ملیکه الفاسی؛ زنی که با قلم، راه استقلال و آموزش زنان مراکش را گشود

ملیکه الفاسی، نخستین زن روزنامه‌نگار مراکش و تنها زن امضاکننده سند استقلال این کشور در سال ۱۹۴۴، با فعالیت‌های اجتماعی و فرهنگی خود به نمادی از مبارزه برای آموزش، آزادی و حضور زنان در عرصه عمومی تبدیل شد.

مرکز خبر- در دورانی که سیاست عرصه‌ای مردانه به شمار می‌رفت، ملیکه الفاسی از شهر فاس برخاست؛ زنی که با قلم و آگاهی خود، تاریخی از مبارزه ملی و اجتماعی را رقم زد و به تنها زنی تبدیل شد که در سال ۱۹۴۴، در کنار ۶۵ مرد، سند مطالبه استقلال مراکش را امضا کرد.

او در سال ۱۹۱۹ در خانواده الفاسی، خانواده‌ای شناخته‌شده در علم و مبارزه، متولد شد؛ خانه‌ای که محل رفت‌وآمد دانشمندان دانشگاه قرویین بود و جلسات مخفیانه مبارزان در آن برگزار می‌شد. ملیکه از نوجوانی با فضای مبارزه آشنا شد و در هجده‌سالگی به جنبش ملی پیوست و در هسته مخفی «الطائفه» فعالیت کرد.

او در دهه ۱۹۳۰ وارد عرصه روزنامه‌نگاری شد و با نام‌های مستعاری چون «دختر شهر» و «پژوهشگر شهر» می‌نوشت تا از ظلم علیه زنان سخن بگوید و از حق آموزش و مشارکت سیاسی آنان دفاع کند. ملیکه الفاسی نخستین زن مراکشی بود که وارد حرفه روزنامه‌نگاری شد و در دوره‌ای نوشت که صدای زنان کمتر مجال حضور در عرصه عمومی داشت.

زمانی که از ادامه تحصیل دانشگاهی محروم شد، پدرش خانه را به مدرسه‌ای خصوصی برای او تبدیل کرد. چند سال بعد، او خواستار گشوده شدن درهای دانشگاه قرویین به روی دختران شد؛ درخواستی که پذیرفته شد و راه را برای آموزش عالی زنان در مراکش هموار کرد.

ملیکه الفاسی نخستین انجمن زنان مراکش با نام «خواهران صفا» را بنیان گذاشت، کارزارهایی علیه بی‌سوادی به‌ویژه در میان زنان راه‌اندازی کرد و انجمن «برابری» را برای حمایت از نیازمندان تأسیس نمود. او همچنین صدایی تأثیرگذار در حزب استقلال مراکش بود.

او از سوی سازمان یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد) و نهادهای آموزشی مراکش مورد تقدیر قرار گرفت، از دولت روسیه  نشان دوستی دریافت کرد و در سال ۲۰۰۵، نشان درجه یک عرش را به پاس نقش خود در استقلال کشور دریافت نمود.

ملیکه الفاسی در ۱۲ مه ۲۰۰۷ در شهر رباط (پایتخت مراکش) درگذشت و همان‌جا به خاک سپرده شد؛ زنی که میراثی از مبارزه، آموزش و مقاومت بر جای گذاشت و نامش به‌عنوان نماد زن نویسنده، آموزگار و آزادی‌خواه در حافظه مراکش ماندگار شد.