هیلین احمد

سلیمانی- زنان در سراسر جهان همواره نقش مهمی در توسعه اجتماعی، فرهنگی و سیاسی داشته‌اند، اما مشارکت رسمی و سیستماتیک آنان در ساختارهای قدرت همواره با موانع جدی و ساختاری روبه‌رو بوده است. حضور معنادار زنان در سطوح تصمیم‌گیری می‌تواند به بهبود عملکرد حکومت، کاهش فساد، پیشبرد عدالت اجتماعی و تحقق توسعه پایدار کمک کند. از زمان تشکیل جمهوری کوردستان تا شکل‌گیری نیروهای یگان‌های مدافع زنان، نقش و تأثیرگذاری زنان به‌روشنی قابل مشاهده است.

با این حال، در بیشتر کشورها مشارکت سیاسی زنان همچنان با چالش‌های عمیقی مواجه است؛ از جمله تبعیض قانونی، کلیشه‌های جنسیتی، ساختارهای مردسالارانه، تهدیدهای سیاسی و خشونت و همچنین نبود حمایت اقتصادی. این موانع نه‌تنها مشارکت سیاسی زنان را محدود می‌کنند، بلکه پایه‌های دموکراسی را نیز تضعیف می‌کنند. مقابله با این موانع نیازمند سیاست‌گذاری، اصلاحات قانونی، تقویت آموزش جنسیتی و ایجاد فضایی امن برای فعالیت سیاسی زنان است.

 

«زنان باید برای به‌دست آوردن حقوق خود مبارزه کنند»

اَمَل جلال، مسئول هیئت سازمان‌های اتحادیه میهنی کوردستان، با اشاره به نقش زنان پس از قیام بهار ۱۹۹۱ در اقلیم باشور کوردستان گفت: زنان در باشور کوردستان نقش و تأثیر خود را بر زنان دیگر بر جای گذاشتند. پس از آن نیز انقلاب زنان در روژاوا و تشکیل یگان‌های مدافع زنان، بار دیگر تأثیری مهم و سریع بر زنان خاورمیانه ایجاد کرد.

او گفت: «هدف ما این است که حقوق و پیشرفت زنان را تضمین کنیم. زنان در مبارزات قدیم و جدید نقش مهمی داشته‌اند. ما زنان باید برنامه، طرح، استراتژی و چشم‌اندازی روشن و زنانه داشته باشیم. خود زنان باید یک جنبش قانونی، قانون اساسی و مدنی مؤثرتر داشته باشند. اما نبود ارتباط میان زنان صاحب قدرت و احزاب و جریان‌های سیاسی، باعث پراکندگی شده است؛ پراکندگی‌ای که به گسست فکری زنان یا اختلاف بر سر دستاوردها و چشم‌انداز زنانه منجر می‌شود.»

او افزود: «در گذشته نگاه عمومی‌ای برای مشارکت سیاسی زنان وجود نداشت و به‌طور سنتی، زنان تنها مسئول نگهداری از خانواده، آماده کردن غذا و خانه‌داری تلقی می‌شدند. این‌ها وظایف انسانی هستند، اما زن باید یک کنشگر قدرتمند سیاسی و اجتماعی نیز باشد. ما دوره‌ای از گذار مسلحانه و مشارکت زنان در مسائل نظامی را پشت سر گذاشته‌ایم و باید از این مرحله عبور کنیم و گام‌های مهم‌تری در حوزه مسائل سیاسی برداریم.»

وی تأکید کرد: «باید یک افکار عمومی ایجاد کنیم. امروز زنان را در احزاب سیاسی و پارلمان می‌بینیم، اما این حضور هنوز از مرحله نهایی و برخورداری واقعی از قدرت عبور نکرده است، زیرا این مسئله هنوز به یک موضوع نهادی تبدیل نشده است. زمانی که در شورای عالی زنان بودم، طرح قانونی را به پارلمان ارائه کردیم که بر اساس آن، تمامی نهادهای سیاسی موظف باشند حداقل سهمیه‌ای برای مشارکت زنان در فعالیت‌های سیاسی در نظر بگیرند.»

او ادامه داد: «برای افزایش دستاوردهای زنان، باید قدرت را زیر سؤال برد و آن را با فشار و نظارت وادار به پاسخگویی کرد. در نبود قدرت و حضور زنان در جایگاه‌های سیاسی، خود زنان نیز مسئول هستند.»

 

«زنان باید برای خود و دیگر زنان تلاش کنند»

اَمَل جلال در پایان سخنان خود گفت: «زن باید برای به‌دست آوردن حقوق خود و دیگر زنان مبارزه کند. زنان باید برای افزایش آگاهی و شناخت خود از زن بودن و همچنین آگاهی زنان دیگر تلاش کنند؛ باید درباره ضرورت مشارکت بیشتر زنان، دلایل مشارکت، اهداف مشارکت و نقش آنان در عرصه سیاست مطالعه و آگاهی بیشتری داشته باشند.»

او افزود: «از منظر نمایندگی واقعی و دستاوردهای مهم زنان، زنان باید این تفاوت را در پارلمان و عرصه‌های سیاسی به جنس مقابل نشان دهند و ثابت کنند که توانایی‌های آنان تا چه اندازه در عرصه سیاسی اهمیت دارد.»

وی همچنین گفت: «اگر برنامه و اساسنامه احزاب و جریان‌های سیاسی را بخوانید، نظام سهمیه‌بندی به‌روشنی در آنها دیده می‌شود. لازم است همه فعالان رسانه‌ای و سازمان‌ها، احزاب و جریان‌های سیاسی را بررسی کنند تا مشخص شود این برنامه‌ها و اساسنامه‌ها تا چه اندازه در عمل بازتاب یافته‌اند.»

او در پایان تأکید کرد: «ما زنان باید از همین‌جا شروع کنیم، زیرا احزاب سیاسی سازندگان پارلمان و تصمیم‌گیری هستند. در حال حاضر برای حضور ۲۵ درصدی زنان در تمامی سندیکاها و سازمان‌ها تلاش می‌کنم و این میزان نباید کمتر از این رقم باشد. زنان در سندیکاها و بخشی از سازمان‌ها با خلأ حضور مواجه‌اند؛ بنابراین زنان باید خودشان برای پر کردن این خلأ تلاش کنند.»