بازگشت به عفرین؛ زنانی که میان ویرانی، امنیت و حق بازگشت ایستادهاند
پس از آغاز بازگشت تدریجی آوارگان به عفرین، زنان این منطقه میگویند در کنار ویرانی خانهها و زمینهای کشاورزی، همچنان با ناامنی، تصرف اموال و نقض حقوق خود روبهرو هستند و خواستار بازگشتی امن و همراه با کرامتاند.
نخم چاچان
قامشلو- جنگی که ترکیه در سال ۲۰۱۸ علیه عفرین آغاز کرد، تنها به درگیری نظامی محدود نماند؛ این جنگ با کوچ اجباری هزاران نفر، تغییر بافت جمعیتی و نقض گسترده حقوق غیرنظامیان همراه شد. در این میان، زنان بیش از دیگران آسیب دیدند و بسیاری از آنان در سالهای آوارگی با بازداشت، خشونت، شکنجه و دیگر موارد نقض حقوق بشر روبهرو شدند.
با تحولات سیاسی و توافق میان دولت موقت سوریه و نیروهای دموکراتیک سوریه (ه.س.د) روند بازگشت آوارگان به عفرین آغاز شده و تاکنون هفت کاروان به این منطقه بازگشتهاند. با وجود این، بسیاری از بازگشتکنندگان با خانههای ویران، زمینهای کشاورزی تخریبشده، کمبود خدمات و ادامه تصرف بخشی از اموالشان مواجه هستند.
ثریا مصطفی، از زنان عفرینی که در سال ۲۰۱۸ ناچار به ترک زادگاهش شد، میگوید خواسته اصلی مردم، بازگشتی امن و امکان ساختن دوباره زندگی است. او با اشاره به توافق اخیر، بازگشت آوارگان را تحقق رؤیایی چندساله میداند، اما تأکید میکند که این روند هنوز کامل نشده و بسیاری از خانوادهها همچنان در انتظار بازگشت هستند.
به گفته او، گروههای جهادی در سالهای گذشته خسارتهای گستردهای به عفرین وارد کردهاند؛ بسیاری از خانهها تخریب یا به آتش کشیده شده و شمار زیادی از درختان زیتون، که منبع اصلی درآمد خانوادهها بود، قطع شده است. او میگوید زنان بیشترین بار این خسارتها را بر دوش میکشند، زیرا علاوه بر مسئولیت خانواده، نقش اصلی را در احیای زمینها و بازسازی زندگی بر عهده دارند.
ثریا مصطفی تأکید میکند مردم عفرین با وجود همه ویرانیها، مصمم هستند دوباره سرزمین خود را آباد کنند، اما این هدف بدون برقراری امنیت، بازگرداندن اموال مصادرهشده، روشن شدن سرنوشت مفقودشدگان و تضمین حقوق شهروندان امکانپذیر نیست.
او همچنین از دولت موقت سوریه خواست به تعهدات خود درباره تأمین امنیت عفرین عمل کند و شرایطی فراهم سازد که مردم بتوانند با آرامش به خانههایشان بازگردند. به گفته او، هنوز شماری از خانههای عفرینیها در اختیار افراد دیگر قرار دارد و صاحبان اصلی نتوانستهاند اموال خود را پس بگیرند.
این فعال عفرینی در پایان با دعوت از زنان به همبستگی، تأکید کرد که زنان خواهان چیزی جز زندگی در امنیت و برخورداری از حقوق برابر نیستند و دولت موقت سوریه باید نقش و مشارکت آنان را در آینده عفرین به رسمیت بشناسد.