مرکز خبر- هم‌زمان با تشدید فضای امنیتی در ایران و ادامه سکوت جامعه جهانی نسبت به وضعیت حقوق بشر، گزارش‌های گسترده‌ای از بازداشت‌های خشونت‌آمیز، صدور احکام سنگین، فشار بر زنان زندانی، بازداشت نوجوانان بلوچ، محرومیت زندانیان از درمان، تشدید حضور نیروهای امنیتی در شهرهای روژهلات و بلوچستان و افزایش خطر اجرای احکام اعدام منتشر شده است؛ روندی که فعالان حقوق بشر آن را بخشی از سیاست سازمان‌یافته جمهوری اسلامی برای ایجاد رعب عمومی، خاموش‌کردن اعتراضات و کنترل جامعه پس از اعتراضات سراسری و تحولات ناشی از جنگ می‌دانند.

در حالی‌که مذاکرات و رایزنی‌های سیاسی و امنیتی جمهوری اسلامی با دولت‌های غربی ادامه دارد، فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که مسئله زندانیان سیاسی، زنان زندانی، خانواده‌های دادخواه، سرکوب اقلیت‌های قومی و مذهبی، اعترافات اجباری و خطر اعدام عملاً از دستور کار مذاکرات حذف شده است؛ موضوعی که به گفته آنان، حکومت ایران از آن برای تشدید سرکوب داخلی و امنیتی‌سازی گسترده شهرها استفاده می‌کند.

در چهار روز اخیر، موج تازه‌ای از بازداشت‌ها، احضارها، احکام سنگین قضایی، ناپدیدسازی قهری و فشار بر زندانیان سیاسی در تهران، تبریز، سنه، سقز، مهاباد، بوکان، ایذه، اهواز، شیراز، سبزوار، زاهدان، خاش، فنوج، مهرستان، نیمروز، آبدانان، کرمان، مشهد و دیگر شهرهای ایران گزارش شده است. فعالان مدنی می‌گویند حضور سنگین نیروهای امنیتی، ایست‌های بازرسی، کنترل تلفن‌های همراه، احضار شهروندان و بازداشت‌های بدون حکم، به‌ویژه در مناطق روژهلات؟کوردستان و بلوچستان، به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شده است.

 

فضای امنیتی در روژهلات؛ از احضار و بازداشت تا ایجاد رعب در شهرها

منابع محلی در شهرهای مختلف روژهلات کوردستان از تشدید حضور نیروهای امنیتی، افزایش ایست‌های بازرسی و کنترل شدید رفت‌وآمد شهروندان خبر می‌دهند. به گفته فعالان کورد، نیروهای امنیتی در شهرهایی چون سنه، سقز، بوکان، مهاباد، جوانرود و پیرانشهر با استقرار گسترده در خیابان‌ها، فضای رعب و نگرانی ایجاد کرده‌اند.

گزارش‌ها حاکی است که در روزهای اخیر ده‌ها شهروند کورد، فعال مدنی، دانشجو و جوان معترض به نهادهای امنیتی احضار یا بازداشت شده‌اند. خانواده بسیاری از بازداشت‌شدگان نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند تا درباره وضعیت فرزندان خود اطلاع‌رسانی نکنند.

هم‌زمان، خانواده‌ی، دو فعال فرهنگی یارسان که به دست نیروهای سپاه کشته شدند، از سوی نهادهای امنیتی برای عدم برگزاری مراسم هفتم تهدید شده‌اند؛ اقدامی که به گفته فعالان حقوق بشر، بخشی از فشار سازمان‌یافته بر خانواده‌های دادخواه در روژهلات است.

در تبریز نیز یک فعال دانشجویی و دبیر پیشین شورای صنفی دانشگاه علامه طباطبایی با خشونت توسط نیروهای اداره اطلاعات بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. مأموران امنیتی بدون ارائه حکم قضایی به منزل او یورش برده و ضمن ضرب‌وشتم، وسایل شخصی و الکترونیکی او را ضبط کرده‌اند.

 

بلوچستان؛ بازداشت نوجوانان، ناپدیدسازی و حکومت فضای رعب

در بلوچستان نیز فضای امنیتی به‌شدت تشدید شده است. منابع محلی می‌گویند یورش شبانه نیروهای امنیتی به خانه‌ها، بازداشت‌های گروهی، استقرار گسترده نیروهای نظامی در محله‌های بلوچ‌نشین و بی‌اطلاعی خانواده‌ها از وضعیت بازداشت‌شدگان، به روندی عادی در شهرهای مختلف بلوچستان تبدیل شده است.

در شهرستان مهرستان، یک نوجوان بلوچ ۱۶ ساله با یورش نیروهای امنیتی به منزل خانوادگی‌اش بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. خانواده او همچنان هیچ اطلاعی از وضعیت یا محل نگهداری فرزندشان ندارند.

در فنوج نیز یک نوجوان بلوچ ۱۷ ساله با گذشت ۵۷ روز همچنان در بازداشت و بی‌خبری به‌سر می‌برد. فعالان حقوق کودک می‌گویند بازداشت کودکان و نوجوانان بلوچ بدون دسترسی به وکیل و خانواده، نقض آشکار حقوق بنیادین کودک است.

در سفیدآبه شهرستان نیمروز، زاهدان، سرخس و دیگر مناطق بلوچ‌نشین نیز بازداشت شهروندان بدون ارائه حکم قضایی ادامه دارد. منابع بلوچ می‌گویند نیروهای لباس‌شخصی و اطلاعاتی با ایجاد ایست‌های بازرسی، کنترل تلفن‌های همراه و بازرسی خودروها تلاش می‌کنند هرگونه اعتراض یا فعالیت مدنی را سرکوب کنند.

هم‌زمان، یک زندانی بلوچ در زندان مرکزی زاهدان در آستانه اجرای حکم اعدام قرار گرفته است. منابع حقوق بشری می‌گویند اعترافات او تحت فشار و شکنجه اخذ شده و متهم بعداً این اعترافات را رد کرده است.

 

تشدید فشار بر زنان زندانی؛ از احکام سنگین تا محرومیت درمانی

در ادامه صدور احکام سنگین علیه زنان بازداشت‌شده، مریم باباجانی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ در ایذه، به ۳۲ سال و شش ماه و دو روز حبس محکوم شد. فعالان حقوق زنان می‌گویند پرونده زنان معترض اغلب در فضایی امنیتی و بدون دسترسی واقعی به دادرسی عادلانه بررسی می‌شود.

هم‌زمان، حکم شش سال حبس و مجازات‌های تکمیلی علیه رویا استوار، شهروند بهائی اهل اصفهان، در دادگاه تجدیدنظر عیناً تأیید شد. او علاوه بر زندان، به ۱۵ سال محرومیت از حقوق اجتماعی محکوم شده است.

در کرمان نیز شکیلا قاسمی، شهروند ۲۶ ساله بهائی، با گذشت ۱۲۰ روز همچنان بلاتکلیف در بازداشت به‌سر می‌برد. منابع نزدیک به خانواده او می‌گویند نگهداری طولانی‌مدت در سلول انفرادی فشار شدید روحی و جسمی بر او وارد کرده است.

در زندان اوین، لیلا آفرین، زندانی سیاسی مبتلا به تومور بدخیم مغزی، همچنان از دسترسی به درمان تخصصی محروم مانده است. گزارش‌ها حاکی است او با سردردهای شدید، لرزش بدن و اختلال در حرکت روبه‌رو است و بدون کمک دیگر زندانیان قادر به راه رفتن نیست. خواهرش مریم آفرین نیز از آذرماه ۱۴۰۴ در بند زنان اوین نگهداری می‌شود.

خانواده فاطمه سپهری، زندانی سیاسی محبوس در زندان وکیل‌آباد مشهد، نیز نسبت به وخامت وضعیت جسمی او هشدار داده‌اند. این زندانی سیاسی پس از جراحی قلب باز همچنان از درمان تخصصی و داروهای حیاتی محروم مانده است.

همچنین آزاده یعقوبی، زندانی مبتلا به بیماری کرون در زندان وکیل‌آباد مشهد، با وجود نیاز فوری به درمان تخصصی، همچنان از اعزام به مراکز درمانی محروم است.

در بند زنان زندان اوین نیز ۱۰ زن زندانی سیاسی از جمله گلرخ ایرایی، سکینه پروانه، شیوا اسماعیلی و زهرا صفایی همچنان از تماس تلفنی و ملاقات محروم‌اند؛ محدودیتی که پس از اعتراض آنان به احکام اعدام اعمال شده است. هم‌زمان چند زندانی زن نیز در اعتصاب غذا به‌سر می‌برند.

 

بازداشت فعالان زن، معلمان، وکلا و هنرمندان

در تهران، سمیرا نوروز ناصری، فیلمساز و کارگردان، توسط نیروهای امنیتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.

در سبزوار نیز زهرا عارفی‌مهر، معلم، نویسنده و نقاش، پس از حضور در جلسه دادگاه خود بازداشت و به زندان تربت‌حیدریه منتقل شد. گزارش‌ها حاکی است که او بدون دسترسی به وکیل از خود دفاع کرده بود.

در کرمان، فاطمه روهنده، وکیل دادگستری، از اواخر اردیبهشت‌ماه همچنان در بازداشت به‌سر می‌برد. فعالان حقوقی می‌گویند فشار بر وکلای مستقل با هدف محدودکردن امکان دفاع از زندانیان سیاسی و معترضان صورت می‌گیرد.

نهاله شهیدی، فعال حقوق کودک، نیز پس از تأیید حکم شش سال حبس تعزیری بازداشت و به زندان مرکزی کرمان منتقل شد.

در قزوین، سوری بابایی چگینی، فعال مدنی و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، به سه سال حبس تعزیری، ممنوعیت خروج از کشور و ضبط تلفن همراه محکوم شد.

حمیرا شریفی، تبعه افغانستان و از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، نیز به پنج سال حبس محکوم شده است.

 

سرکوب دانشگاهیان و دانشجویان

گزارش‌ها از موج تازه‌ای از احضار، تعلیق، اخراج و بازداشت دانشجویان و دانشگاهیان حکایت دارد. در تهران، یک دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است.

در علویجه اصفهان نیز یک دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی دانشگاه اراک با یورش نیروهای لباس‌شخصی بازداشت شد. منابع محلی می‌گویند مأموران هنگام بازداشت او را به‌شدت مورد ضرب‌وشتم قرار داده و تلاش کرده‌اند با رفتارهای خشونت‌آمیز برای خانواده‌اش فضای رعب ایجاد کنند.

در آبدانان نیز یک دانش‌آموخته دکتری جغرافیا از دانشگاه تهران با اتهام «تبلیغ علیه نظام» به دادسرا احضار شده است.

فعالان دانشجویی می‌گویند استفاده گسترده از اتهاماتی چون «تبلیغ علیه نظام» و «اقدام علیه امنیت ملی» به ابزار اصلی جمهوری اسلامی برای سرکوب صدای منتقدان در دانشگاه‌ها تبدیل شده است.

 

شکنجه، اعترافات اجباری و خطر اعدام

گزارش‌های متعددی از شکنجه برای اخذ اعترافات اجباری منتشر شده است. مژده هاشمی بازرگانی، شهروند ساکن قزوین، در تماس تلفنی از زندان از ضرب‌وشتم شدید و فشار برای اعتراف اجباری خبر داده و گفته است بازجویان او را با لوله و باتوم مورد ضرب‌وشتم قرار داده‌اند.

در خوزستان نیز گزارش‌هایی درباره شکنجه بازداشت‌شدگان اعتراضات برای اخذ اعترافات اجباری منتشر شده است. همچنین احکام اعدام چند زندانی سیاسی عرب در زندان شیبان اهواز تأیید شده و سه زندانی سیاسی عرب با اتهام‌های امنیتی در معرض اجرای حکم اعدام قرار دارند.

هم‌زمان، دو برادر دوقلوی ۲۰ ساله با اتهام «همکاری با اسرائیل» به اعدام محکوم شده‌اند. گزارش‌ها حاکی است یکی از آنان پس از بازداشت در ایست بازرسی و یافتن تصویری از یک محل بمباران‌شده در تلفن همراهش، تحت شکنجه قرار گرفته تا علیه برادرش اعتراف کند.

 

هشدار عفو بین‌الملل و انتقاد از سکوت جهانی

سازمان عفو بین‌الملل در تازه‌ترین هشدار خود اعلام کرده است که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، دست‌کم ۳۶ نفر با اتهامات سیاسی و پس از دادگاه‌هایی که این سازمان آن‌ها را «ناعادلانه» توصیف کرده، اعدام شده‌اند.

بر اساس این گزارش، دست‌کم ۷۸ زندانی سیاسی و معترض در معرض خطر اجرای حکم اعدام قرار دارند که ۴۱ نفر از آنان از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی و بهمن ۱۴۰۴ هستند.

فعالان حقوق بشر هشدار می‌دهند که ادامه سکوت جامعه جهانی و بی‌توجهی به وضعیت زندانیان سیاسی، زنان زندانی، کودکان بازداشت‌شده و معترضان در ایران، می‌تواند زمینه را برای تشدید بیشتر سرکوب، اعدام، ناپدیدسازی قهری و نقض گسترده حقوق بشر فراهم کند؛ به‌ویژه در مناطقی چون روژهلات کوردستان، بلوچستان، خوزستان و دیگر شهرهایی که در ماه‌های اخیر زیر سنگین‌ترین فشارهای امنیتی قرار گرفته‌اند.