تمنی السروی

بغداد- رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به زنان فرصت بیشتری داده‌اند تا دیدگاه‌های خود را بیان کنند و در مسائل عمومی جامعه مشارکت داشته باشند. با این حال، برخی از آنان در مقابل با کارزارهای توهین، بدنام‌سازی، اخاذی، تهدید و تخریب وجهه روبه‌رو می‌شوند؛ کارزارهایی که هدفشان وادار کردن این زنان به سکوت یا عقب‌نشینی از مواضعشان است.

انسام سلمان، رئیس سازمان «ایسن» برای حقوق بشر و توسعه پایدار، درباره وضعیت آزادی بیان در عراق گفت که اگرچه این حق در قانون اساسی و قوانین کشور به رسمیت شناخته شده است، اما این به آن معنا نیست که زنان همیشه می‌توانند در عمل و بدون ترس از پیامدهای آن، از این حق استفاده کنند.

او گفت برخی گروه‌ها و شبکه‌ها علیه زنان روزنامه‌نگار و فعالان زن تبلیغ و تحریک می‌کنند و برای تحت فشار قرار دادن آنان از روش‌های مختلفی مانند اخاذی، بدنام‌سازی، تخریب وجهه و تعرض به آبرو و حیثیتشان استفاده می‌کنند؛ اقداماتی که با هدف خاموش کردن صدای آنان و جلوگیری از بیان دیدگاه‌هایشان انجام می‌شود.

به گفته او، برخی افراد و جریان‌ها زنان آگاه و فعال را تهدیدی برای جامعه می‌دانند؛ به‌خصوص زمانی که زنی درباره حقوق خود یا حقوق دیگر زنان صحبت می‌کند، یا در برابر برخی سنت‌ها و عادت‌هایی می‌ایستد که آنها را ناعادلانه و تضییع‌کننده حقوق زنان می‌داند.

 

کارزارهای سازمان‌یافته برای ساکت کردن زنان

انسام سلمان با اشاره به افزایش این رفتارها در ماه‌های اخیر گفت زنانی که تلاش می‌کنند دیدگاه‌های خود را از طریق رسانه‌ها بیان کنند، ممکن است با روش‌های مختلفی برای محدود کردن و تحت فشار قرار دادنشان روبه‌رو شوند؛ روش‌هایی که او آنها را غیراخلاقی توصیف کرد.

او افزود یک زن روزنامه‌نگار، فعال یا مدافع حقوق بشر ممکن است تنها به دلیل داشتن دیدگاهی متفاوت هدف قرار گیرد. این فشارها نیز فقط به انتقاد از نظر او محدود نمی‌شود، بلکه گاهی به توهین، بدنام‌سازی، تخریب اعتبار و تلاش برای آسیب زدن به شخصیت و آبروی او می‌انجامد.

به گفته انسام سلمان، هدف این اقدامات تنها ساکت کردن زن به‌عنوان فردی صاحب‌نظر نیست، بلکه تلاش می‌شود توانایی او برای ادامه فعالیت و حضور در عرصه عمومی نیز از بین برود.

 

حمایت قانونی با میزان آسیب واردشده تناسب ندارد

در مورد حمایت‌های قانونی، انسام سلمان معتقد است سطح حمایتی که در حال حاضر وجود دارد، با میزان بدنام‌سازی و آسیبی که زنان در نتیجه این کارزارها متحمل می‌شوند، تناسب ندارد.

او گفت زنی که موضعی انسانی، اخلاقی، حقوقی یا حرفه‌ای در حوزه روزنامه‌نگاری اتخاذ می‌کند، یا صرفاً به‌عنوان یک زن در برابر برخی سنت‌ها و عادت‌ها می‌ایستد، ممکن است با تهدید، اخاذی و کارزارهای تخریب و بدنام‌سازی مواجه شود.

او همچنین اشاره کرد که برخی زنان حتی زمانی که برای پیگیری قانونی و ثبت شکایت اقدام می‌کنند، ممکن است با آزار و آسیب بیشتری روبه‌رو شوند. به گفته او، تعداد زنانی که شجاعت و توانایی لازم برای ادامه مقابله با این کارزارها و مراجعه به قانون را دارند، همچنان اندک است.

انسام سلمان تأکید کرد که مهم‌ترین گام در این زمینه، شکستن سکوت و تشویق زنان به ثبت شکایت است؛ اقدامی که می‌تواند به کاهش این حملات و ایجاد یک بازدارندگی قانونی در برابر کسانی که دست به بدنام‌سازی، تهدید و اخاذی می‌زنند، کمک کند.

 

وقتی بدنام‌سازی به ابزاری برای ساکت کردن زنان تبدیل می‌شود

انسام سلمان تأکید کرد که وقتی زن به دلیل تهدید و کارزارهای تخریب و بدنام‌سازی نتواند آزادانه نظر خود را بیان کند، آزادی بیان عملاً معنای خود را از دست می‌دهد.

او گفت این اقدامات آسیب‌های روانی قابل‌توجهی بر زنان بر جای می‌گذارد و ممکن است برخی از آنان را وادار کند فعالیت‌های بشردوستانه، مدنی، حقوق بشری یا روزنامه‌نگاری خود را کنار بگذارند.

به گفته او، آزادی بیان زمانی معنا و اهمیت واقعی دارد که زن بتواند دیدگاه خود را بدون ترس از توهین و بدنام‌سازی بیان کند. او افزود بسیاری از زنان به دلیل چنین فشارهایی، عرصه‌های مدنی، حقوق بشری، بشردوستانه و روزنامه‌نگاری را ترک کرده‌اند.

از نظر انسام سلمان، مسئله فقط آسیبی نیست که یک زن در یک مقطع خاص متحمل می‌شود، بلکه پیامد گسترده‌تر این کارزارها نیز اهمیت دارد؛ زیرا وقتی زنان به این نتیجه برسند که حضور و فعالیت در عرصه عمومی برایشان امن نیست، به‌تدریج از این فضا فاصله می‌گیرند.

او معتقد است مسئولیت اصلی حمایت از زنان بر عهده دولت است؛ چراکه دولت باید سازوکارهای لازم برای حمایت و پاسخگو کردن عاملان این اقدامات را فراهم کند.

انسام سلمان می‌گوید: «دولت باید در کنار سازمان‌های جامعه مدنی و نهادهای مسئول حمایت از زنان، نقش نظارتی داشته باشد، این موارد را رصد کند و برای حمایت از زنان تلاش کند.»

 

روزنامه‌نگاران و فعالان زن در برابر کارزارهای بدنام‌سازی

این نگرانی‌ها چندان دور از واقعیت نیست. در ماه‌های اخیر، شماری از زنان شاغل در مؤسسات رسانه‌ای و همچنین فعالان حوزه‌های دانشگاهی و مدنی با کارزارهایی در شبکه‌های اجتماعی مواجه شده‌اند که شامل توهین، بدنام‌سازی و آزار و اذیت بوده است.

از جمله زنانی که اخیراً در معرض چنین اقداماتی قرار گرفته‌اند، تمنی السروی، روزنامه‌نگار و خبرنگار خبرگزاری ما، دکتر منار الزبیدی و بنین الیاس هستند. بر اساس مطالبی که درباره این موارد منتشر شده، این زنان با موج‌هایی از توهین، ناسزاگویی، بدنام‌سازی و آزار و اذیت روبه‌رو شده‌اند.

این موارد بار دیگر بحث درباره مرز میان آزادی بیان و سوءاستفاده از پلتفرم‌های دیجیتال برای توهین و هدف قرار دادن افراد را مطرح کرده است؛ به‌ویژه زمانی که قربانی، زنی باشد که در حوزه روزنامه‌نگاری یا عرصه عمومی فعالیت می‌کند.