«قلممو برای صلح»؛ زنان غزه رنج و امید را روی بوم میکشند
۲۲ هنرمند زن فلسطینی در نمایشگاه «قلممو برای صلح» در غزه، رنج سه سال جنگ، دلبستگی به وطن و آرزوی صلح و زندگی را در ۳۰ تابلو به تصویر کشیدند.
رفیف اسلیم
فلسطین- انجمن فارغالتحصیلان فلسطینی با همکاری چند نهاد دیگر، شامگاه یکشنبه ۳۰ اوت/۹ شهریور، نمایشگاه هنری «قلممو برای صلح» را با حضور ۲۲ هنرمند زن برگزار کرد. هنرمندان در این نمایشگاه آثاری با موضوعات و ایدههای مختلف ارائه کردند؛ آثاری که هر یک بازتابی از هویت، وطن و صلح ازدسترفته آنان در سه سال گذشته بود. شعار این نمایشگاه «دختران جوان با قلمموهای خود امید و صلح را نقاشی میکنند» بود.
هیفاء شحبییر، مدیر برنامههای انجمن فارغالتحصیلان دانشگاهی، میگوید نمایشگاه «قلممو برای صلح» از دل پروژه «دختران جوان، صلحساز» شکل گرفته است؛ پروژهای که با حمایت مالی اتحادیه اروپا، بنیاد فرانسوی و انجمن مدیریت زنان شاغل فلسطینی برای توسعه اجرا شده است. به گفته او، هدف این ابتکار تقویت هویت فلسطینی، پایداری و صلح اجتماعی است.
او میافزاید این نمایشگاه با مشارکت ۲۲ دختر جوان برگزار شد که ۳۰ اثر خلق کردند و هر یک از آنها دیدگاه و رؤیای خود درباره احساس صلح و امنیت را به تصویر کشیدند. شحبییر میگوید: «شرایط دشواری که در آن زندگی میکنیم و فشارها و مسئولیتهای سنگین، اهمیت ایجاد فضایی مانند «قلممو برای صلح» را بیشتر کرده است؛ فضایی که در آن بتوان آموزش هنری ارائه کرد و حمایت روانی در اختیار دختران قرار داد.»
او همچنین به دشواری تأمین مواد اولیه، بهویژه رنگها، اشاره میکند و میگوید هنرمندان ناچار بودند با امکانات موجود کار کنند تا زمانی که امکان حمایت از استعدادهای خلاق آنان فراهم شود.
تهانی سکییک، هنرمند نقاش و یکی از بازدیدکنندگان نمایشگاه، میگوید آنچه توجهش را جلب کرده، جسارت هنرمندان در بیان دیدگاههایشان بوده است؛ جسارتی که شاید فراتر از سن و سال آنان به نظر برسد. او معتقد است این مسئله میتواند نتیجه تجربهای باشد که آنها طی سه سال جنگ پشت سر گذاشتهاند؛ تجربهای که ترس را از میان برده و جای آن را به جسارت و صراحت داده است.
او میگوید این هنرمندان هنوز در ابتدای مسیر هستند، اما توانستهاند ایدههای خود را به شکلی چشمگیر به تصویر بکشند؛ بهگونهای که هر بازدیدکنندهای از نمایشگاه با دیدن آثار آنها احساس شادی و زیبایی کند.
سکییک به هنرمندان توصیه میکند روی تواناییهای خود کار کنند تا در آثارشان امضای شخصی داشته باشند؛ بهگونهای که حتی با تغییر رنگها یا موضوع نقاشی، مخاطب بتواند اثر هر هنرمند را از روی سبک او تشخیص دهد.
او میافزاید: «هنر زبان گویای مردم است. قلممو به مترجم نیاز ندارد؛ بنابراین تمام پیامهایی که به جهان منتقل میکند، روشن است و جایی برای تفسیر یا اغراق باقی نمیگذارد.»
ندا القوقا، یکی از هنرمندان حاضر در نمایشگاه، میگوید با دو اثر در «قلممو برای صلح» شرکت کرده است؛ نخستین اثر با عنوان «ریشهدار شدن روح» و دیگری «تولد.»
او توضیح میدهد که در تابلوی «ریشهدار شدن روح»، وضعیت زن فلسطینی و پایبندی او به سرزمین و هویت و همه آنچه به فلسطین مربوط است را به تصویر کشیده است. زن در این اثر نمادی از زن فلسطینی است که طی سه سال جنگ رنج کشیده و همچنان رنج میکشد، اما مسیر خود را ادامه میدهد. او همچنین گل شقایق را در این اثر قرار داده است؛ گلی وحشی که خودجوش در زمینها و دشتهای فلسطین میروید و زیبایی میآفریند؛ درست مانند زنان.
القوقا درباره تابلوی «تولد» میگوید پرنده سهره را انتخاب کرده است، زیرا رنگهای آن به رنگهای پرچم فلسطین نزدیکتر است و در کنار آن، گیاه ریحان را قرار داده که به اثر زیبایی میبخشد.
او نیز با اشاره به دشواری تأمین مواد اولیه میگوید هر مادهای که قابلیت اشتعال داشته باشد، از سوی نیروهای اسرائیلی اجازه ورود پیدا نمیکند.
به گفته او، «قلممو برای صلح» فرصتی برای هنرمندان فراهم کرده است تا آنچه در درون خود دارند و آنچه را برای روزهای آینده آرزو میکنند، بیان کنند؛ بهویژه اینکه هنر زبانی شبیه موسیقی است که همه آن را میفهمند. او میگوید: «از همینجا اهمیت نقاشی مشخص میشود؛ نقاشی میگوید: بگذارید زندگی کنیم.»
بیان خود از طریق هنر
ایناس الریس، دیگر هنرمند حاضر در نمایشگاه، میگوید در این رویداد شرکت کرده تا بخشی از وجود خود را از طریق هنر بیان کند و اثرش را با دیگران به اشتراک بگذارد.
او در تابلویی با عنوان «خاطره یک وطن»، شهر غزه را به تصویر کشیده است؛ شهری که به گفته او، هر آنچه از آن ویران شود، نمیتوان از حافظه پاک کرد. این اثر، غزهای را به تصویر میکشد که روزی از زیر آوار برخواهد خاست و بار دیگر زیبایی و شکوه گذشته خود را بازخواهد یافت.
اسماء عوض نیز میگوید به دلیل تلاش گروهی از هنرمندان زن برای برگزاری این نمایشگاه به آن پیوسته و تلاش کرده دیدگاه خود را در تابلویی با عنوان «تولد دوباره» ارائه کند.
او در این اثر از جمجمه و خشکی زمین بهعنوان نمادهایی از درد استفاده کرده و در بخش دیگری از تابلو، زنی را به تصویر کشیده که از وجودش روحی تازه و امیدی برای ساختن شادی جوانه میزند.
عوض میگوید «قلممو برای صلح» برای او به معنای آرامش و اطمینانی است که هنگام حرکت دادن قلممو روی بوم احساس میکند.
ملاک کعبر با تابلویی با عنوان «وقتی زمان متوقف شد» در این نمایشگاه شرکت کرده است. او در این اثر تنها از دو عنصر زغال و کاغذ استفاده کرده و وضعیت روحی خود را هنگام آغاز جنگ در هفتم اکتبر به تصویر کشیده است.
قطبنما در این اثر نماد توقف زندگی است، زن نماد جامعهای است که در آن زندگی میکند و درخت زیتون نماد تعلق او به سرزمینش است؛ حتی با وجود اینکه از ریشه کنده شده و تار عنکبوت بر آن تنیده شده است.
کعبر میگوید هنر میتواند بر همه دشواریها غلبه کند و از طریق این آثار، شادی را به مردم و مخاطبان بازگرداند. او اضافه میکند که این نقاشیها از نظر روانی نیز به او کمک کردهاند و باعث شدهاند دوباره به خودِ گذشتهاش بازگردد.
لیلی الجعیدی، یکی از بازدیدکنندگان نمایشگاه، میگوید برای حمایت از دخترش و دیگر دختران شرکتکننده به نمایشگاه آمده است.
او میگوید: «زیباست که مقاومت زنان فلسطینی از طریق نقاشیها به تصویر کشیده شود و مبارزه آنها از زمان نکبت و پس از آن ثبت شود.»
الجعیدی در حالی که از سه فرزندش که در حملات هوایی اسرائیل کشته شدهاند، سوگوار است و قلبش از اندوه سنگین شده، میگوید تصمیم گرفته در این روز لباس سنتی فلسطینی خود را بپوشد، در کنار دختران بایستد و برای موفقیت آنها دست بزند.