مرکز خبر- نبود سیاست‌های مؤثر پیشگیرانه برای حفاظت از کودکان در ترکیه، به‌ویژه در سال‌های اخیر، آنان را بیش از پیش در معرض خطر کار کودکان، خشونت و زندگی در محیط‌های اجتماعی و اقتصادی ناامن قرار داده است؛ وضعیتی که نگرانی‌ها درباره توانایی نهادهای مسئول در تأمین حمایت واقعی از این گروه آسیب‌پذیر را افزایش داده است.

مرکز حقوق کودک FİSA در گزارش سالانه خود با عنوان «نقض حق حیات کودکان در ترکیه»، وضعیت این کشور را در فاصله ژانویه تا مه ۲۰۲۶ بررسی کرده است. این گزارش بر پایه داده‌های رسانه‌های محلی و ملی، منابع مردمی و سازمان‌های حقوق بشری تهیه شده است.

بر اساس این گزارش، دست‌کم ۳۰۳ کودک در پنج ماه نخست سال جاری بر اثر عواملی که قابل پیشگیری بوده‌اند، جان خود را از دست داده‌اند؛ آماری که نشان‌دهنده تداوم خطرهای جدی علیه جان کودکان در ترکیه است.

این گزارش که اطلاعات مربوط به نقض حق حیات کودکان در ۶۹ شهر را در بر می‌گیرد، نشان می‌دهد شهر اورفا (رحا) با مرگ ۱۸ کودک، همانند سال‌های گذشته، بیشترین شمار قربانیان را داشته است. پس از آن آنتالیا با ۱۶ مورد و مرعش و استانبول هر کدام با ۱۴ مورد مرگ کودک قرار دارند.

طبق این گزارش، دست‌کم ۴۶ کودک در حوادثی که در نهادهای عمومی رخ داده یا در نتیجه اقدام مستقیم یا قصور مسئولان دولتی جان خود را از دست داده‌اند. از میان این کودکان، ۲۲ نفر در حال دریافت خدمات درمانی، ۲۰ نفر در مراکز آموزشی، دو نفر تحت خدمات رفاه اجتماعی و دو نفر نیز تحت خدمات نهادهای محلی بودند.

مرکز FİSA تأکید کرده است که این وضعیت، خطرناک‌ترین پیامد ساختار نامناسب خدمات عمومی بر اساس نیازهای ویژه کودکان و نبود سازوکارهای حمایت کودک‌محور است. این مرکز افزوده است که دست‌کم ۲۵۷ کودک در نتیجه قصور دولت در تدوین، نظارت و توسعه سیاست‌های پیشگیرانه جان باخته‌اند. این مرگ‌ها در دسته‌هایی چون خشونت، حوادث مرگبار ناشی از کار، سهل‌انگاری و دیگر موارد نقض حق حیات طبقه‌بندی شده‌اند.

بر اساس این گزارش، ۲۶ مورد مرگ کودکان به‌عنوان «خودکشی» ثبت شده، هشت کودک در حوادث مرتبط با سلاح گرم جان باخته‌اند و ۱۴ کودک نیز در شرایطی مبهم جان خود را از دست داده‌اند.

این گزارش همچنین نشان می‌دهد که دست‌کم ۳۹ کودک در فضاهای باز شهری و روستایی جان باخته‌اند. از این میان، ۳۱ کودک در سدها، رودخانه‌ها و آب‌های آزاد به دلیل نبود اقدامات ایمنی غرق شده‌اند که بیشتر آنان در کانال‌های آبیاری وابسته به سازمان دولتی امور آب (DSI) جان خود را از دست داده‌اند.

در بخش دیگری از گزارش آمده است که از میان ۱۱ کودکی که در حوادث خانگی جان باخته‌اند، هشت نفر بر اثر سقوط از پنجره‌ها یا بالکن‌های فاقد تجهیزات ایمنی جان خود را از دست داده‌اند. این گزارش تأکید می‌کند که حوادث غرق‌شدگی و سقوط از ارتفاع هر سال به‌طور منظم تکرار می‌شود، اما همچنان سیاست‌های پیشگیرانه و اقدامات لازم برای جلوگیری از این مرگ‌ها اجرا نشده و این خطرها تا سال ۲۰۲۶ نیز بدون راهکار مؤثر باقی مانده‌اند.

بر اساس این گزارش، از میان ۲۱ کودکی که هنگام کار جان باخته‌اند، ۱۱ نفر در بخش کشاورزی و دامداری، سه نفر بر اثر سقوط از ارتفاع در کارگاه‌های ساختمانی و یک کودک در بخش صنعت جان خود را از دست داده‌اند. همچنین مشخص شده است که دست‌کم دو کودک از قربانیان در چارچوب برنامه مراکز آموزش فنی و حرفه‌ای (MESEM) مشغول به کار بوده‌اند. افزون بر این، شش کودک که همراه خانواده‌های خود به شهرهای دیگر مهاجرت کرده و به‌عنوان کارگران فصلی کشاورزی فعالیت می‌کردند، در محل‌های اسکان موقت و ناایمن جان خود را از دست داده‌اند. گزارش تأکید می‌کند که همه این کودکان پناهجو

بوده‌اند.

 

خشونت علیه کودکان

این گزارش نشان می‌دهد که در پنج ماه نخست سال جاری، دست‌کم ۲۴ کودک در نتیجه اعمال خشونت جان خود را از دست داده‌اند. از این تعداد، ۱۳ مورد ناشی از خشونت همسالان، شش مورد مرتبط با خشونت مبتنی بر جنسیت، چهار مورد ناشی از خشونت خانوادگی و یک مورد نیز قتل یک کودک بوده است.

مرکز FİSA اعلام کرده است که این آمار نشان می‌دهد خشونت در نزدیک‌ترین محیط‌های زندگی کودکان، از جمله خانه، محله، مدرسه و روابط روزمره آنان جریان دارد و این مسئله بیانگر گسترش تهدیدهایی است که امنیت و سلامت کودکان را به خطر می‌اندازد.

در جمع‌بندی این گزارش آمده است: «مرگ هر کودک یادآور این واقعیت است که اشکال مختلف خشونت یکدیگر را تقویت می‌کنند و حفاظت از حق حیات کودکان بدون رسیدگی به عوامل ساختاری تولیدکننده خشونت و تقویت سازوکارهای مؤثر حمایت از کودکان امکان‌پذیر نیست.»