«یادآوری»؛ روایت حافظه باکور کوردستان از دریچه روزنامهنگاری میدانی
نمایشگاه «یادآوری» با ارائه مجموعهای از روایتها، تصاویر و تجربههای میدانی دو روزنامهنگار مستقل، تصویری متفاوت از زندگی و واقعیت اجتماعی در باکور کوردستان ارائه میکند؛ روایتی که بر حافظه مردم، تجربههای زیسته و جزئیات زندگی روزمره آنان تمرکز دارد.
پاریس - نمایشگاه «Bîranîn» در «خانه گفتوگو» در پاریس افتتاح شد؛ نمایشگاهی که حاصل چند ماه فعالیت میدانی و مستندسازی دو روزنامهنگار مستقل، آلیس موریتز و نسرین چریفاتی، در باکور کوردستان است.
این دو روزنامهنگار طی سه ماه حضور و فعالیت در باکور کوردستان، با هدف مستندسازی مسئله کوردها، زندگی روزمره مردم و تجربههای مستقیم آنان را دنبال کردند و به ثبت روایتها و شهادتهای ساکنان پرداختند.
نتیجه این فعالیت، مجموعهای از پژوهشها، ویدئوها، گزارشها و مقالههاست که در قالبهای مختلف در نمایشگاه «Bîranîn» ارائه شدهاند.
با این حال،«Bîranîn» تنها نمایشگاهی از آثار و گزارشهای منتشرشده نیست. این پروژه تلاش دارد بخشهایی از تجربه روزنامهنگاری را که معمولاً در روایتهای خبری دیده نمیشوند نیز به مخاطب نشان دهد؛ از تجربههای انسانی و حرفهای روزنامهنگاران گرفته تا جزئیات حضور آنان در میدان و ارتباط مستقیم با مردم.
در این نمایشگاه، مجموعهای از عکسها، اسناد تاریخی، پژوهشهای تاریخی و منطقهای، نقشهها، فیلمهای مستند و مواد آرشیوی به نمایش درآمده است. هدف برگزارکنندگان این است که مخاطب نهتنها با نتیجه نهایی یک گزارش یا پژوهش، بلکه با واقعیتها و تجربههایی که در مسیر انجام این فعالیت میدانی شکل گرفتهاند نیز آشنا شود.
برگزارکنندگان میگویند پشت هر فیلم مستند و هر گزارش خبری، ساعتهای طولانی کار میدانی قرار دارد؛ از شبهایی که روزنامهنگاران در خانه ساکنان محلی سپری کردهاند تا گفتوگوهای خودجوش و لحظههایی از زندگی روزمره مردم. به باور آنان، همین جزئیات کوچک که اغلب جایی در گزارشهای خبری رسمی پیدا نمیکنند، بخش مهمی از روایت «Bîranîn» را تشکیل میدهند.
«Bîranîn»؛ یادآوری گذشته و حفظ تجربههای زیسته
عنوان نمایشگاه نیز بیانگر رویکرد اصلی این پروژه است. واژه کوردی«Bîranîn» به معنای «یادآوری» است و به بازگشت به گذشته و حفظ تجربههای زیسته اشاره دارد.
از این منظر، پروژه «Bîranîn» حافظه را تنها در اسناد موجود در آرشیوها جستوجو نمیکند، بلکه به نقش موسیقی، رقص و روایتهای شخصی مردم در حفظ و انتقال این حافظه نیز توجه دارد.
در مراسم افتتاحیه نمایشگاه، موسیقی کوردی نیز اجرا شد. دزا احمد با اجرای موسیقی سنتی کوردی، برنامهای ارائه کرد که از طریق ملودیها و نغمهها، بخشی از حافظه و داستانهای مردم کورد را به نسلهای جدید منتقل میکرد.
همچنین خوان گلان الیبگ، رقصنده، بازیگر و فعال کورد، در چارچوب برنامه افتتاحیه یک اجرای رقص ارائه کرد.
روزنامهنگارانی که خود بخشی از روایت شدند
یکی از جنبههای محوری پروژه «Bîranîn»، نقش خودِ دو روزنامهنگار در روایت است. آلیس موریتز و نسرین شریفتی صرفاً روایتگران رویدادها نبودند، بلکه با حضور سهماهه خود در باکور کوردستان، بخشی از تجربهای شدند که آن را مستند میکردند.
حضور مستقیم در میدان به آنان امکان داد رویدادها را از نزدیک دنبال کنند، مشاهدات خود را ثبت کنند و تجربههای مردم را بدون واسطه بشنوند.
آنها در طول این مدت با ساکنان دیدار کردند، به روایتهای آنان گوش دادند و شهادتها و تجربههایشان را ثبت کردند؛ تلاشی برای شنیدهشدن صداهایی که در بسیاری از روایتهای رسانهای سنتی کمتر مجال حضور پیدا میکنند.
از همین منظر، «Bîranîn» تلاش میکند این صداها را از حاشیه به مرکز روایت بازگرداند و تصویری انسانیتر از واقعیت پشت اخبار و گزارشها ارائه دهد.
ادامه برنامههای نمایشگاه
در ادامه برنامههای «Bîranîn»، امروز، شنبه پنجم سپتامبر، بازاری برای عرضه محصولات تولیدکنندگان کرد برگزار میشود.
همچنین ۱۰ سپتامبر چند فیلم مستند به نمایش گذاشته خواهد شد و نشستی نیز با محوریت مسائل مرتبط با باکور کوردستان برگزار میشود.
نمایشگاه «Bîranîn» تا پایان ماه سپتامبر ادامه خواهد داشت.