, di serdema ku zordariya Komara Îslamî ya Îranê li ser herêmên Kurdan zêde bû, sazûmanî bûye.

Komeleya Jinên Azad a Rojhilatê Kurdistanê KJAR

KJAR ku kurteya Komeleya Jinên Azad a Rojhilatê Kurdistanê ye, yek ji rêxistinên jinan e ku li Rojhilatê Kurdistanê dixebite. KJAR bi armanca pêşxistina rizgariya jinan, civakeke demokratîk û têkoşîna rêxistinkirî ya jinên Kurd hatiye damezrandin. Damezrandina KJAR’ê  bi gelemperî di sala 2014’an de tê hesibandin. Rêxistin li ser xeta rizgariya jinan a li ser bingeha paradîgmaya "Jin, Jiyan, Azadî" dixebite. KJAR ji bo pêşxistina rêxistina xweser a jinan a li Rojhilatê Kurdistanê, berfirehkirina têkoşîna rizgariya jinan li dijî pergala dewletê ya serdest a mêran û civakîkirina felsefeya "Jin, Jiyan, Azadî" hatiye damezrandin.

Saziyên parastina xwe ya jinan ên ku li dora KJAR’ê bipêş ketine, ne tenê di warên siyasî û civakî de armanc dikin ku jinan bihêz bikin; her wiha armanc dikin ku di warê parastina xwe ya leşkerî de jî xwe birêxistin bikin. Di vê çarçovê de, yekîneyên gerîla yên jinan bûne pêkhateyeke girîng a têkoşîna rizgariya jinan li Rojhilatê Kurdistanê. Piştî vê yekê, HPJ (Hêzên Parastina Jinan) li Rojhilatê Kurdistanê hate organîzekirin, ku di bin serokatiya jinên Kurd de wekî yekem hêz li herêmê bipêş ket, ku navenda wê parastina xwe ye. Bi zêdetirî 20 sal ezmûna gerîla li herêmê, HPJ li deverên çiyayî û gundewarî ligel YRK (Yekîneyên Parastina Rojhilatê Kurdistanê) tê organîzekirin.

Jin, Jiyan, Azadî: Paradîgmaya Jinan

Îro, rastiya ku por an dengê jinekê li Îranê wekî "pirsgirêka ewlehiya neteweyî" tê hesibandin, dikare wekî nîşanek ji tirsa ku avahiyên patrîarkal ên sazûmanî, ku kokên wan ji Sumeriyan heya serdema Sasaniyan dirêj dibin, li hember hebûna jinan hîs dikin, bê dîtin. Hikûmet ji ezmûna hezar salan dizanin ku ew bêyî ku jinan ji qada giştî derxînin, nikarin civakê kole bikin. Ji ber vê yekê, her zextek li ser nasnameya jinan di heman demê de destwerdanek li dijî potansiyela azadiya civakê ye. Di seranserê dîrokê de, her ku avakirina dewletê û desthilatdariya navendî xurt bûne, rewşa civakî ya jinan kêm bûye. Şîrovekirinên teolojîk û saziyên olî gelek caran wekî amûrên îdeolojîk ji bo kontrolkirin û desteserkirina jinan hatine bikar anîn. Berevajî vê, çanda Zagrosê bi rêya huner, çanda tevnkirinê, dîroka devkî û sembolên mîtolojîk giyanê xwe yê rizgariya jinan parastiye û gihandiye roja îro.

Li herêma Zagrosê, felsefeya "Jin, jiyan, azadî" ne tenê dirûşmeyek e; ew wekî xetek berxwedanê ya felsefî û civakî ku wate dide jiyanê teşe girtiye. Serhildana civakî ya ku piştî kuştina Jîna Emînî derket holê, veguherî berxwedanek jinan a bihêz ku ji Rojhilatê Kurdistanê ber bi tevahiya Îranê, dû re jî ber bi herêmê û cîhanê ve belav bû. Ev tevgera ku li dora mijara "Jin, jiyan, azadî" bipêş ket, wekî yek ji mezintirîn serhildanên civakî di dîroka Îranê de hatiye nivîsandin ku jin li dora daxwazek hevpar a azadiyê yek bûne.

Ev pêvajo nîşan dide ku fikra rizgariya jinan ne tenê daxwazek siyasî ya heyî ye; ew di kevneşopiyeke dirêj a berxwedanê de ye ku ji hêla bîra dîrokî û civakî ya Mezopotamya û Çiyayên Zagrosê ve tê xwedîkirin. Rastiya ku statuya civakî ya jinan di demên têkiliyên komunal de xurttir bû nîşan dide ku modelên civakî yên li ser rizgariya jinan hatine avakirin xwedî karakterek demokratîktir û parvekertir in. Paradîgmaya "Jin, jiyan, azadî" ku di Şoreşa Rojava de cih girtiye, dikare wekî reflekseke hemdem a vê kombûna dîrokî bê hesibandin. Paradîgmaya civakî ya demokratîk, ekolojîk û rizgariya jinan bi berxwedana jinan a li Rojhilatê Kurdistanê ve girêdayî têkiliyên xurt ên rewşenbîrî û manewî hene.

Platforma Jinan a Rojhilatê Kurdistanê – JÎNA

Pênc rêxistinên jinan ên ku li Rojhilatê Kurdistanê dixebitin di bin sîwana "Platforma Jinan a Rojhilatê Kurdistanê – JÎNA" de li hev civiyane. Armanca platformê ew e ku têkoşîna neteweyî û têkoşîna rizgariya jinan li ser bingehek hevpar bike yek û di navbera jinên li Rojhilatê Kurdistanê de toreke îradeya kolektîf û hevgirtinê biafirîne. Platform Rêxistina Rizgariya Jinên Kurdistanê (NÎNA), Horîzona Jinên Kurd (Rêxistina Jinên Komala), Rêxistina Têkoşîna Jinên Kurdistana Îranê, Yekîtiya Jinên Demokratîk a Kurdistana Îranê û Civaka Jinên Azad a Rojhilatê Kurdistanê (KJAR) dihewîne.

Jinên li Rojhilatê Kurdistanê di dîrokê de pratîkek xurt a têkoşînê li dijî zordariya baviksalar û pergalên serdest ên mêr bipêş xistine. Jinên Rojhilat ku di nav tevgera jinan a li Îranê de xwedî ezmûnek girîng in, bi hesasiyet, hişmendiyek neteweyî ya bilind û hestek berpirsyariya civakî nêzî pirsgirêkên jinan ên li beşên din ên Kurdistanê jî dibin. Rola ku jinan di şerê li dijî DAIŞ’ê de lîstiye yek ji mînakên herî berbiçav ên vê ezmûna dîrokî ye.

Pirsgirêkên jinan tenê di çarçoveya partiyên siyasî de nayên çareserkirin

Di sedsala borî de û bi taybetî di tevgerên civakî yên ku li dora mijara "Jin, jiyan, azadî" bipêş ketine, beşdariyên jinan di demokrasî, azadî û veguherîna civakî de li Îran û Rojhilatê Kurdistanê diyarker bûne. Belavbûna têkoşîna jinan bo qadên cuda yên civakî jî nîşan daye ku pirsgirêkên jinan tenê di çarçoveya partiyên siyasî de nayên çareserkirin. Ji ber vê yekê, pêwîstiya platformek jinan a bêalî, berfireh û hevpar li Rojhilatê Kurdistanê her ku diçe eşkeretir dibe. Platforma JÎNA li gorî vê pêwîstiyê hate damezrandin; ji bo ku nûnerên partiyên siyasî, jinên ku di civaka sivîl de dixebitin û jinên ku bi awayekî çalak di warên cuda yên têkoşîna civakî de cih digirin, li ser zemîneke hevpar bîne cem hev.

Xweparastina di tevgera Jinên Belûc de

Jin li ser xetên xweparastinê kûr dibin û xwe birêxistin dikin, di heman demê de paradîgmayên xwe diparêzin. Ger jin di dîrokê de koma civakî ya yekem bûya ku hat îstismarkirin, wê hingê serhildana yekem û xeta yekem a xweparastinê tenê dikare bi îradeya pêşeng a jinan bê populerkirin. Têgihîştin û retorîka şerê gelê şoreşger ku ji hêla serokatiya jinan ve tê populerkirin, dibe garantiya bingehîn a paradîgmaya rizgariya jinan. Di vê çarçoveyê de, rêxistinkirina yekîneyeke jinan di nav Artêşa Rizgariya Belûcistanê (BLA) de armanc dike ku eniyek parastinê ya hevpar li dijî îstismarkirina hevpar a jinan biafirîne.

Xeta parastina jinan ku ji Sûriyê heta Iraqê, ji Iraqê heta Îranê û herêmên cûda yên Rojhilata Navîn belav dibe û di bin serokatiya jinên Kurd de bipêş dikeve, mîrateya dîrokî ya berxwedana jinan heta roja îro hildigre. Serhildana "Jin, Jiyan, Azadî" li dijî polîtîkayên despotîk ên Îranê li ser civakê û bi taybetî li ser jinan yek ji pêşketinên girîng bû ku bandor li jinên li Belûcistanê kir.

Li Îranê krîza civakî ya kûrtir a li dora polîtîkayên jinan

Rewş bi aloziyên di navbera DYA, Îsraîl û Îranê de hîn bêtir ne aram bûye. Rejîmên otorîter ên hilweşiyayî civakê û bi taybetî jinan, ber bi lêgerînên nû ve dibin. Di vê pêvajoyê de, jinên Belûc, bi têgihîştina xurtkirina deverên parastina xwe tevdigerin, bi fermî avakirina yekîneyên parastina jinan ragihandin.

Di 24’ê Gulana 2026’an de, Artêşa Rizgariya Belûcistanê (BLA) nasname û wêneyên Şahnaz Belûc ku wan wekî fermandara yekîneyeke jinan da nasîn, bi eşkereyî parve kir. Ev gav wekî beşek ji stratejiya rêxistinê tê hesibandin da ku rewatiya civakî bi dest bixe û hebûna jinan di nav avahiyên leşkerî û siyasî de eşkere bike. Girîngiya fermî ya jinekê di avahiya fermandariyê de ji bo rêxistinê pêşketinek nû ye.

Ji nû ve avakirina jinan wekî ‘hêzek hişmend’

Heta ku jin rastiya xwe ji van avahiyên hiyerarşîk vegerînin, azadiya civakî dê wekî xeyalek bimîne. Ji nû ve avakirina jinan wekî "hêzek hişmend" rêwîtiyek vegerê ye ber bi rastiya desteserkirî ya mirovahiyê ve.

Jin; Bi têkoşîna xwe ya li dijî rejîmên Sefewî, Pehlewî, Mela û avahiyên dewletê yên navendî yên nûjen, wan rolên zayendî veguherandin û bûn yek ji dînamîkên girîng ên guhertina civakî ya demokratîk. Ev ezmûna dîrokî eşkere dike ku nasnameya jinan û bi taybetî nasname û îradeya jinên Kurd, ne tenê şêweyek hebûna civakî ye, di heman demê de yek ji îfadeyên herî biryardar ên xwerêveberiyê û jiyana kolektîf a li dijî desthilatdariya navendî pêşketiye ye.

DAWÎ.