توانمندسازی سیاسی؛ کلید شکلگیری وحدت زنان فلسطینی
نهله الأخرسی بر ضرورت وحدت منسجم زنان فلسطینی در سایه جنگ و شکاف سیاسی تأکید دارد و توانمندسازی سیاسی، اقتصادی و حقوقی و ایجاد شبکههای حمایتی را راه تحقق آن میداند.
رفیف اسلیم
غزه- ایجاد وحدت میان زنان فلسطینی یکی از مسائل اساسی است که با توجه به شرایط استثنایی حاکم بر کرانه باختری و نوار غزه، بیش از گذشته اهمیت یافته است. با این حال، وضعیت کنونی سیاسی و امنیتی چالشهای بزرگی بر سر راه یکپارچهسازی جنبش زنان و قرار گرفتن مطالبات اصلی زنان در دستور کار گفتوگوها و همکاریهای مشترک ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی این پرسش مطرح میشود که آیا در وضعیت فعلی امکان شکلگیری چنین وحدتی وجود دارد و چه رویکردهایی میتواند به تقویت این وحدت و پاسخگویی به نیازها و اولویتهای زنان فلسطینی کمک کند.
نهله الأخرسی، عضو دفتر اجرایی اتحادیه کمیتههای زنان، میگوید زنان یکی از پایههای اصلی تولید و توسعه در هر جامعه هستند و نقشی اساسی در ایجاد تعادل و ثبات اجتماعی دارند. به گفته او، میزان پیشرفت و بهرهوری هر جامعه تا حد زیادی به میزان مشارکت و نقشآفرینی زنان آن وابسته است.
او تأکید میکند که شکلگیری یک وحدت واقعی میان زنان، پیش از هر چیز نیازمند وجود هدفی مشترک است که آنان را فارغ از اختلافهای فکری، سیاسی و جغرافیایی گرد هم آورد. از سوی دیگر، باید زمینه گفتوگوی سازنده میان زنان فراهم شود تا بتوانند دیدگاهها و تجربههای خود را درباره مسائل مشترک با یکدیگر در میان بگذارند. همچنین، توانمندسازی سیاسی زنان از طریق افزایش حضور آنان در عرصه عمومی و تربیت نیروهای متخصص و توانمند برای حضور در مراکز تصمیمگیری، از ارکان اصلی این روند به شمار میرود.
به گفته نهله الأخرسی، ایجاد شبکههای همکاری میان زنان کرانه باختری و نوار غزه نیز ضروری است؛ شبکههایی که بتوانند برای حل مسائل فوری جامعه، از جمله آموزش، حمایت از زنان و مقابله با خشونت علیه آنان، همکاری کنند. چنین همکاریهایی زیربنای شکلگیری وحدتی پایدار و منسجم میان زنان فلسطینی خواهد بود.
او با اشاره به ادامه حملات اسرائیل به غزه و آوارگی فلسطینیان در کرانه باختری میگوید، امروز بیش از هر زمان دیگری به یک وحدت فراگیر زنان فلسطینی نیاز است؛ وحدتی که بتواند در حوزههای روانی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی از زنان حمایت کند و در بازسازی تواناییها و ظرفیتهای آنان نقش داشته باشد. به اعتقاد او، زنان فلسطینی اکنون در وضعیت پراکندگی و سردرگمی قرار دارند و تقویت همبستگی، افزایش توانمندیها و یافتن راهحل برای مشکلاتشان میتواند بخشی از فشارهای موجود را کاهش دهد و زمینه شکلگیری یک نهاد فراگیر زنان را فراهم سازد.
نهله الأخرسی همچنین معتقد است آموزش و آگاهیبخشی به زنان و پرورش رهبران زنِ مستقل که بتوانند به مراکز تصمیمگیری راه پیدا کنند، زمینه اصلاح بسیاری از قوانینی را فراهم میکند که هنوز حقوق زنان را به رسمیت نمیشناسند. او تأکید میکند که این موضوع بهویژه در شرایطی اهمیت دارد که سنتها و عرفهای تبعیضآمیز و همچنین سلطه نظام عشیرهای بر غزه پس از جنگ، همچنان بر زندگی زنان تأثیرگذار است. از این رو، وجود یک جریان مطالبهگر متشکل از زنان میتواند فشار لازم را برای تحقق اهداف این وحدت ایجاد کند.
او همچنین بر اهمیت حضور زنان در مراکز تصمیمگیری تأکید میکند و میگوید این حضور میتواند کیفیت خدمات ارائهشده به زنان را بهبود ببخشد. به گفته او، بسیاری از زنان تمایلی ندارند مشکلات شخصی خود را با مردان در میان بگذارند یا به آنان اعتماد کنند؛ اما اگر زنان در جایگاههای مسئولیت حضور داشته باشند، مراجعهکنندگان راحتتر درباره مسائل حساسی مانند طلاق، ازدواج زودهنگام و پیامدهای آن سخن خواهند گفت. او به عنوان نمونه به زنان بسیاری در غزه اشاره میکند که همچنان برای دریافت نفقه یا حق ملاقات با فرزندانشان تلاش میکنند؛ فرزندانی که سالهاست به دلیل نبود نهادهای اجرایی مؤثر، از دیدار آنان محروم ماندهاند.
به گفته نهله الأخرسی، زنان فلسطینی در مسیر ایجاد وحدت با موانع متعددی روبهرو هستند که مهمترین آن، شکاف سیاسی و جغرافیایی میان کرانه باختری و نوار غزه است؛ شکافی که پیامدهای منفی آن بیش از همه بر زنان تأثیر گذاشته است. افزون بر این، فقر، محاصره و بحران اقتصادی پس از جنگ در غزه، همراه با کمبود منابع، کاهش حمایت از طرحهای ویژه زنان و ضعف نهادهای فعال در این حوزه، بار مسئولیت زنان را سنگینتر کرده است.
او ادامه میدهد که قطع ارتباط میان نهادهای زنان در کرانه باختری و غزه، فشارها و محدودیتهای اعمالشده از سوی اسرائیل و نیز قطع منابع مالی تشکلهای زنان، هماهنگی میان فعالان زن در دو بخش فلسطین را بسیار دشوار کرده است. با این حال، به باور او میتوان از طریق همکاری میان نهادهای زنان در هر دو منطقه، اجرای طرحهای ویژه زنان و گسترش توانمندسازی اقتصادی، زمینه ایجاد این وحدت را فراهم کرد.
نهله الأخرسی در پایان تأکید میکند که توانمندسازی حقوقی زنان نیز اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا این امر امکان حضور آنان در مراکز قدرت و تصمیمگیری را فراهم میسازد و به تغییر واقعیتهای موجود کمک میکند. او همچنین بر استفاده از بسترهای دیجیتال و راهاندازی کارزارهای مجازی برای حمایت از مطالبات زنان تأکید دارد و معتقد است که ایجاد وحدت زنان فلسطینی از تقویت اعتمادبهنفس زنان، گسترش آموزش و آگاهی، حمایت متقابل و تغییر نگرشهای فرهنگی جامعه آغاز میشود.