نمایشگاه کتاب و کودکان؛ تلاشی برای بازگرداندن نسل جدید به دنیای مطالعه
در میان گسترش استفاده از تلفن همراه، نمایشگاه کتاب فرصتی برای آشنایی کودکان با دنیای مطالعه و تقویت علاقه آنها به کتابخوانی فراهم کرده است.
نزیهه بو سعیدی
تونس- هیچکس درباره نقش محوری کتاب در زندگی کودکان و نوجوانان تردیدی ندارد؛ کتاب ابزاری اساسی برای شکلدادن به دانش، توسعه مهارتها و تقویت تواناییهای ذهنی است. مطالعه به کودک کمک میکند تا به تفکر، تمرکز، تأمل و صبوری عادت کند و دایره واژگان و دانستههایش را گسترش دهد. کودکی که از سنین پایین با خواندن انس نگیرد، ممکن است بعدها بهسختی بتواند این مهارتها را جبران کند.
بر همین اساس، گروهی از معلمان، مربیان، مسئولان مراکز آموزشی و خانوادهها، کودکان را به نمایشگاه بینالمللی کتاب که از ۲۳ آوریل آغاز شده و تا ۳ مه ادامه دارد، بردند تا از نزدیک با دنیای کتاب آشنا شوند و ارزش آن را از طریق ارتباط با ناشران و مشاهده حضور گسترده بازدیدکنندگان درک کنند.
مدیریت نمایشگاه نیز بخشی ویژه برای کودکان و نوجوانان در نظر گرفته بود که شامل کتابها، داستانها، منابع آموزشی و کتابهای کمکدرسی میشد. همچنین بخش سرگرمی با بازیهای فکری و آموزشی فراهم شده بود تا کودکان تجربهای ترکیبی از یادگیری و سرگرمی داشته باشند و کتاب را بخشی طبیعی از زندگی روزمره خود بدانند.
کودکان مهدکودک
وقتی کودکان نمایشگاه را ترک میکردند، نشانههای شادی بهوضوح بر چهره آنها دیده میشد. آنها با دنیایی تازه از کتابها، داستانها و بازیهایی روبهرو شده بودند که پیشتر نمیشناختند. خرید برخی کتابها و بازیها برایشان تجربهای هیجانانگیز بود و شاید برای نخستینبار دریافتند که فراتر از قصههایی که معمولاً با مادرانشان میخواندند، داستانهایی مخصوص خودشان وجود دارد.
بازیهای آموزشی نیز توجه آنها را جلب کرده بود؛ بازیهایی که برخلاف بازیهای تلفن همراه که میتوانند تمرکز را کاهش دهند و به چشم آسیب بزنند، قدرت تخیل و تفکر را تقویت میکنند. این تجربه برای کودکان دریچهای به جهانی گستردهتر بود؛ جهانی که لذت و آگاهی را در کنار هم قرار میدهد.
سامیه بن عبدالرحمن، عضو آکادمی عین زغوان جنوبی، در حالیکه کودکان را برای خروج از نمایشگاه مرتب میکرد، گفت: «امروز کودکان را به نمایشگاه آوردیم تا از نزدیک با این فضای فرهنگی آشنا شوند و داستانها و بازیهای فکری متناسب با سنشان را انتخاب کنند. آنها همچنین هدایایی از نمایشگاه دریافت کردند.»
او افزود: «ما معلمان میخواستیم کودکان از همان سنین پایین درک کنند که کتاب بسیار ارزشمندتر از تلفن همراه است و با علاقه به مطالعه رشد کنند.»
دانشآموزان مدارس
نمایشگاه کتاب برای دانشآموزان مقطع متوسطه نیز فرصتی ارزشمند بود؛ زیرا سن و سطح تحصیلی آنها امکان آشنایی با گونههای مختلف کتاب به زبانهای گوناگون را فراهم میکرد؛ از داستانهای کوتاه و رمان گرفته تا منابع علمی.
با این حال، وابستگی به تلفن همراه باعث شده بسیاری از دانشآموزان از این گنجینه دانشی فاصله بگیرند و لذت مطالعه را کمتر تجربه کنند.
امیره بشینی، معلم زبان عربی، گفت: «دانشآموزانی را که در کارگاههای ادبی و هنری شرکت میکنند، به نمایشگاه آوردیم تا با فضای فرهنگی آن آشنا شوند و کتاب را لمس کنند، داستانها و منابع مورد علاقهشان را انتخاب کنند و تجربهای واقعی از دنیای مطالعه داشته باشند.»
او افزود: «هدف ما تقویت علاقه به مطالعه و نوشتن و کاهش وابستگی بیش از حد به تلفن همراه است.»
نقش مهم مادران
سوسن صفر، مادر دختری پنجونیمساله که سال آینده وارد مدرسه میشود، میگوید خانواده، بهویژه مادر، نقش تعیینکنندهای در علاقهمند کردن کودک به کتاب دارد.
او معتقد است نمایشگاه کتاب فرصتی مناسب برای آشنایی با عناوین مختلف و انتخاب کتابهای مناسب برای کودکان است، زیرا ناشران متعددی در یک مکان حضور دارند و والدین میتوانند کتابهای متناسب با نیاز فرزندانشان را با قیمت مناسب تهیه کنند.
او تأکید میکند انتخاب کتاب باید متناسب با سطح درک کودک، کیفیت تصاویر و علاقه شخصی او باشد.
دشواریها، اما امید همچنان باقی است
کریمه ساحلی، مسئول بازاریابی یکی از انتشارات، میگوید استقبال از کتابهای کودک نسبت به دورههای گذشته متوسط بوده است، اما امید دارد در روزهای آینده خانوادههای بیشتری از نمایشگاه بازدید کنند.
او معتقد است تلفنهای همراه و تبلتها باعث کاهش استقبال از کتاب کاغذی شدهاند، اما همچنان کتاب را «اصل» میداند.
به گفته او، بسیاری از والدین امروز نسبت به آسیبهای استفاده بیش از حد از تلفن همراه آگاهتر شدهاند، بهویژه برای کودکان خردسال.
او تأکید میکند: «بدون نسلی که کتاب بخواند، نمیتوان آینده فرهنگی جامعه را حفظ کرد.» همچنین بر ضرورت بازگرداندن ساعت مطالعه به مدارس تأکید دارد تا کودکان دوباره با کتاب پیوند برقرار کنند.
در پایان، او با اشاره به دشواریهای حوزه نشر، بهویژه در زمینه بازاریابی، میگوید ناشران همچنان تلاش میکنند با ارائه کتابهای جذاب و مناسب، فرهنگ مطالعه را در میان کودکان زنده نگه دارند.