Navenda Nûçeyan – Her sal di 1’ê Îlonê de, cîhan Roja Aştiyê ya Cîhanê pîroz dike. Ev roj ji bo belavkirina fikra aştî, bexşandin û jiyana bi hev re ya dûrî tundî û şer hatiye diyarkirin. Dirûşma Neteweyên Yekbûyî ya îsal “Berhemdana Aştiyê ji bo nifşên pêşerojê” ye.

Armanc ew e ku were nîşandan aştî ne tenê nebûna şer e, edalet, jiyana hevbeş û rêzgirtina li cudahiyan e jî. Li cîhanê ji bo bidawîanîna şer, wêranî û tundiyê, ji her demê bêtir pêdivî bi aştî û aramiyê heye.

Girîngiya aştiyê ji bo cîhanê

“*Parastina Jiyanê: Aştî jiyana mirovan diparêze û tirs û fikaran ji holê radike.

*Avakirin: Bi saya aştiyê, welat dikarin berovajî şer ku tenê wêraniyê tîne, rewşa xwe ya aborî, tenduristî û perwerdeyê bi pêş bixin.

*Jiyana bi hev re: Aştî bingeha sereke ya dostaniya civakî, ahengî û jiholêrakirina dijminatiyê di navbera netew û gelan de ye.”

Pêwîstiya aştiyê ji bo gelê kurd

Gelê Kurd di dîroka xwe de gelek şer dîtine û êş kişandine. Ji ber wê, aştî ji bo wan ne tenê peyveke bedew e, pêwîstiyeke rojane ye. Kurdan her dem diyar kiriye ku divê pirsgirêk bi awayekî aştiyane û di çarçoveya destûrê de bên çareserkirin. Gelê Kurd li welatê xwe, daxwaza mafên xwe yên rewa dike.

Bi riya diyalog û parastina mafên mirovan, aştî ji bo neteweya Kurd têgeheke girîng û stratejîk e. Her dem wekî armanceke sereke ji bo çareseriya aştiyane ya pirsgirêkên li herêmê xebat hatiye meşandin.

Qonaxên aştiyê li Bakurê Kurdistan û Tirkiyeyê

Di sala 1993’an de, li Bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê agirbesta yekem û hewldanên cidî ji bo çareserkirina pirsgirêka Kurd dest pê kirin. Paşê pêvajoya çareseriyê ya 2013’an heta 2015’an, qonaxeke din a diyaloga rasterast di navbera aliyên Kurd û dewleta Tirkiyeyê de bû ku tê de hewldanên bêçekkirinê û çareseriyeke demokratîk hatin kirin. Piştî têkbirina pêvajoyê ji aliyê dewleta Tirkiyeyê ve, di salên 2025 û 2026’an de careke din behsa pêvajoya aştiyê û bangewaziyan hat kirin.

Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan û aliyên pêwendîdar tekezî li ser pêwîstiya gavên pratîkî ji bo aştiyê kirin. Niha Pirsgirêka Kurd ketiye rojeva parlamentoya Tirkiyeyê û divê li gorî yasa û destûrê bê çareserkirin.

Di aştiyê de rola jinan

Di civaka Kurd de, jinan di dîrokê de roleke bi bandor di vemirandina agirê şerên eşîrî û xwînrijandinê de lîstine. Dema di navbera du eşîr an malbatan de pevçûnek mezin çêdibû, destwerdana jinên extiyar an jî kesayetên naskirî dibû sedama bidawîkirina tundiyê û gihandina peymana aştiyê.

Jinên Kurd her tim di dema qeyran û şeran de di xurtkirina aştî, jiyana hevbeş û parastina sazûmaniya civakê de bûne stûneke sereke.

Îro rêxistinên jin û ciwanan li Kurdistanê roleke mezin di belavkirina çanda aştî û lêborînê de li dibistan û zanîngehan dilîzin û li dijî tundiya navmalî û civakî têdikoşin.

Dirûşma gerdûnî ya ‘Jin Jiyan Azadî’ ku ji koka rewşenbîrî û têkoşîna jinên Kurd derketiye holê, îfadeya herî baş a têkiliya di navbera jin û aştiyê de ye. Ev sêgoşe ji me re dibêje ku aştî û avabûneke rast, heta ku bi riya rizgariya jinan û dabînkirina azadiya wan nebe, di civakê de nayê bidestxistin.

Jinên Kurd hem bi riya koçberî, Enfal, êrîşên kîmyewî û windakirina hezkiriyên xwe bûne hedefên destpêkê yên şeran, hem jî parêzvanên sereke yên domandina civakê ne. Ew di demên teng de bûne meşaleya riya azadiyê û ji ber xwezaya xwe ya parêzvan û mirovî her dem ber bi redkirina zihniyeta şerxwaz ve çûne.

Di dawiyê de, aştî ne diyariyek e ku kesek dikare bide; aştî erkê her kesê ye. Divê di 1’ê Îlonê de, em sozên xwe dubare bikin ku ziman divê ji bo diyalogê be ne ji bo şer û fikir divê ji bo ji nû ve avakirinê be ne ji bo wêrankirinê. Her wiha aştî û avakirina li Kurdistanê û herêmê bêyî helwesteke xurt û azadiya jinan nayê bidestxistin. Radestkirina navendên rêveberî û biryardanê ji bo jinan, ji bo afirandina pêşerojeke aştiyane û dûrî şer, temînateke sereke ye.