غیبت زنان در رأس ۶۰ حوزه انتخاباتی؛ پرسشهایی درباره برابری در مراکش
دادههای اولیه درباره نامزدهای انتخابات پارلمانی مراکش نشان میدهد که حضور زنان در رأس فهرستهای انتخاباتی محلی همچنان بسیار محدود است؛ بهطوری که در ۶۰ حوزه از مجموع ۹۲ حوزه انتخاباتی، هیچ زنی در رأس فهرستها قرار ندارد.
مراکش ــ همزمان با آغاز ثبتنام نامزدهای انتخابات پارلمانی که قرار است ۲۳ سپتامبر جاری برگزار شود، «انجمن چالش برای برابری و شهروندی» اعلام کرد که تاکنون ۴۰ زن برای قرار گرفتن در رأس فهرستهای انتخاباتی محلی نامزد شدهاند. این نامزدها در ۳۲ حوزه انتخاباتی در سراسر کشور حضور دارند.
این اطلاعات اولیه بر اساس نامزدیهایی است که ۱۱ حزب سیاسی دارای نماینده در مجلس نمایندگان در یازدهمین دوره قانونگذاری اعلام کردهاند. انجمن این آمار را در بیانیهای منتشر کرده است.
زنان تنها در یکسوم حوزهها در رأس فهرستها هستند
بر اساس آمار موجود، زنان تنها در ۳۲ حوزه از مجموع ۹۲ حوزه در رأس فهرستهای انتخاباتی قرار گرفتهاند؛ یعنی حدود یکسوم حوزههای محلی. در مقابل، در ۶۰ حوزه تاکنون هیچ زنی در رأس فهرست انتخاباتی قرار نگرفته است.
«انجمن چالش برای برابری و شهروندی» معتقد است این آمار، با وجود اینکه هنوز نهایی نیست و روند ثبت نامزدیها ادامه دارد، نشاندهنده حضور محدود زنان در جایگاههای رهبری فهرستهای انتخاباتی محلی است. این آمار همچنین نشان میدهد که توزیع نامزدهای زن میان مناطق مختلف و احزاب سیاسی همچنان متوازن نیست.
این نابرابری فقط در تعداد نامزدهای زن دیده نمیشود، بلکه در پراکندگی جغرافیایی آنها نیز وجود دارد. از میان ۴۰ مورد نامزدی زنان، ۱۴ مورد تنها در شش حوزه متمرکز شده است. در حوزه انتخاباتی کازابلانکا نیز چهار زن در رأس فهرستهای انتخاباتی مختلف قرار گرفتهاند.
تمرکز نامزدهای زن در چند منطقه
در سطح منطقهای، نامزدهای زنی که تاکنون شناسایی شدهاند، در ۱۰ منطقه حضور دارند. با این حال، حدود ۶۴ درصد از کل این نامزدیها، یعنی ۲۵ مورد از ۴۰ مورد، تنها در چهار منطقه متمرکز شدهاند: کازابلانکا-سطات، فاس-مکناس، رباط-سلا-قنیطره و سوس-ماسه.
به گفته این انجمن، این وضعیت این پرسش را مطرح میکند که آیا فرصتهای زنان برای دستیابی به جایگاههای بالاتر در رقابتهای انتخاباتی، از نظر جغرافیایی بهطور عادلانه توزیع شده است یا نه.
زیرا نمایندگی سیاسی زنان فقط به تعداد نامزدهای زن بستگی ندارد؛ بلکه جایگاهی که زنان در فهرستهای انتخاباتی به دست میآورند و همچنین میزان رقابتی بودن حوزههایی که در آنها نامزد میشوند نیز اهمیت زیادی دارد.
از حضور در فهرستها تا رقابت واقعی
این انجمن تأکید میکند که افزایش حضور زنان در پارلمان نباید فقط به سازوکارهایی محدود شود که برای ورود آنها به مجلس نمایندگان در نظر گرفته شده است. بلکه باید حضور زنان در رقابتهای مستقیم انتخاباتی در حوزههای محلی نیز افزایش یابد.
این انجمن از احزاب سیاسی میخواهد در دوره ثبت نامزدیها، ریاست تعداد بیشتری از فهرستهای محلی را به زنان واگذار کنند و از ظرفیت و توانمندی زنان در ساختارهای حزبی خود استفاده کنند. همچنین باید تلاش شود نامزدهای زن به شکل متوازنتری در مناطق و حوزههای مختلف توزیع شوند.
این انجمن همچنین از احزاب میخواهد فرصتهای واقعی و رقابتی را در اختیار زنان قرار دهند و نامزدی آنها را فقط به چند حوزه محدود یا جایگاههایی نمادین محدود نکنند.
این درخواستها در شرایطی مطرح میشود که بحث درباره میزان حضور و نمایندگی زنان در نهادهای منتخب، همچنان در مراکش ادامه دارد. یکی از موضوعات اصلی این بحث آن است که آیا سازوکارهای قانونی و سیاسی موجود توانستهاند فراتر از صرفاً تضمین حضور زنان در انتخابات عمل کنند و زمینه حضور واقعی آنها در جایگاههای تصمیمگیری را فراهم سازند یا نه.
«انجمن چالش برای برابری و شهروندی» تأکید کرده است که آمار فعلی هنوز نتیجه نهایی نامزدیها نیست. این انجمن اعلام کرده که در طول دوره ثبت پروندههای نامزدی، روند رصد خود را ادامه خواهد داد و پس از اعلام فهرستهای نهایی، اطلاعات را بهروزرسانی میکند.
بر اساس اعلام انجمن، این رصد علاوه بر بررسی آماری، شامل ارزیابی کیفی حضور زنان در انتخابات پارلمانی نیز خواهد بود. در این بررسی، نحوه توزیع نامزدهای زن میان احزاب، مناطق و حوزههای انتخاباتی و همچنین نوع حوزههایی که ریاست فهرستها در آنها به زنان واگذار شده و میزان رقابتی بودن آنها بررسی خواهد شد.
این انجمن خواستار آن است که انتخابات ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ به فرصتی برای تقویت مشارکت زنان در عرصه سیاسی مراکش تبدیل شود. به باور این انجمن، دستیابی به برابری و مشارکت برابر زنان و مردان در نمایندگی سیاسی، تنها با تضمین حضور زنان در انتخابات محقق نمیشود، بلکه زنان باید حق داشته باشند در رأس فهرستهای انتخاباتی قرار گیرند و در رقابتهای انتخاباتی نیز در شرایطی برابر با مردان حضور داشته باشند.