شهلا محمدی

مرکز خبر- در شرایطی که خاورمیانه در چارچوب بازآرایی‌های ژئوپولیتیک و طراحی‌های نوین قدرت‌های هژمون جهانی، بیش از پیش به عرصه رقابت، تنش و بازتعریف مرزهای نفوذ تبدیل شده و کوردستان نیز در این میان به یکی از کانون‌های اصلی این تحولات بدل شده است، مسئله زنان و جنبش‌های مدنی در این جغرافیا اهمیتی دوچندان یافته است. در چنین بستری، شکل‌گیری ائتلاف‌ها و ائتلاف‌های زنان را می‌توان تلاشی برای بازتعریف نقش و جایگاه اجتماعی و سیاسی زنان در دل این تحولات دانست.

در همین زمینه، با شهین حسینی، معاون دبیر سازمان اتحادیه زنان دموکرات کوردستان ایران و عضو پلتفرم ژینا، درباره ائتلاف زنان شرق کوردستان-ژینا، موج اعدام زندانیان سیاسی به‌ویژه کوردها و همچنین روند و پیامدهای مذاکرات میان ایران و آمریکا گفت‌وگو کرده‌ایم.

         

        

ائتلاف زنان شرق کوردستان-ژینا با چه هدفی و در چه شرایطی شکل گرفت و مهم‌ترین اهداف و چشم‌انداز سیاسی و اجتماعی این ائتلاف چیست؟

اگر نگاهی به تاریخچه جنبش‌ها، از جمله جنبش فمینیستی، جنبش کارگری در اروپا و همچنین جنبش «زن، زندگی، آزادی» بیندازیم، می‌بینیم که این جنبش، که الهام‌گرفته از به شهادت رسیدن مهسا امینی، دختر سقزی، بود، امروز در سراسر جهان، فارغ از زن یا مرد بودن، طنین‌انداز شده است.

ما می‌بینیم که همه این جنبش‌ها با همبستگی و اتحاد زنان مبارز و حق‌خواه به حقیقت پیوسته و به دستاورد رسیده‌اند. همین اندیشه ما را بر آن داشت که برای دستیابی به هویت جنسیتی، برابری جنسیتی و هویتی، رفع هرگونه تبعیض علیه زنان و ساخت آینده‌ای بهتر برای زنان روژهلات، به گونه‌ای تلاش کنیم که زنان در رأس قدرت، قانون‌گذاری و در جایگاه شایسته خود قرار بگیرند.

بر همین اساس، این ائتلاف را تشکیل دادیم. این ائتلاف از چند سازمان اصلی، از جمله اتحادیه زنان دموکرات کوردستان ایران، سازمان آزادی زنان کوردستان مینا، افق زنان کرد کومله، سازمان زنان خبات کوردستان ایران و همچنین جامعه زنان آزاد شرق کوردستان (کژار) تشکیل شده است.

         

        

این ائتلاف حاصل برگزاری بی‌وقفه جلسات، به‌صورت حضوری و آنلاین، بوده است و در نهایت توانستیم در تاریخ ۳۰ آوریل ۲۰۲۶ این ائتلاف را به‌عنوان یک چتر مدنی و ملی اعلام کنیم. آنچه حائز اهمیت است، این است که این ائتلاف، با وجود تفاوت در ایدئولوژی‌ها، دیدگاه‌ها و تفکرات حزبی و سازمانی، می‌کوشد در راستای مبارزه ملی و همچنین مبارزه جنسیتی، که هر دو علیه زنان اعمال می‌شوند، فعالیت کند.

اهداف اصلی این ائتلاف، متحد کردن توان و ظرفیت ملی زنان و تقویت جایگاه آنان در جامعه است. مانیفست این ائتلاف بر این اصل استوار است که «آزادی میهن در گرو آزادی زنان است.» همچنین هر فرد، نهاد یا سازمانی که سیاست‌ها، اهداف و اصول این ائتلاف را بپذیرد، می‌تواند به این ائتلاف بپیوندد.

به وجود آمدن همبستگی و اتحاد میان احزاب کوردستانی جای تحسین دارد. این اتحاد ضرورتی بود که جامعه کوردستان آن را مطالبه می‌کرد، چرا که این همبستگی در راستای منافع مردم کوردستان شکل گرفته است. ائتلافی که تشکل‌های زنان در احزاب سیاسی به وجود آورده‌اند نیز از همین دغدغه نشأت گرفته است؛ دغدغه‌ای که محور اصلی آن زنان کورد در جامعه هستند. بخشی از هدف این ائتلاف نیز استحکام و تقویت همین همبستگی میان احزاب است. به این معنا که ما زنان مبارز کورد می‌توانیم همگام با احزاب خود برای آزادی و برابری تلاش و اقدام کنیم.

این همبستگی، به باور ما، هراس و نگرانی را در میان مسئولان جمهوری اسلامی ایجاد کرده است؛ به‌گونه‌ای که این حکومت بیش از هر نقطه دیگری، حملات خود را متوجه احزاب سیاسی مستقر در اقلیم کوردستان کرده است. از نگاه ما، جمهوری اسلامی از استقامت و همبستگی میان احزاب سیاسی کوردستان بیش از هر چیز دیگری هراس دارد.

این مسئله را می‌توان در برخورد با اعتراضات داخل روژهلات کوردستان نیز مشاهده کرد. در بسیاری از جنبش‌ها، از جمله اعتراضات دی‌ماه، شمار قابل توجهی از جان‌باختگان از شهرهای کوردستان، کرماشان، ایلام و ملکشاهی بودند.

 

وضعیت کنونی اعدام زندانیان سیاسی، به‌ویژه در کوردستان را چگونه ارزیابی می‌کنید و چرا کوردستان در سال‌های اخیر به یکی از کانون‌های اصلی سرکوب و اعدام تبدیل شده است؟

متأسفانه شمار اعدام‌ها هر روز رو به افزایش است، به‌ویژه در کوردستان. به باور ما، جمهوری اسلامی به‌خوبی می‌داند که با امنیتی‌تر و نظامی‌تر کردن فضای کوردستان، کنترل بیشتری بر این منطقه اعمال می‌کند. در چنین شرایطی، مردم نه در خانه‌های خود امنیت دارند و نه در خیابان‌ها؛ چه برسد به اینکه بخواهند حقوق مشروع خود را مطالبه کنند.

کسانی که برای دفاع از خواسته‌های مدنی و حقوق شهروندی خود تلاش می‌کنند، با سرکوب، بازداشت و زندان روبه‌رو می‌شوند. از همین رو، تشکل‌های مدنی و سیاسی باید صدای این افراد باشند و اجازه ندهند حقوق آنان پایمال شود یا در سکوت و بی‌صدایی به فراموشی سپرده شوند.

         

        

در این میان، نقش فعالان سیاسی و مدنی در رساندن صدای زندانیان به نهادهای مدنی و سازمان‌های حقوق بشری، راه‌اندازی کارزارها و کمپین‌ها، و ایجاد هشتگ‌های حمایتی در فضای مجازی، می‌تواند بسیار حائز اهمیت باشد. همه این ظرفیت‌ها را می‌توان به اهرمی قدرتمند برای مقابله با سرکوب و حمایت از مطالبات مدنی تبدیل کرد.

هر تحولی که رخ دهد، به باور ما، ماهیت جمهوری اسلامی بر پایه کشتار، شکنجه و زندانی کردن مخالفان استوار است و هر صدایی را که برخلاف خواست و حاکمیت خود باشد، سرکوب می‌کند.

 

مذاکرات میان ایران و آمریکا را در چه چارچوبی تحلیل می‌کنید و پیامد این مذاکرات برای جامعه ایران و به‌ویژه کوردها چیست؟

جنگی که میان ایران، آمریکا و اسرائیل شکل گرفته است، از نگاه ما هیچ منفعتی برای مردم داخل ایران ندارد. اکنون نیز که بحث مذاکرات مطرح شده، این روند بیشتر به نوعی خریدن زمان شباهت دارد. بخشی از این موضوع نیز، به باور ما، به شرایط و تحولات جاری، از جمله برگزاری رقابت‌های جهانی، و همچنین اولتیماتوم‌هایی بازمی‌گردد که آمریکا به ایران داده است. این اولتیماتوم‌ها، از نگاه ما، می‌تواند به ازسرگیری جنگ و ادامه روندی منجر شود که آینده ایران را با تهدیدهای جدی روبه‌رو می‌کند.

همه ما شاهد بوده‌ایم که این نشست‌ها، تهدیدهای متقابل و گاه تکذیب سخنان یکدیگر؛ این برداشت را ایجاد می‌کند که رسیدن به یک توافق پایدار، حتی با وجود میانجی‌گری طرف سوم، با دشواری‌های فراوان روبه‌رو است. از سوی دیگر، مقام‌های ایرانی نیز تاکنون تمایلی به گفت‌وگوی مستقیم پشت یک میز با طرف آمریکایی نشان نداده‌اند.

موضوعات دیگری نیز در این میان مطرح است؛ از جمله پرونده هسته‌ای که جمهوری اسلامی سال‌ها برای آن هزینه کرده و همچنین تنگه هرمز که یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان به شمار می‌رود و ایران بارها از آن به‌عنوان اهرم فشار در مناسبات منطقه‌ای و بین‌المللی یاد کرده است. از نگاه ما، حکومتی که ۴۷ سال شعار «مرگ بر آمریکا» سر داده، اکنون با بحرانی جدی در زمینه اعتمادسازی روبه‌رو است.

از سوی دیگر، به باور ما، نشانه‌هایی از اختلاف و شکاف در درون ساختار قدرت نیز دیده می‌شود؛ به‌گونه‌ای که بخشی از نیروهای نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی، هرگونه توافق را مغایر با آرمان‌های نظام می‌دانند، در حالی که بخشی دیگر، از جمله برخی نیروهای وابسته به سپاه، تلاش می‌کنند از طریق چنین توافقی از تداوم نظام حمایت کنند.

هم‌زمان، مشکلات اقتصادی، از جمله بیکاری، تورم، فساد و فشارهای معیشتی، زندگی بسیاری از شهروندان را تحت تأثیر قرار داده است. از نگاه ما، زندان‌ها به محل نگهداری فعالان سیاسی و مدنی تبدیل شده‌اند و فضای امنیتی بر بخش‌های مختلف جامعه سایه افکنده است.

به باور ما، حتی اگر توافقی میان ایران و آمریکا حاصل شود، که احتمال آن را اندک می‌دانیم، جامعه ایران با چالش‌های عمیق اقتصادی، اجتماعی و سیاسی روبه‌رو خواهد ماند. ما معتقدیم این مردم هستند که در نهایت درباره آینده کشور تصمیم خواهند گرفت.
از نگاه ما، کوردها نیز باید با حفظ همبستگی، اتحاد و ادامه مبارزات مدنی، هویتی و سیاسی خود، این مسیر را ادامه دهند تا در آینده‌ای مبتنی بر دموکراسی، بتوانند حقوق و مطالبات خود را تضمین کنند.