مرکز خبر- تغییرات اقلیمی در افغانستان دیگر یک تهدید آینده نیست؛ بحرانی است که هم‌اکنون زندگی میلیون‌ها کودک را تحت تأثیر قرار داده است. تازه‌ترین گزارش یونیسف نشان می‌دهد بیش از ۸.۸ میلیون کودک افغانستانی به‌طور هم‌زمان در معرض چندین خطر ناشی از تغییرات آب‌وهوایی قرار دارند؛ وضعیتی که به‌ویژه برای دختران، در سایه فقر، محدودیت‌های اجتماعی و دسترسی نابرابر به امکانات، پیامدهای سنگین‌تری به همراه دارد.

صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در گزارشی هشدار داده است که از میان حدود ۲۱ میلیون کودک در افغانستان، نزدیک به ۴۱ درصد آنان هم‌زمان با دست‌کم سه تهدید اقلیمی مواجه هستند. این آمار نشان‌دهنده ابعاد گسترده بحرانی است که در سال‌های اخیر با شدت بیشتری زندگی شهروندان افغانستان، به‌ویژه کودکان، را تحت تأثیر قرار داده است.

 

افغانستان؛ یکی از خطرناک‌ترین کشورها برای کودکان در بحران اقلیم

براساس گزارش یونیسف، افغانستان در میان کشورهای جنوب آسیا از نظر میزان آسیب‌پذیری کودکان در برابر تغییرات آب‌وهوایی در بالاترین رتبه قرار دارد. افزایش دمای هوا، خشکسالی‌های پی‌درپی، سیلاب‌های ویرانگر، طوفان‌های شن و گردوغبار و موج‌های گرمای طولانی‌مدت، سلامت و امنیت میلیون‌ها کودک را تهدید می‌کند.

این نهاد اعلام کرده است که بیش از ۷۵ درصد کودکان افغانستان در معرض خشکسالی قرار دارند؛ بحرانی که نه تنها منابع آب آشامیدنی را کاهش داده، بلکه امنیت غذایی میلیون‌ها خانواده را نیز با خطر جدی روبه‌رو کرده است.

همچنین بیش از نیمی از کودکان کشور با موج‌های گرمای شدید و طولانی مواجه‌اند و دست‌کم ۱.۷ میلیون کودک نیز از پیامدهای سیلاب‌های رودخانه‌ای آسیب می‌بینند.

 

دختران؛ قربانیان پنهان بحران آب‌وهوا

کارشناسان معتقدند پیامدهای تغییرات اقلیمی برای همه کودکان یکسان نیست و دختران افغانستانی به دلیل محدودیت‌های اجتماعی و فرهنگی با آسیب‌های مضاعف روبه‌رو هستند.

در بسیاری از مناطق افغانستان، دختران مسئولیت تأمین آب و بخشی از کارهای روزمره خانواده را برعهده دارند. با خشک شدن منابع آبی و افزایش فاصله دسترسی به آب، آنان ناچارند مسیرهای طولانی‌تری را طی کنند؛ موضوعی که علاوه بر افزایش خطرات جسمی، فرصت تحصیل و آموزش را نیز از بسیاری از آنان می‌گیرد.

از سوی دیگر، بحران‌های اقلیمی و فشارهای اقتصادی ناشی از آن، خطر ترک تحصیل، ازدواج اجباری و کار کودکان را در میان دختران افزایش می‌دهد. فعالان حقوق کودک هشدار می‌دهند که هرچه وضعیت معیشتی خانواده‌ها دشوارتر شود، دختران بیش از دیگران قربانی تصمیم‌های ناشی از فقر خواهند شد.

 

سوءتغذیه؛ بحرانی که با تغییرات اقلیمی تشدید می‌شود

یونیسف در بخش دیگری از گزارش خود نسبت به افزایش سوءتغذیه حاد در افغانستان هشدار داده است. این سازمان تأکید می‌کند که تغییرات آب‌وهوایی و نابودی منابع معیشتی، شرایط را برای میلیون‌ها کودک وخیم‌تر کرده است.

براساس برآوردهای این نهاد، میلیون‌ها کودک زیر پنج سال در سال جاری برای درمان سوءتغذیه به خدمات فوری درمانی نیاز خواهند داشت. کاهش محصولات کشاورزی، نابودی زمین‌های زراعی بر اثر سیلاب یا خشکسالی و افزایش ناامنی غذایی، از مهم‌ترین عوامل تشدید این وضعیت عنوان شده است.

کارشناسان می‌گویند سوءتغذیه در سال‌های نخست زندگی می‌تواند آثار جبران‌ناپذیری بر رشد جسمی و ذهنی کودکان برجای بگذارد و آینده نسل‌های بعدی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

 

تغییرات اقلیمی و موج تازه آوارگی

افغانستان طی سال‌های اخیر بارها شاهد رویدادهای شدید اقلیمی بوده است؛ از خشکسالی‌های گسترده گرفته تا سیلاب‌های ویرانگر که هزاران خانه و زمین کشاورزی را نابود کرده‌اند.

این تحولات نه تنها منابع آب و درآمد خانوارها را کاهش داده، بلکه هزاران خانواده را مجبور به ترک محل زندگی خود کرده است. آوارگی ناشی از بحران‌های اقلیمی، کودکان را در معرض خطراتی همچون محرومیت از آموزش، سوءتغذیه، بیماری و بهره‌کشی قرار می‌دهد.

در این میان، زنان و دختران به دلیل محدودیت‌های اجتماعی، دسترسی کمتر به منابع و نقش‌های سنتی در خانواده، بیش از دیگران از پیامدهای این جابه‌جایی‌های اجباری آسیب می‌بینند.

 

نیاز فوری به حمایت‌های پایدار

یونیسف تأکید کرده است که کودکان افغانستان از آسیب‌پذیرترین گروه‌های جهان در برابر تغییرات اقلیمی هستند و بدون حمایت‌های فوری و بلندمدت، وضعیت آنان می‌تواند بحرانی‌تر شود.

این سازمان خواستار سرمایه‌گذاری بیشتر در حوزه تأمین آب سالم، امنیت غذایی، خدمات بهداشتی و برنامه‌های سازگاری با تغییرات اقلیمی شده است. به باور کارشناسان، مقابله با بحران اقلیم در افغانستان تنها یک مسئله زیست‌محیطی نیست، بلکه موضوعی مرتبط با حقوق کودکان، سلامت عمومی و آینده یک نسل کامل است.

در شرایطی که افغانستان سهم اندکی در تولید گازهای گلخانه‌ای جهان دارد، میلیون‌ها کودک این کشور امروز از نخستین قربانیان بحرانی هستند که نقش چندانی در ایجاد آن نداشته‌اند؛ بحرانی که هر روز ابعاد انسانی آن آشکارتر می‌شود.