مرکز خبر- در شرایطی که طی سال‌های اخیر هزینه‌های درمان و خدمات پزشکی در ایران به شکل مداوم افزایش یافته، اکنون حوزه توانبخشی و خدمات کمک‌درمانی نیز با بحرانی جدی روبه‌رو شده است؛ بحرانی که نه‌تنها بیماران و افراد دارای معلولیت، بلکه مراکز درمانی، کاردرمانی و تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی را نیز تحت فشار قرار داده است.

اگر در گذشته تنها اقشار کم‌درآمد با دشواری در دسترسی به خدمات درمانی و تجهیزات پزشکی مواجه بودند، اکنون بخش بزرگی از جامعه با مشکل تامین هزینه‌های سلامت روبه‌رو است. در این میان، افرادی که به خدمات کاردرمانی، گفتاردرمانی، توانبخشی و تجهیزات کمک‌توانبخشی نیاز دارند، بیش از دیگران آسیب دیده‌اند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که ادامه این وضعیت می‌تواند «زمان طلایی توانبخشی» را از بسیاری از بیماران، به‌ویژه کودکان توانخواه، بگیرد و آسیب‌های جبران‌ناپذیری بر روند درمان آنان وارد کند.

 

افزایش نیازها همزمان با جنگ ۴۰ روزه

قائم‌مقام معاونت فنی سازمان نظام پزشکی تهران بزرگ و کاردرمانگر، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا از افزایش شدید نیاز به خدمات توانبخشی در پی جنگ ۴۰ روزه خبر داده است.

به گفته او، سال گذشته سازمان بهزیستی حدود یک همت برای ۱۴۰ هزار نفر از افراد نیازمند تجهیزات توانبخشی اختصاص داده بود، اما با آغاز جنگ، شمار نیازمندان به شکل چشمگیری افزایش یافت؛ به‌گونه‌ای که تنها برای ارائه خدمات به حدود ۳۷ هزار نفر از افراد دارای معلولیت، نزدیک به ۳۰۰ میلیارد تومان بودجه تخصیص داده شد.

وی می‌گوید افزایش تعرفه‌ها و هزینه‌های ناشی از آن، فشار سنگینی را بر افراد دارای معلولیت و خانواده‌های آنان تحمیل کرده است؛ فشاری که هم به دلیل گرانی تجهیزات وارداتی و هم هزینه بالای تولید داخلی این تجهیزات شکل گرفته است.

 

گرانی تجهیزات؛ از پای مصنوعی ۸۰۰ میلیونی تا دست مصنوعی ۲ میلیاردی

بر اساس اظهارات قائم‌مقام معاونت فنی سازمان نظام پزشکی تهران بزرگ، قیمت تجهیزات کمک‌توانبخشی در ایران به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است.

او می‌گوید: «قیمت یک پای مصنوعی بالای زانو بین ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان است. همچنین یک دست مصنوعی که حتی کاملاً الکترونیکی هم نباشد، بین ۱.۵ تا ۲ میلیارد تومان هزینه دارد.»

این در حالی است که کمک‌هزینه‌های پرداختی سازمان بهزیستی به افراد دارای معلولیت، به گفته او، به هیچ‌وجه پاسخگوی این هزینه‌ها نیست و بسیاری از خانواده‌ها عملاً توان تامین این تجهیزات را ندارند.

وی توضیح می‌دهد که افزایش شدید قیمت مواد اولیه، تولیدکنندگان داخلی تجهیزات توانبخشی را نیز با بحران روبه‌رو کرده و همین موضوع به کاهش تولید و کاهش دسترسی افراد دارای معلولیت به این تجهیزات منجر شده است.

 

کاهش مراجعه بیماران و ورشکستگی مراکز درمانی

در کنار فشار اقتصادی بر بیماران، مراکز توانبخشی، کاردرمانی، گفتاردرمانی و ارتوپدی فنی نیز با مشکلات مالی گسترده‌ای روبه‌رو شده‌اند.

او می‌گوید در گذشته بخش بزرگی از خدمات ارتوپدی فنی، از جمله ساخت اندام‌های مصنوعی و تجهیزات کمک‌حرکتی، در مراکز دولتی مانند هلال احمر و سازمان بهزیستی ارائه می‌شد، اما اکنون تنها هلال احمر بخشی محدود از این خدمات را ارائه می‌دهد و بیشتر خدمات به بخش خصوصی واگذار شده است.

به گفته او، کاهش توان مالی خانواده‌ها باعث شده بسیاری از توانخواهان مراجعه به مراکز درمانی را کاهش دهند یا درمان خود را نیمه‌کاره رها کنند. همین کاهش مراجعه، درآمد مراکز را به شدت پایین آورده، در حالی که هزینه‌هایی مانند اجاره، دستمزد و تجهیزات همچنان رو به افزایش است.

تعطیلی ۵۰ مرکز کاردرمانی در یک سال

آمارهای سازمان نظام پزشکی نشان می‌دهد بحران اقتصادی و کاهش مراجعه بیماران، به تعطیلی گسترده مراکز توانبخشی منجر شده است و تعداد مراکز کاردرمانی کشور از حدود ۷۴۰ مرکز در سال ۱۴۰۳ به ۶۹۰ مرکز در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است؛ به عبارتی حدود ۵۰ مرکز در یک سال تعطیل شده‌اند.

او تاکید می‌کند که از زمان جنگ ۱۲ روزه، روند تعطیلی مراکز درمانی شدت گرفته و پس از جنگ ۴۰ روزه، شرایط حتی بحرانی‌تر شده است.

به گفته او هنوز آمار رسمی سال ۱۴۰۵ منتشر نشده، اما تبعات اقتصادی جنگ اخیر می‌تواند آسیب‌های بسیار گسترده‌تری به حوزه سلامت و توانبخشی وارد کند.

 

تهدیدی برای آینده کودکان توانخواه

متخصصان حوزه توانبخشی هشدار می‌دهند که ادامه روند گرانی خدمات و تعطیلی مراکز درمانی، به‌ویژه برای کودکان دارای نیازهای ویژه پیامدهای خطرناکی خواهد داشت.

بسیاری از خانواده‌ها دیگر توان پرداخت هزینه جلسات کاردرمانی، گفتاردرمانی یا خرید تجهیزات کمک‌توانبخشی را ندارند؛ مسئله‌ای که می‌تواند روند درمان کودکان را متوقف کند و فرصت‌های حیاتی رشد و بازتوانی را از آنان بگیرد.

در چنین شرایطی، فعالان این حوزه معتقدند بدون حمایت فوری دولت، افزایش پوشش بیمه‌ای و کنترل هزینه‌های درمان، بحران توانبخشی در ایران ابعاد گسترده‌تری پیدا خواهد کرد؛ بحرانی که قربانیان اصلی آن، افراد دارای معلولیت و کودکان توانخواه خواهند بود.