RAJA HAMID REŞÎD

Iraq – Hunermend û sêwiranera moda û aksesûaran Sabîha El-Samarraî, yek ji kesayetên piştperdeyê ye ku beşdarî berhemên dîtbarî yên gelek bernameyên televîzyonê û şanoyên Iraqî dibe. Bi ezmûna xwe ya berfireh di vî warî de, ew tekez dike ku sêwirana cil û bergan ne tenê bi hilbijartina cil û bergan ve sînordar e, dema ku ew wekî amûrek hunerî beşdarî pêşveçûna karakteran dibe û qonaxên girîng di dîroka civaka Iraqê de belge dike.

Sabîha El-Samarraî endama Sendîkaya Hunermendên Iraqî û Yekîtiya Radyo û Televîzyonê ya Iraqê ye. Her wiha ji beşa perwerdeya hunerî ya Akademiya Hunerên Bedew mezun bûye.

Mîrateyeke curbecur

Sabîha El-Samarraî der barê destpêka xwe ya di sêwirana cil û bergan de anî ziman ku wê rêwîtiya xwe li Televîzyona Iraqê dest pê kiriye û wiha vegot: “Karê min ê yekem wekî sêwiranera aksesûaran li ser drama 'Çîroka Mirovê Filistînî' bû. Vê xebatê di festîvala 'Çîroka Mirovê Filistînî' de xelatek girt. Modaya Iraqî ji welatên din ên Ereb cuda ye; ew bi cûrbecurbûn û mîrateya xwe ya gelêrî dewlemend e. Welatê me bi civak û pêkhateyên xwe yên cihêreng derdikeve pêş, her yek bi cilên xwe yên bêhempa tê naskirin. Ev yek bedewî û orîjînalîteyê li cil û bergan zêde dike û karakterekî xweser dide wan.”

Dema ku Sabîha behsa cudahiya di navbera cil û bergan de di bernameyên televîzyon û şanoyê de dike wiha rave kir: “Cilên şanoyê bi têkiliya xwe ya rasterast bi temaşevanan re derdikevin pêş, di heman demê de gelek kêmasî di televîzyonê de ewqas xuya nakin. Ji ber vê yekê divê cil û berg bi hilbijartina qumaşên ku tevger û nermbûnê peyda dikin werin sêwirandin. Bi taybetî bi karanîna qumaşên ku ronahiyê dimijin, nerm û li gorî pergala ronahîkirinê guncaw bin, ji ber ku hinek qumaş, wekî saten, ji bo temaşevan û kamerayê çirûskeke nexweş nîşan didin.”

Sabîha di berdewamiya axaftina xwe de pêvajoya sêwirandina cil û bergan bi bîr xist û wiha domand:“Pêşî, bi xwendina senaryoyê, ew serdema dîrokî ya ku bûyer tê de diqewimin (ango Ebasî, modern, populer, an kevneşopî) diyar dike. Piştre, ew bi derhêner re dicive da ku vîzyona wan a ji bo xebatê fam bike. Paşê, ew pîvanên lîstikvanan digire, qumaş û aksesûaran dikire û di dawiyê de dest bi hilberînê dike. Sêwiranerên cil û bergan divê di navbera rastbûna dîrokî û nermbûna afirîner de hevsengiyeke nazik çêbikin. Cilûberg ne tenê cil in; amûrek dîtbarî ne ku beşdarî pêşketina karakteran dibin û pîvanên wan kûrtir dikin.”

Her wiha diyar kir ku ji ber hebûna çavkaniyên dîrokî, atolyeyên jêhatî yên di nava Korporasyona Radyo û Televîzyonê de her wiha firoşgehên cil û bergan û aksesûarên curbecur de materyalan pêşkêş dikin, hilbijartin û sêwirandina cil û bergan ji bo berhemên hunerî ji wê re ne bûye dijwariyeke mezin.

Sabîha El-Samarraî tekezî li ser rola girîng a sêwiranerên cilûbergan di berhemên televîzyon û şanoyê de kir û diyar kir ku karê wan di afirandina nasnameya dîtbarî de pir girîng e. Ew bi veguherandina nivîsa nivîskî bo tevnek dîtbarî, rastî û dîroka civaka Iraqê nîşan didin. Bi gotineke din, cilûberg amûreke psîkolojîk e ku aliyên cuda yên kesayetiyê eşkere dike.

Belgekirina dîrokê bi riya modayê

Dema ku Sabîha li ser girîngiya sêwirana cilûbergan di rêzefîlm û berhemên televîzyonê de bêtir rawestiya, diyar kir ku ew wekî belgeya dîrok û civaka Iraqê di serdemên cuda de xizmet dike û beşdarî belgekirina veguherînên siyasî, aborî û civakî dibe.

Di dirêjahiya axaftina xwe de, Sabîha bal kişand ser van serdeman û ev mînak dan: “Salên 1970'î şahidiya geşbûneke aborî kirin ku bû sedema derketina cilên kurt û bi şêwaza klasîk. Berovajî vê yekê salên 1980 û 1990'î bi şer, ambargo û polîtîkayên teserûfê ve hatin nîşankirin; ev yek di modayê de bi rengên tarî û cilên leşkerî her wiha bi berovajîyekî di navbera şêwazên cilên çîna elît û yên gelê asayî de hat xuyakirin.”

Berhemhênana sînorkirî û astengiyên demê

Sabîha El-Samarraî, dema ku behsa girîngtirîn zehmetiyên di kariyera xwe de kir, da xuyakirin ku kêmbûna fon û berhemhênanê yek ji astengiyên herî mezin bû. Sabîha wiha bilêv kir: “Fonên hatine veqetandin her gav têrê nakin û divê em bi derfetên ku li ber destên me ne bixebitin. Her wiha, atolye êdî ne wekî berê ne ku ev yek bandorê li kalîteya kar dike û dibe sedema kêmbûna karîgerî û standardan. Nebûna wextê têr zehmetiyeke din bû. Lezgîniya di temamkirina projeyan de dibe sedema ku sêwiraner afirînerî û rastbûna xwe di pêkanîna cil û bergan de winda bikin. Ev yek di operetta û koreografiya 'Min Bexda Dît' de jî wisa bû ku çavdêrên ji Wezareta Perwerdeyê ji bo bilez temamkirina kar hatibûn erkdarkirin.”

Sabîha her wiha nerazîbûna xwe ji ber nebûna baldariya têr a ji aliyê rayedarên têkildar ve ji bo karmendên piştperdeyê (nemaze sêwiranerên cil û bergan) anî ziman û got: “Ez beşdarî dehan rêzefîlmên televîzyonê û lîstikên şanoyê bûm lê ji bilî çend festîvalên herêmî, kesî qet bi tu awayî me nas nekiriye yan pesnê me nedaye.”

Projeyên nû û xewnên pêşerojê

Sabîha El-Samarraî li ser projeyên xwe yên nû yên herî girîng axivî: “Di Festîvala Şanoya Ereb de şanoyek ji bo extiyaran heye ku em tê de beşdar in. Par min li ser sêwirana cil û bergên şanoyên 'Rules and Proverbs' û 'Bexda 41' xebitî û ez li ber destpêkirina rêzefîlma 'Şoreşa 1920' bûm lê hilberîn hat rawestandin.”

Her wiha Sabîha behsa çend berhemên din ên hunerî jî kir ku girîngiyê didine û wiha got: “Rêzefîlma "Obsession" ku bi dengvedaneke mezin di nava gelê Iraqê de pêşwazî lê hat kirin. "Fobia" ku li Sûriyeyê hatiye kişandin û mijara alozî û nakokiyan çareser dike. "The Just Ones" ku bûyerên Şoreşa Cotmehê nîşan dide.”

Wê her wiha behsa operetta "Min Bexdayê Dît" kir ku wekî beşek ji Festîvala Paytexta Çandî ya Bexdayê hatiye pêşkêşkirin.

Sabîha El-Samarraî gotinên xwe bi anîna ziman a xewna xwe ya afirandina pêşandaneke nû ya modayê bi dawî kir: “Ez hêvî dikim ku pêşandaneke nû ya modayê pêşkêş bikim û di amadekariyên wê de bi baldarî û hûrgilî bixebitim. Her wiha ez hêvî dikim ku Sendîkaya Hunermendên Iraqî dê bala xwe bide tîma teknîkî ya ku li piştperdeyê dixebite û wan di festîvalan de bihewîne, ji ber ku ew di afirandina berhemên hunerî de roleke bingehîn dilîzin.”