Navenda Nûçeyan – Li çar aliyên cîhanê ji her sê jinan yek rastî tundiya fizîkî yan psîkolojîk tê, bi piranî ji hêla hevjînê xwe ve rast tê. Tundiya li dijî jinan binpêkirina mafên mirovan e û encamên fizîkî, zayendî û psîkolojîk ên tavilê û demdirêj ji bo jin û keçan dikarin wêranker bin, di nav de mirin jî hebin bi xwe re tîne.

Tundî bandorek neyînî li ser başiya giştî ya jinan dike û beşdariya tevahî ya jinan di civakê de asteng dike. Bandorên wê li ser malbatên wan, civakên wan û welat bi giştî hene, ji zexta mezintir li ser lênihêrîna tenduristiyê bigre heya lêçûnên qanûnî û windakirina hilberînê.

Ji 165 welatên ku qanûnên tundiya navmalî hene, tenê 104 qanûnên berfireh hene ku tundiya navmalî çareser dikin.

Jin demek dirêj e dibin hedefa tundiyê de ne û dibin hedef. Lêkolîn nîşan didin ku tundiya navmalî ya li dijî jinan hê jî berbelav e û kêm tê ragihandin.

 Jinên ku rastî tundiyê tên ji xizmetên giştî sûdê nagirin

Li cîhanê tu qanûn, rêgez an jî warê jiyanê tune ye ku jinan biparêze, mafên wan biparêze û bi awayekî mirovî bi wan re tevbigere. Di vê jiyanê de, tenê jin xwedî li jinan derketine. Her çendî ew dijmin be jî tenê jinek destê xwe dirêjî jineke din kiriye, alîkariya wê kiriye, hêsirên wê paqij kiriye û nan bi wê re parve kiriye. Di cîhana jinan de hesteke dijminatî, hovîtî yan xiyanetê tune ye. Di xwezaya jinan de tiştek wisa tune ye. Ev hemû afirandin û zîhniyet kujerekî tûj e.

1. Parastina tenduristiya derûnî û bedenî

Tundî zirarên cidî dide beden û heta dibe sedema nexweşiyên giran. Dûrketina ji tundiyê dê pêşî li depresyon û fikarên kronîk bigre.

1. Mezinbûn û serkeftin

Dema ku jin ji xeterê dûr in, ew dikarin li ser perwerde, kar û xewnên xwe bisekinin. Pêşîlêgirtin jinan dixe riya pêşketin û gihîştina armancên xwe.

1. Serxwebûna aborî

Tundî gelek caran ji bo kontrolkirina aboriyê tê bikaranîn. Dema ku jin xwe diparêze û aboriyek serbixwe peyda dike, kes nikare wê neçar bike ku wê kontrol bike.

1. Avakirina malbateke saxlem

Divê mal bibe cihekî bi aram. Pêşîlêgirtin hawirdorê ji bo zarokan aram dike. Zarokek di hawirdorek bê tundî de saxlem mezin dibe.

1. Bilindkirina hişmendiyê di civakê de

Pêşîlêgirtin û parastina mafan dihêle ku civak rêzê li jinan bigre, têgihîştinên xelet û zordariyê di civakê de ji holê rake.

Girîngiya xweparastinê

Destberdan bi awayên curbecur di tevgerên jinan ên li çar aliyên cîhanê de hatiye bikaranîn. Ev rêbaz ji têkoşînên qanûnî yên ji bo parastina mafên qanûnî yên jinan, kampanyayên hişyariya civakî, afirandina hişyariyê bi riya medyayê û her wiha çalakiyên serhildana sivîl pêk tên.

Tevgera Jinên Kurd ji bo bilindkirina hişmendiya jinan û pênasekirina wan bi mafên wan, bername û çalakiyên perwerdeyê yên curbecur organîze dike. Ev gav alîkariya jinan dikin ku zanîn û hişmendiya pêwîst bi dest bixin da ku mafên xwe biparêzin û di rûbirûbûna newekhevî û cudakariyê de xurtir û jêhatîtir bibin. Jin bi beşdarbûna çalak di partiyên siyasî, saziyên herêmî û rêxistinên civaka sivîl de ji bo wekheviya zayendî û mafên jinan têdikoşin. Ev beşdarbûn ne tenê derfetê dide jinan ku ji bo mafên xwe parêzvaniyê bikin lê di heman demê de gavek girîng e ber bi afirandina guhertinek domdar û bingehîn di civakê de.