زندان تهران بزرگ؛ بیآبی، گال و تبعیض، مجازاتی فراتر از حکم زندان
کمبود شدید آب، شیوع گسترده بیماری گال و تفاوت آشکار امکانات میان بندهای زندان تهران بزرگ، بار دیگر وضعیت بحرانی زندانهای ایران را در کانون انتقادها قرار داده؛ شرایطی که نقض آشکار حقوق زندانیان و کرامت انسانی آنان است.
مرکز خبر- گزارشهای منتشر شده از واحد یک زندان تهران بزرگ از بحرانی عمیق در شرایط نگهداری زندانیان حکایت دارد؛ بحرانی که با کمبود شدید آب، شیوع گسترده بیماری واگیردار گال و تفاوت چشمگیر امکانات میان بندهای مختلف زندان، سلامت و کرامت هزاران زندانی را با تهدید جدی روبهرو کرده است. یک وکیل پایهیک دادگستری با توصیف این وضعیت به عنوان «نقض آشکار حق دسترسی به آب، بهداشت و درمان»، خواستار اقدام فوری مسئولان و نظارت نهادهای مستقل بر وضعیت زندانها شده است.
در حالی که تأمین سلامت و امنیت زندانیان از مسئولیتهای قانونی حکومت به شمار میرود، اطلاعات منتشر شده از داخل واحد یک زندان تهران بزرگ تصویری نگرانکننده از شرایط این زندان ارائه میدهد؛ شرایطی که از فرسودگی شدید ساختمانها، کمبود گسترده آب، فقدان امکانات اولیه بهداشتی و گسترش بیماریهای واگیردار حکایت دارد. همزمان، تفاوت فاحش امکانات میان واحدهای مختلف زندان، پرسشهایی جدی درباره تبعیض و رعایت کرامت انسانی زندانیان برانگیخته است.
بر اساس اطلاعات یک منبع از داخل این زندان، در واحد یک، آب به بسیاری از دوشهای حمام و سرویسهای بهداشتی نمیرسد و حتی سالنی که «سالن سلامت» نامیده میشود نیز با همین مشکل مواجه است. زندانیان ناچارند آب مورد نیاز خود را با سطل و آفتابه از بخشهای دیگر منتقل کنند و برای استحمام از ظروف پلاستیکی استفاده کنند؛ وضعیتی که رعایت حداقل اصول بهداشتی را عملاً ناممکن کرده است.
شیوع گال؛ پیامد مستقیم نبود امکانات بهداشتی
در پی کمبود آب و شرایط نامناسب بهداشتی، بیماری پوستی گال به شکل گسترده در میان زندانیان واحد یک شیوع یافته است. بسیاری از زندانیان ماههاست با خارش شدید، ضایعات پوستی و عوارض ناشی از این بیماری دستوپنجه نرم میکنند و به دلیل کمبود دارو و امکانات درمانی، چرخه انتقال بیماری همچنان ادامه دارد.
گال یک بیماری پوستی بسیار مسری است که در محیطهای متراکم و فاقد امکانات بهداشتی به سرعت گسترش پیدا میکند. کارشناسان هشدار میدهند که ادامه این وضعیت میتواند سلامت شمار بیشتری از زندانیان را به خطر بیندازد.
تبعیض میان بندها؛ امکانات برای برخی، محرومیت برای بسیاری
در حالی که زندانیان واحد یک با کمبود آب و امکانات اولیه روبهرو هستند، گزارشها نشان میدهد واحد پنج زندان تهران بزرگ که عمدتاً محل نگهداری زندانیان جرایم مالی است، از امکانات رفاهی و بهداشتی بهمراتب بهتری برخوردار است.
این تفاوت آشکار، پرسشهای جدی درباره نحوه توزیع امکانات در زندان و رعایت اصل برابری میان زندانیان ایجاد کرده و از نگاه ناظران، مصداقی از تبعیض در محیط زندان به شمار میرود.
آنچه امروز در واحد یک زندان تهران بزرگ جریان دارد، دیگر یک نقص مدیریتی ساده نیست. هنگامی که زندانی به آب کافی برای استحمام و استفاده از سرویسهای بهداشتی دسترسی ندارد و همزمان بیماریهای واگیردار در زندان گسترش پیدا میکند، با بحرانی مواجه هستیم که سلامت و کرامت انسانی زندانیان را تهدید میکند. تداوم این وضعیت حتی میتواند سلامت جامعه را نیز در معرض خطر قرار دهد.
درخواست برای اقدام فوری و نظارت مستقل
این وکیل دادگستری خواستار معاینه فوری تمامی زندانیان مبتلا به بیماریهای پوستی، درمان و جداسازی مبتلایان به گال برای جلوگیری از ادامه زنجیره انتقال بیماری شد.
همچنین بر ضرورت اعزام هیئتهای مستقل برای بازدید از زندان، بررسی میدانی وضعیت، انتشار شفاف نتایج و فراهم شدن امکان نظارت نهادهای حقوق بشری و مدنی تأکید کرد و گفت خانوادههای زندانیان و وکلای آنان نیز باید بتوانند بدون نگرانی از فشار و برخوردهای امنیتی، وضعیت زندانها را پیگیری و اطلاعرسانی کنند.
همچنین مستندسازی این شرایط و انعکاس آن در گزارشهای نهادهای حقوق بشری و سازوکارهای سازمان ملل متحد ضروری است. صرفنظر از نوع اتهام یا محکومیت، همه زندانیان از حقوق بنیادین انسانی برخوردارند و دولت موظف است حق دسترسی آنان به آب، بهداشت، درمان و شرایط انسانی زندگی را تضمین کند.