هزار دف؛ آیینی زنده از دل کوههای کوردستان
روستای پالنگان، با «جشن هزار دف»، آتشکدهها، پلهای قدیمی، قلعههای تاریخی و سنگقبرهایی با نوشتههای کوفی، بازتابی از گذشته کهن این منطقه است. این آثار، ردپای دورههای تاریخی مختلف را در خود دارند که تا زمان مادها نیز میرسد.
مرکز خبر- جشنهایی که در روژهلات کوردستان برگزار میشوند، همچون حافظهای زنده، میراث فرهنگی و اعتقادی، تاریخ و سنتهای یکی از کهنترین تمدنهای جهان را زنده نگه میدارند. این آیینها، فرهنگ ریشهدار مردمان بینالنهرین، زندگی هماهنگ با طبیعت و غنای فولکلوریک آنان را بهخوبی نشان میدهند.
در این میان، «جشن هزار دف» هر سال بهعنوان آیینی باشکوه و رنگارنگ برگزار میشود و میراث موسیقایی فرهنگ کوردی را به نمایش میگذارد. این جشن بهویژه بر جایگاه مهم دف، در موسیقی کوردی و پیشینه تاریخی و فرهنگی آن تأکید دارد. در این مراسم، هنرمندان، زنان و جوانان کورد با اجراهایی صمیمی و طبیعی حضور دارند و برگزاری آن نیز بهصورت جمعی و با همکاری مردم انجام میشود. کمیتههای محلی، جوانان دفنواز منطقه را گرد هم میآورند.
یکی از بخشهای مهم این آیین، روشن کردن آتش بر فراز کوههاست. به مدت سه روز و سه شب، جوانان در کنار این آتش میمانند و مراقبند خاموش نشود. در پایان روز سوم، حرکت از کوهها به سمت روستاها با همراهی صدای دفها آغاز میشود.
اگرچه برخی آن را صرفاً یک جشن میدانند، اما برای ملت کورد این مراسم فقط یک جشن نیست؛ بلکه یک آیین فرهنگی و اعتقادی نیز هست. این مراسم، پیوند انسان و طبیعت، همبستگی اجتماعی و استقبال از بهار را نمادین میکند. «هزار دف» پیوندی عمیق میان فرهنگ، طبیعت، هنر و جامعه ایجاد میکند و بُعدی معنوی و اندیشهورزانه دارد.
سفری به بهشت کوردستان
در منطقه هورامان، خانههای پلکانی روستاها بهصورت تراسوار روی هم ساخته شدهاند و بامها و حیاطها به محل گردهمایی دفنوازان تبدیل میشود. در این منطقه که از دامنه کوهها تا درهها گسترده است، طنین ریتم دفها در کنار لباسهای رنگارنگ محلی، آمدن بهار را باشکوهتر میکند.
در قلب کوههای زاگرس، همراه با صدای رودخانه سیروان، پژواک هزاران دف به استقبال بهار میرود. روستای پالنگان که در مرز استانهای سنه و کرماشان و در منطقه هورامان قرار دارد، مرکز این آیین به شمار میرود. این جشن در ماههای مارس و آوریل، همزمان با نوروز آغاز شده و در گستره وسیعی برگزار میشود.
پالنگان با «جشن هزار دف»، آتشکدهها، پلهای تاریخی، قلعههای قدیمی و سنگقبرهای دارای خط کوفی، بازتابی از تاریخ کهن منطقه است. این آثار، نشانههایی از دورههای مختلف تاریخی از جمله دوران مادها را در خود دارند.
صیانت یک فرهنگ
آیین هزار دف برای ملت کورد معنایی عمیق دارد. در گذشته اگر هنگام اجرا دف میشکست، آن را «شهید» مینامیدند؛ نشانهای از ارزشی که برای این ساز قائل بودند. همچنین احترام به دف به حدی بود که بدون طهارت بدن، کسی اجازه لمس آن را نداشت.
امروزه در پالنگان تقریباً در هر خانهای یک دف وجود دارد و بسیاری از مردم نواختن آن را بلد هستند.
در سالهای اخیر، این جشن هزاران بازدیدکننده را جذب کرده است. هر کسی که در آن شرکت میکند، بخشی از این تجربه فرهنگی مشترک به شمار میرود.