مرکز خبر- سازمان «زنان برای افغانستان با انتشار نامه‌ای سرگشاده خطاب به آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، اعضای شورای امنیت و هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، خواستار حفظ استقلال ارزیابی سازمان ملل و تسریع در اجرای یک روند سیاسی معتبر، فراگیر و مبتنی بر مشارکت معنادار همه شهروندان، به‌ویژه زنان افغان، شد.

در این نامه که با مشورت جمعی از زنان افغان در داخل و خارج از کشور و همراهی ۳۰ تن از فعالان افغان و سازمان‌های مدافع حقوق بشر تهیه شده، تأکید شده است که تحقق صلح، ثبات و مشروعیت پایدار در افغانستان تنها از طریق یک توافق سیاسی فراگیر، گفت‌وگوی ملی و مشارکت کامل زنان امکان‌پذیر خواهد بود.

نویسندگان با اشاره به قطعنامه‌های ۲۵۹۳ (۲۰۲۱) و ۲۷۲۱ (۲۰۲۳) شورای امنیت و ارزیابی مستقل سازمان ملل، خاطرنشان کرده‌اند که با وجود گذشت نزدیک به سه سال از انتشار این ارزیابی، بسیاری از توصیه‌های کلیدی آن هنوز اجرایی نشده است.

در این نامه از عملکرد یوناما در پیشبرد مأموریت خود، به‌ویژه در چارچوب «رکن سوم» مأموریت این نهاد برای تسهیل گفت‌وگوهای سیاسی، انتقاد شده و آمده است که این هیئت تاکنون نتوانسته سازوکاری منسجم، ساختارمند و واقعاً فراگیر برای تعامل با همه ذی‌نفعان افغانستان ایجاد کند. همچنین نویسندگان نسبت به نبود شفافیت و پاسخگویی در تدوین و اجرای «رویکرد موزاییک» (Mosaic Approach) ابراز نگرانی کرده‌اند.

«زنان برای افغانستان» در این نامه سه پیشنهاد مشخص را به سازمان ملل ارائه کرده است: ایجاد سازوکاری منظم برای تعامل با زنان افغان، نیروهای دموکراتیک و جامعه مدنی؛ انتصاب نماینده ویژه سازمان ملل برای افغانستان با مأموریت هدایت دیپلماسی میان تمامی ذی‌نفعان؛ و تدوین شاخص‌های روشن و زمان‌بندی‌شده برای ارزیابی پیشرفت روند سیاسی و بررسی آن در شورای امنیت.

امضاکنندگان همچنین از دبیرکل سازمان ملل، یوناما و اعضای شورای امنیت خواسته‌اند بار دیگر بر تعهد خود نسبت به اجرای ارزیابی مستقل و پیشبرد یک روند سیاسی فراگیر تأکید کرده و این تعهدات را به اقدامات عملی تبدیل کنند.

در پایان این نامه آمده است که مردم و زنان افغانستان انتظار دارند سازمان ملل متحد نقش خود را به‌عنوان نهادی بی‌طرف، اصول‌گرا و پاسخگو حفظ کرده و از مشارکت واقعی شهروندان افغانستان در تصمیم‌گیری درباره آینده کشور حمایت کند.

 

نامه سرگشاده به دبیرکل سازمان ملل متحد، شورای امنیت سازمان ملل متحد و یوناما (UNAMA)

«خطاب به: جناب آقای آنتونیو گوترش
دبیرکل سازمان ملل متحد
WFA، ژنو، سوئیس
۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶

پاسداری از ارزیابی مستقل و تعهدات یوناما؛ ضرورت فوری یک روند سیاسی معتبر و فراگیر برای افغانستان

عالیجنابان،

زنان برای افغانستان» (WFA)، با مشورت گروهی متنوع از زنان افغان در داخل و خارج از کشور، پیشنهادهای زیر را تدوین کرده و در این مقطع حساس، همزمان با آغاز به کار رئیس جدید هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، با کمال احترام آن را به حضورتان تقدیم می‌کند.

از زمان رویدادهای ۱۵ اوت ۲۰۲۱ در افغانستان و تصویب متعاقب آنِ قطعنامه ۲۵۹۳ (۲۰۲۱) شورای امنیت سازمان ملل، شورای امنیت بارها بر حمایت خود از «یک راه‌حل سیاسی فراگیر و مبتنی بر مذاکره، با مشارکت کامل، برابر و معنادار زنان» تأکید کرده است. این تعهد با تصویب قطعنامه ۲۷۲۱ (۲۰۲۳) شورای امنیت، که پس از ارزیابی مستقل به رهبری آقای فریدون سینیرلی‌اوغلو انجام شد، بیش از پیش تقویت گردید. این ارزیابی بر ضرورت اتخاذ یک رویکرد هماهنگ بین‌المللی، ازسرگیری تعاملات دیپلماتیک با تمامی ذی‌نفعان افغانستان و مشارکت کامل زنان در شکل‌دهی مسیر سیاسی به سوی صلح تأکید داشت.

یک توافق سیاسی پایدار، زیربنای صلح، ثبات و مشروعیت پایدار در افغانستان است. همان‌گونه که در ارزیابی مستقل نیز تصریح شده، تنها از طریق یک روند آشتی ملی و گفت‌وگوی فراگیر که بر مشارکت و رهبری کامل زنان استوار باشد و بازتاب‌دهنده دیدگاه‌ها و آرمان‌های همه مردم افغانستان باشد، می‌توان نظام حکمرانی مبتنی بر حاکمیت قانون، یک نظم قانون اساسی فراگیر و چارچوب حقوقی حافظ حقوق تمامی شهروندان را ایجاد کرد.

دستیابی به چنین توافق سیاسی فراگیر و معتبری نه تنها برای صلح و ثبات بلندمدت افغانستان اهمیت اساسی دارد، بلکه برای فراهم کردن شرایط لازم جهت بازگشت امن و شرافتمندانه میلیون‌ها شهروند افغانستان که همچنان آواره یا پناهنده هستند نیز ضروری است. این نیاز فوری، به طور مستمر در جریان گفت‌وگوهای فراگیری که «زنان برای افغانستان» طی ماه‌های اخیر با حضور طیف گسترده و متنوعی از ذی‌نفعان افغانستان برگزار کرده است، مورد تأکید قرار گرفته است.

از ماه مارس ۲۰۲۲، هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) مأموریت یافته است که این هدف را از طریق «رکن سوم» مأموریت خود پیش ببرد؛ رکنی که با هدف تسهیل گفت‌وگوی سیاسی میان بازیگران مرتبط از گروه‌های مختلف افغانستان، ذی‌نفعان منطقه‌ای و جامعه بین‌المللی طراحی شده است تا زمینه‌ای مساعد برای ترویج حکمرانی فراگیر، نماینده، مشارکتی و پاسخگو در افغانستان ایجاد شود.

با تأسف، پیشرفت یوناما در اجرای مأموریت خود برای پیشبرد گفت‌وگوهای سیاسی ذیل رکن سوم، بسیار کمتر از انتظارات ما بوده است. یوناما تاکنون نتوانسته است یک سازوکار منسجم، ساختارمند و واقعاً فراگیر برای تعامل ایجاد کند که به‌صورت معنادار همه صداهای مرتبط افغانستان را در بر گیرد. افزون بر این، هیچ‌گونه پاسخگویی، شفافیت یا مشورتی در خصوص تدوین و اجرای سندی که از آن با عنوان «رویکرد موزاییک» (Mosaic Approach) یاد می‌شود، وجود نداشته است.

زنان افغانستان، همراه با طیف گسترده‌ای از گروه‌های سیاسی، اجتماعی و مدنی، تلاش‌های قابل توجهی برای ایجاد بسترهای گفت‌وگو، ارائه پیشنهادهای سیاستی و ترسیم مسیرهایی برای یک گذار سیاسی مسالمت‌آمیز انجام داده‌اند. با این حال، این تلاش‌ها بارها با مشارکت محدود، سکوت یا بی‌توجهی و عدم شناسایی کافی از سوی یوناما مواجه شده است.

این فقدان پیشرفت در جهت دستیابی به یک راه‌حل صلح‌آمیز را نمی‌توان به نبود گزینه‌های عملی یا فقدان یک روند سازنده برای تعامل نسبت داد. ارزیابی مستقل، نقشه راهی روشن، عملی و جامع برای گفت‌وگوی سیاسی ملی فراگیر و آشتی ملی ارائه کرده است که بازتاب‌دهنده مشارکت و آرمان‌های همه افغان‌هاست. با این حال، با گذشت نزدیک به سه سال از انتشار آن، بسیاری از توصیه‌های کلیدی این ارزیابی هنوز اجرا نشده‌اند.

از این‌رو، ما با احترام از دبیرکل سازمان ملل متحد، یوناما و کشور مسئول پرونده افغانستان در شورای امنیت سازمان ملل درخواست می‌کنیم که تعهد خود را نسبت به روند سیاسی فراگیر مورد نظر در ارزیابی مستقل به رهبری آقای فریدون سینیرلی‌اوغلو بار دیگر تأیید کرده و گام‌های عملی برای تبدیل این تعهدات به اقدامات مؤثر بردارند.

 

ما توصیه‌های زیر را ارائه می‌کنیم:

۱. یوناما باید سازوکاری ساختارمند برای تعامل منظم با گروه‌های مختلف زنان افغان، نیروهای دموکراتیک، نمایندگان جامعه مدنی و سایر ذی‌نفعان سیاسی، چه در داخل افغانستان و چه در تبعید، ایجاد کند. این تعامل باید فراتر از مشورت صرف باشد و تضمین کند که زنان افغان و سایر ذی‌نفعان نقش مؤثر و معناداری در شکل‌دهی روند سیاسی داشته باشند.

۲. سازمان ملل متحد باید، مطابق توصیه ارزیابی مستقل، یک نماینده ویژه برای افغانستان منصوب کند که دارای مأموریتی روشن برای هدایت دیپلماسی مستمر میان تمامی ذی‌نفعان افغان، از جمله نمایندگان زنان، بازیگران سیاسی، کشورهای منطقه و شرکای بین‌المللی باشد؛ با هدف پیشبرد یک راه‌حل سیاسی فراگیر و صلح‌آمیز.

۳. سازمان ملل متحد باید شاخص‌ها و معیارهای روشن، قابل اندازه‌گیری و زمان‌بندی‌شده‌ای برای ارزیابی میزان پیشرفت یا پسرفت در روند سیاسی تعیین کند. این معیارها باید شامل شاخص‌ها و جدول‌های زمانی مشخص باشند، به‌گونه‌ای که در صورت عدم تحقق پیشرفت معنادار، نشست‌های ویژه شورای امنیت برای بررسی اقدامات اصلاحی لازم برگزار شود. همچنین ارزیابی‌های منظم این معیارها باید در گزارش‌های دبیرکل سازمان ملل گنجانده شده و در نشست‌های علنی و غیرعلنی شورای امنیت منعکس شود.

 

عالیجنابان،

زنان و مردم افغانستان از سازمان ملل متحد انتظار دارند که نقش خود را به‌عنوان شریکی بی‌طرف، اصول‌گرا و پاسخگو حفظ کند؛ شریکی که به صدای کسانی که به حاشیه رانده شده‌اند گوش فرا دهد و اطمینان حاصل کند که شهروندان افغانستان از تصمیم‌گیری درباره آینده خود کنار گذاشته نمی‌شوند.

ما از شورای امنیت درخواست می‌کنیم که با حمایت کامل از اجرای ارزیابی مستقل و پیشبرد یک مسیر سیاسی معتبر به سوی صلح، ثبات و شکوفایی افغانستان، رهبری خود را بار دیگر به نمایش بگذارد.

ما، به‌عنوان ذی‌نفعانی متعهد به افغانستانی کثرت‌گرا، دموکراتیک و آزاد، آمادگی خود را برای مشارکت سازنده در راستای تحقق این هدف مشترک اعلام می‌کنیم. امیدواریم که شما بار دیگر بر جایگاه محوری گفت‌وگوی فراگیر، مشروعیت سیاسی و صلح پایدار برای افغانستان و منطقه تأکید کنید.

خواهشمند است، عالیجنابان، مراتب عالی‌ترین احترام و ارادت ما را بپذیرید.

زنان برای افغانستان (Women for Afghanistan - WFA)، با مشورت ۳۰ تن دیگر از فعالان افغان و سازمان‌های مدافع حقوق بشر.

پایان»