دیرین رحیم

سلیمانی- رشد حضور زنان در حوزه نویسندگی گامی مهم برای غنی‌سازی فرهنگ کوردی است، زیرا هر قلمِ یک زن فرصتی تازه برای انتقال تجربه، حفظ تاریخ و ساختن آینده‌ای بهتر برای نسل‌های بعدی به شمار می‌رود. در اقلیم باشور کوردستان طی سال‌های گذشته، زنان توانسته‌اند با نوشته‌های خود جایگاه قابل توجهی در حوزه‌های ادبیات، روزنامه‌نگاری، پژوهش و نقد اجتماعی به دست آورند. هرچند در آغاز با مجموعه‌ای از موانع و محدودیت‌های اجتماعی روبه‌رو بودند، اما با اراده و توانایی خود موفق شدند صدای زنان را به جامعه برسانند.

شیدا معروف، نویسنده و عضو هیئت‌مدیره پلتفرم ملی زنان باشور کوردستان در سلیمانی، درباره اهمیت نوشتن با ما گفت: «زنان از طریق نوشتن و مطالعه می‌توانند به آزادی برسند و حقوق خود را مطالبه کنند.»

او گفت: نوشتن آن بعدی است که انسان به‌طور کلی و زن به‌طور ویژه می‌تواند در آن احساسات درونی خود را بیان کند. نوشتن مقاله، شعر و داستان در واقع بازتابی از درون انسان است. مشارکت زنان در این عرصه بسیار مهم است، زیرا هر قلم زن فرصتی تازه برای انتقال تجربه، حفظ تاریخ و ساختن آینده‌ای بهتر برای نسل‌های بعدی است. به گفته او، نوشتن برایش راهی برای بیان احساسات و دردهای درونی است و بسیاری از نویسندگان زن توانسته‌اند مشکلات زنان را در قالب کتاب و آثار رسانه‌ای منعکس کنند. او تأکید کرد که خودش نیز تجربه‌های مربوط به خشونت و مشکلات زنان را به داستان تبدیل کرده و در روزنامه‌ها منتشر کرده است تا چهره دیگری از واقعیت زنان به جامعه نشان داده شود.

او افزود: «گاهی در دل انسان غمی وجود دارد و تنها راه بیان آن چند خط نوشتن است.»

او همچنین گفت: به دلیل شبکه‌های اجتماعی، کتاب‌ها و روزنامه‌ها تا حد زیادی از زندگی روزمره کنار رفته‌اند و مخاطب کمتر به سمت مطالعه می‌رود. به باور او، جامعه به دلیل گسترش فضای مجازی به سمت سطحی‌نگری رفته و میزان مطالعه کاهش یافته است. او از وزارت فرهنگ خواست برای مقابله با این وضعیت اقدام کند و محدودیت‌هایی برای فضای بی‌ضابطه شبکه‌های اجتماعی در نظر بگیرد تا مردم دوباره به مطالعه کتاب، روزنامه و مجله بازگردند.

 

وضعیت زنان میان چالش‌ها و موانع

شیدا معروف گفت: زنان در میان همه چالش‌ها صدای خود را دارند، اما مشکلاتی که یک زن نویسنده با آن روبه‌رو می‌شود زمانی آغاز می‌شود که احساسات و درون خود را می‌نویسد؛ جامعه برداشت دیگری از آن می‌کند و به‌جای درک درد درونی او، قضاوت می‌کند. در حالی‌که زن در واقع از یک مشکل درونی سخن می‌گوید و به دنبال راه‌حل است.

او افزود زنان در سراسر جهان با انواع مختلف مشکلات روبه‌رو هستند، اما نوع و شدت این مشکلات در هر جامعه متفاوت است. در سال‌های اخیر تغییرات مثبتی رخ داده و زنان توانسته‌اند تا حدی جایگاه خود را در عرصه‌های مختلف زندگی و کار تثبیت کنند. با این حال، هنوز هم زنان نمی‌توانند آزادانه درباره موضوعات خود صحبت کنند. اگر منِ زن بخواهم مشکل شخصی‌ام را بنویسم یا در شعر بیان کنم، با محدودیت روبه‌رو می‌شوم.

او ادامه داد این موانع به این دلیل است که نوشتن و مطالعه شخصیت انسان‌ها را تغییر می‌دهد، به همین دلیل نوعی محدودیت در آزادی بیان وجود دارد. این نشان می‌دهد که نوشتن تأثیر مستقیمی بر تغییر جامعه دارد. او گفت در سال‌های ۱۹۹۰ وضعیت بهتر بود و افراد می‌توانستند آزادانه‌تر فکر و نظر خود را بیان کنند، اما امروز چنین آزادی‌ای کمتر شده است.

به گفته او، وقتی زنی کشته می‌شود، جامعه به جای بررسی علت‌ها، تنها درباره دلیل ظاهری آن صحبت می‌کند، نه مشکلات واقعی که منجر به آن شده است. او افزود در گذشته می‌توانستند بدون ترس بنویسند، اما امروز ترس وجود دارد و شبکه‌های اجتماعی واکنش‌های منفی و شدید علیه نویسندگان ایجاد کرده‌اند.

 

در نوشته‌هایمان صدای زنان را نشان می‌دهیم

شیدا معروف تأکید کرد زنان می‌توانند با قلم خود این مرحله را پشت سر بگذارند و با تلاش بیشتر به حقوق و مطالبات خود برسند. او گفت بسیاری از موضوعاتی که درباره زنان وجود دارد را با نوشته‌هایم بیان کرده‌ام، اما چه کسی به آن گوش می‌دهد و چه کسی راه‌حلی ارائه می‌دهد؟

او شعری را نقل کرد: «امروز در آینه زنی را دیدم، زنی که کشته شده بود؛ یکی، دو، سه…» و گفت زنان به‌تدریج کشته می‌شوند، اما راه‌حل چیست؟ آیا فقط نوشتن کافی است؟ نه، باید قانون وجود داشته باشد. زنان باید متحد باشند تا راه‌حلی پیدا کنند.

او افزود بسیاری از مشکلات از طریق گفت‌وگو و آگاهی اجتماعی قابل حل است. در حال حاضر زنان زیادی در حوزه‌های مختلف فعال‌اند و تلاش می‌کنند، و بسیاری از دستاوردها نتیجه سال‌ها تلاش و مبارزه آنان است، اما هنوز همه حقوقشان به‌طور کامل تأمین نشده است.

 

وقتی شروع به نوشتن کردم کسی حمایتم نکرد

شیدا معروف همچنین گفت فرقی نمی‌کند زن در چه حوزه‌ای بنویسد، مهم این است که قلم خود را به کار بگیرد. او از زنان نویسنده باتجربه خواست از نویسندگان تازه‌کار حمایت کنند، زیرا این کار باعث رشد آگاهی در جامعه می‌شود.

او گفت نوشتن تا حدی توانسته ذهنیت جامعه را تغییر دهد. هر زمان می‌نویسم، تلاش می‌کنم پیامم را به تک‌تک افراد برسانم، اما پرسش این است که آیا ما فرد و خانواده آگاه داریم؟

او افزود ای کاش خانواده‌ها از افرادی که می‌خواهند فکر و اندیشه خود را بنویسند حمایت می‌کردند. او گفت وقتی شروع به نوشتن کردم، هیچ حمایتی نداشتم و حتی بارها مورد انتقاد قرار گرفتم، به‌ویژه زمانی که نوشته‌هایم درباره دین بود. همچنین در حوزه رسانه با بازخواست و فشار روبه‌رو شدم.

به گفته او، نوشتن بهترین همراه زنان است و زنان باید آنچه را در جامعه می‌بینند روی کاغذ بیاورند تا دردهای جامعه بهتر دیده شود.

شیدا معروف در پایان گفت نوشته‌هایش بازتاب احساسات یک زن است. او نوشتن را از اواخر دهه ۱۹۸۰ آغاز کرده، ابتدا سیاسی می‌نوشت، سپس به شعر و بیان احساسات روی آورد. او گفت زنان در باشور کوردستان بار سنگینی از درد و رنج را تحمل می‌کنند و به همین دلیل به نوشتن روی می‌آورند.

او تأکید کرد زنان در جامعه‌ای زندگی می‌کنند که هنوز در آن بی‌عدالتی وجود دارد، زنان کشته می‌شوند و حقوقشان نادیده گرفته می‌شود. بنابراین از زنان نویسنده خواست بدون ترس بنویسند و اجازه دهند نوشته‌هایشان بازتابی واقعی از جامعه باشد و اثرگذار شود.